1. ወደ ይዘቱ እለፍ
  2. ወደ ዋናዉ ገጽ እለፍ
  3. ወደ ተጨማሪ የDW ድረ-ገፅ እለፍ

ዊልያም ታትሜን እንዴት ይታወሳሉ?

Evelyn Kpadeh
ሐሙስ፣ መጋቢት 3 2012

ትሜን ብዙውን ጊዜ የዘመናዊቷ ላይቤሪያ አባት ተብለውም ይጠሩ ነበር። በውጭ መዋለ ንዋይ አማካኝነት አብዛኛውን የላይቤሪያ መንገዶች እና የባቡር ሐዲዶች ገንብተዋል።

DW African Roots | William Tubman

ዊልያም ታትሜን እንዴት ይታወሳሉ?
ታትሜን እ.ኤ.አ. ከ 1944 አንስቶ ህይወታቸው እስካለፈበት 1971ዓ ም ድረስ  የላይቤሪያ  19 ኛው ፕሬዝዳንት ሆነው አገልግለዋል። ታትሜን ብዙውን ጊዜ የዘመናዊቷ ላይቤሪያ አባት ተብለውም ይጠሩ ነበር።  በውጭ መዋለ ንዋይ  አማካኝነት አብዛኛውን የላይቤሪያ መንገዶች እና የባቡር ሐዲዶች ገንብተዋል። የጎማ እና የብረት ማዕድን ወደ ውጭ ለመላክ የሚያስችለውን የሞንሮቪያን ወደብ አድሰዋል። ህይወታቸው ባለፈበት ወቅትም ላይቤሪያ በዓለም ትላልቅ የንግድ መርከቦች ከነበራቸው ጥቂት ሀገራት አንዷ ነበረች። እንደ ካፒቶል ህንፃ ፣ሞንሮቪያ ሲቲ አዳራሽ ወይም ኬንዴጃ በመባል የሚታወቀው የብሔራዊ የባህል ማእከል ያሉ ብዙ ዝነኛ ህንፃዎች የተገነቡትም በታትሜን ዘመን ነው።  እንዲሁም በምዕራብ አፍሪካ የመጀመሪያው ባለ አምስት ኮከብ ሆቴል የተገነባው በእሳቸው የስልጣን ዘመን ነበር። 

ከአሜሪካ ጋር የነበራቸው ጥብቅ ወዳጅነትም በአንዳንድ ላይቤሪያን ዘንድ ነፃነትን አሳልፎ እንደመስጠት ይቆጠር ነበር።

ዊልያም ታትሜን ሕዝቡ የተሻለ ኑሮ እንዲኖረው ዋስትና መስጠት ችለው ይሆን?

በታትሜን የስልጣን ዘመን ላይቤሪያ ውስጥ የብልፅግና ለውጦች ታይተዋል። አስተዳደራቸው በጤና እና በትምህርት ዘርፍ ላይም ብዙ ሰርቷል። ሀገሪቱ “እያንዳንዱ ሰው አንድ ሰው ያስተምራታል” በሚል መርህ መሠረተ ትምህርት ቀርጻ ነበር። ከዛም በላይ ዊልያም ታትሜን የላይቤሪያን ሕዝብ አንድ ለማድረግ ጥረት አድርጓል ፡፡ ከአንድ ምዕተ ዓመት ገደማ በኋላም የታትሜን መንግሥት የአገሬው ተወላጅ ከአሜሪኮ-ላይቤሪያን ልሂቃኖች ጋር እኩል መብት እንዲኖራቸው አድርገዋል። 
ሆኖም የዊሊያም ታትሜን የ 27 ዓመታት አገዛዝም ክፉኛ ትችት ገጥሞት ነበር። በ 1980 ዎቹ የተከፈተው የእርስ በእርስ ጦርነት ታትሜን ያስቀመጡትን መሠረት ጥያቄ ውስጥ የከተተ ነበር።  ብዙውን ጊዜ አንባገነናዊ ስርዓት በማራመድ እና ውድ የሆነ የአኗኗር ዘይቤ በመከተል ብዙውን ጊዜ ፕሬዚዳንቱ ትችት ተሰንዝሮባቸዋል። ከአሜሪካ ጋር የነበራቸው ጥብቅ ወዳጅነትም በአንዳንድ ላይቤሪያን ዘንድ ነፃነትን አሳልፎ እንደመስጠት ይቆጠር ነበር። ይሁንና የእኝህን መሪ ስኬቶች ለማክበር የታትማን የልደት ቀን ላይቤሪያ ውስጥ በብሔራዊ በዓል ደረጃ ይከበራል ፡፡

ዊሊያም ታትሜን

This browser does not support the audio element.

ዊልያም ታትሜን ከተናገሯቸው አባባሎች የማይረሱት የትኞቹ ናቸው?

“ላይቤሪያ ፉፁም የቅኝ ግዛት ጥቅሞችን አላገኘችም”
" ሶሻሊስታዊ ዝንባሌ ባላቸዉ ሰዎች ዘንድና በግዛታችን ዉስጥ እስከተገደበ ድረስ ሶሻሊዝምን ለማጥፋት ጦርነት አናዉጅም።ነገር ግን እኛ አፈ-ታሪካዊ ቅዠት ብለን የምናስበዉን (ርዕዮተ ዓለም) በኛ ላይ ለመጫን የሚደረግ ማናቸዉንም ሙከራ እስከ ሞት ድረስ እንፋለመዋለን።»

ዊልያም ታትሜን

02:10

This browser does not support the video element.

ይህ ዘገባ አፍሪካዊ ሥረ-መሠረት በሚል ከጌርዳ ሔንክል ተቋም ጋር በመተባበር የሚቀርብ ዝግጅት ነው። የዘገባው ሳይንሳዊ ምክር የተገኘው ከፕሮፌሰር ጉዳዬ ኮናቴ፣ ሊሊ ማፌላ Ph.D እና ፕሮፌሰር ክሪስቶፈር ኦግቦግቦ ነው

ቀጣዩን ክፍል እለፈው የ DW ታላቅ ዘገባ

የ DW ታላቅ ዘገባ

ቀጣዩን ክፍል እለፈው ተጨማሪ መረጃ ከ DW

ተጨማሪ መረጃ ከ DW