Novinari rijetko imaju priliku da zavire u ovu fabriku: u hali dugoj više od sto metara radi samo desetak ljudi, dok zuje bezbrojni roboti, svuda pišti i svjetluca. Table na kineskom, engleskom i njemačkom ukazuju da je fotografisanje strogo zabranjeno. Osim toga, novinarima se pametni telefoni lijepe trakom, a za kratke tonske snimke potrebna je saglasnost portparola za medije.

Ova fabrika se ne nalazi negdje uKini, već u Arnštatu, maloj opštini u njemačkoj pokrajini Tiringiji. Pripada kineskoj kompaniji CATL, svjetskom lideru u proizvodnji baterija za električne automobile.

Trenutno svega oko deset odsto od više od 1.700 zaposlenih u njemačkom pogonu CATL-a dolazi iz Kine. Fabrika ima i centar za stručno obrazovanje, u kojem oko 20 učenika na obuci izučava različita zanimanja, poput mehatronike.

Gradonačelnik Arnštata, Frank Špiling, kaže: „To je najbolje što nam se moglo dogoditi. Uzbudljiv sektor, tržišni lider koji se nastanio u Arnštatu – to je u svakom pogledu dobro za naš grad.“

Saradnja je kada obje strane imaju korist

U okolini su se već nastanile i firme prateće industrije. Lokacija je privukla i Fraunhofer institut. Neposredno pored CATL-ove fabrike nalazi se „Centar za inovacije i tehnologiju baterija BITC“, gdje inženjeri CATL-a i njemački naučnici zajedno istražuju „bubrenje“ baterija, s ciljem da im se produži životni vijek.

Roland Vajdl, direktor istraživačkog centra, rekao je za DW da je saradnja „win-win situacija za industriju, nauku i privredu. Svi mogu učiti jedni od drugih.“ On ističe da su Fraunhofer institut i CATL tehnološki lideri u različitim oblastima: „Saradnja danas nastaje samo ako oba partnera smatraju da od nje imaju korist.“

Vajdl vidi uspjeh kineskih tehnoloških kompanija u tesnoj vezi s kontinuiranom podrškom političkog Pekinga tehnologijama budućnosti. Upravo je kontinuitet presudan, jer je kineska prednost u aktuelnoj tehnologiji baterija velika. Ali Evropa, kaže on, još može da sustigne Kinu u narednim generacijama baterija.

EU razmatra regulativu za kineske kompanije

U Arnštatu se godišnje proizvede 14 GWh baterija – dovoljno za najmanje 200.000 električnih vozila. Među kupcima su i evropski proizvođači automobila. Za CATL, proizvodnja direktno u Evropi skraćuje transportne rute za teške i zapaljive baterije i smanjuje geopolitičke rizike, poput carina.

Istovremeno, ova fabrika simbolizuje promjenu trgovinskih odnosa između Kine i Njemačke, ali i cijele EU.

Evropska unija trenutno razmatra uvođenje uslova za kineske kompanije koje žele investirati u Evropi.Među njima su jasna pravila o transferu tehnologije, lokalnoj dodatnoj vrijednosti i zapošljavanju.

Evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič izjavio je u oktobru 2025. da EU doduše pozdravlja strane investicije, ali da one moraju biti „stvarne investicije“. To znači da moraju otvarati nova radna mjesta u EU i omogućavati transfer tehnologije – „baš kao što su to nekada činile evropske kompanije kada su investirale u Kini“.

Za Kinu je Njemačka decenijama bila uzor

Oznaka „Made in Germany“ decenijama je za Kinu predstavljala uzor savremenih proizvodnih standarda. Zajednički projekatFolksvagena u Šangaju 1980‑ih ostavio je snažan utisak na kineske partnere.

Više od dvadeset godina kasnije, Njemačka se okrenula inteligentno umreženoj proizvodnji kako bi povećala produktivnost i efikasnost – pod parolom Industrija 4.0.

Kineska prerađivačka industrija u to je vrijeme već težila oslobađanju od imidža proizvođača jeftine robe. Njemačka inicijativa Industrija 4.0 ponudila je priliku, jer je „zemlja inženjera“ tada tražila intenzivniju saradnju s Kinom.

Dve zemlje su 2014. sklopile sporazume o saradnji. Kineske kompanije bile su fascinirane oglednim fabrikama Simensa.

U maju 2015. Peking je predstavio strategiju modernizacije privrede „Made in China 2025", s ciljem da u ključnim granama postane globalni lider.

Evropa i „Made in China 2025"

Peking je zatim brzo preuzeo niz mjera za ubrzanje modernizacije industrije: domaće firme su podsticane da kupuju vrhunsku tehnologiju ili čitave kompanije u Evropi.

Kupovina njemačkog proizvođača robota Kuka od strane kineske kompanije Midea 2016. bila je vrhunac tog procesa.

Mercator institut za kineske studije tada je upozorio da transfer tehnologije može donijeti kratkoročne koristi, ali i dugoročne rizike.

Klas Nojman, tada potpredsjednik SAP-a, 2016. je smatrao da Kina ne može brzo prestići Njemačku: „Za neke grane potrebno je 20 do 30 godina da se ovlada procesima i tehnologijama."

Ali Kina je masovno investirala u istraživanje. Udio ulaganja u istraživanje i razvoj porastao je sa 1,37% BDP-a 2007. na 2,56% 2022. godine — uglavnom zahvaljujući dobiti kompanija i državnim subvencijama.

Subvencije su se između 2014. i 2024. učetvorostručile. Više od Kine u istraživanja ulažu samo Sjedinjene Države.

Tehnološki uspon Kine

Danas je Kina u mnogim oblastima već dostigla ili premašila ciljeve strategije i postala globalni lider ili ozbiljan konkurent.

Oliver Vak iz Udruženja njemačke industrije mašina i postrojenja (VDMA) ističe snažan rast kineskog izvoza:

„Kineski proizvođači mašina su 2018. u EU isporučili robu vrijednu 20 milijardi eura. Već 2024. to je bilo 40 milijardi, a ove godine možda i 50 milijardi.“

Ipak, Njemačka i dalje u Kinu izvozi više mašina nego obrnuto.

U sektorima poput zelene energije, elektromobilnosti i željezničke tehnike, pritisak iz Kine je još veći.

Karlo Dijego D'Andrea iz Evropske privredne komore u Šangaju navodi da kineski kapaciteti za solarnu i vjetroenergiju prevazilaze kapacitete svih drugih zemalja zajedno. Kina, sa 70% tržišnog udjela, dominira i svjetskim tržištem dronova. Slična je situacija i kod električnih automobila.

Jake i slabe strane kineskog rasta

Kamij Bulenoa, stručnjakinja za Kinu iz njujorške konsultantske kuće Rhodium Group, ocjenjuje da je Peking ogromnim subvencijama ostvario ključne ciljeve strategije: smanjenje zavisnosti od zapadne tehnologije i osvajanje tržišnih udjela.

Čak i u oblastima u kojima Kina još zaostaje, poput avijacije i naprednih poluprovodnika, zemlja će „pri sadašnjem tempu sustići konkurenciju za nekoliko godina“.

Ipak, Bulenoa kritikuje ovakav model kao neodrživ: „Kineska industrijska politika dovela je do rasipništva i slabijeg ekonomskog rasta.“ Prekomjerna ulaganja zapostavila su strukturalne reforme i dovela do slabe domaće potrošnje.

„Kineska ekonomija je snažno orijentisana na proizvodnju. Kompanije imaju sklonost ka prekomjernim investicijama, pa kapaciteti premašuju domaću potražnju. Viškovi preplavljuju izvozna tržišta i predstavljaju izazov evropskim firmama.“

Istovremeno, Bulenoa vidi i prilike: Evropa može iskoristiti svoje jedinstveno tržište kako bi privukla investicije, stvorila lokalnu dodatu vrijednost i podstakla razmjenu tehnologija.

Saradnja, kaže, može biti isplativa ako kineske firme proizvode lokalno u Evropi: „Čak i uz subvencije i prednosti poput nižih troškova, EU ima instrumente za održavanje fer konkurencije.“