Dileme oko američke inicijative
30. januar 2013![](https://static.dw.com/image/15723528_800.webp)
Američka inicijativa za ustavnu rekonstrukciju Federacije BiH kako bi se ovaj bh. entitet učinio ekonomski racionalnijim i efikasnijim u smislu političkog odlučivanja nije novost. Ranije ju je predlagala njemačka političarka Doris Pack, no njena ideja o smanjenju broja federalnih kantona nije naišla na odobravanje u bh. političkim krugovima.
Mnogi bošnjački, ali i pojedini hrvatski političari, tvrdili su kako treba izbjegavati „parcijalna rješenja“ i da ustavnom rekonstrukcijom treba obuhvatiti cijelu BiH. Pojedini analitičari su ovakve protuargumente protumačili kao težnju vladajuće elite u FBiH da zadrži postojeće stanje, a time i svoja uporišta u brojnim ministarskim foteljama i glomaznoj administraciji.
Treći entitet je realna opasnost?
Direktor Međunarodnog instituta za bliskoistiočne i balkanske studije Zijad Bećirović podsjeća da je sa pričom o rekonstrukciji FBiH aktuelizirano i pitanje trećeg entiteta. „Američka inicijativa o preustroju FBiH može biti Damaklov mač. Postoji realna opasnost da se Evropska unija stavi u funkciju Dragana Čovića i njegove političke grupacije čiji bi interesi mogli biti stvaranje trećeg entiteta“, kaže Bećirović.
Bećirović je za ustavnu rekonstrukciju BiH, za šta u Republici Srpskoj (RS) za sada nema razumijevanja. Lider Partije demokratskog progresa Mladen Ivanić vjeruje da je pogrešno odbijati rekonstrukciju FBiH „iz straha da zbog toga neće biti rekonstrukcije BiH“. „Mislim da najveću korist od pojednostavljenja FBiH mogu imati, prije svega, građani tog entiteta, politički subjekti, a onda i BiH u cjelini“, kaže Ivanić.
Politički analitičar Adis Arapović ističe da bi bilo loše ako se američka inicijativa shvati kao „redefinicija teritorijalizacije“, te da bi ključni razlozi za rekonstrukciju trebali biti racionalizacija, efikasnija javna uprava i poštivanje ljudskih prava. „FBiH je, definitivno, skuplji i nefunkcionalniji dio BiH u smislu političkog odlučivanja, a u njoj se, kao i u RS-u, krše ljudska prava“, ističe Arapović.
U FBiH se ugrožavaju kolektivna politička prava?
Arapović kaže da se ustavnoj rekonstrukciji FBiH protive i oni politički subjekti koji bi na nivou države proveli reforme koje prevazilaze okvire presude „Sejdić i Finci“. Također, upozorava da je FBiH označena kao mjesto gdje se narušavaju kolektivna politička prava. „Jedan od konstitutivnih naroda nema jednaku političku poziciju, pa su reforme nužne i u tom smislu“, tvrdi Arapović.
Da li će sa manjim brojem kantona FBiH biti racionalnija? Arapović podsjeća da se „u mnogo jeftinijoj RS lošije živi nego u FBiH“. „Prosječne plate u RS-u manje su od prosječnih plata u FBiH, penzije također, tako da količina administracije ne mora nužno uticati na kvalitet života. Sve se svodi na izostanak političke volje za uspostavom efikasnog, racionalnog i solidaranog političkog i socijalnog sistema, kako u FBiH, tako i RS-u, odnosno BiH“, zaključuje Arapović.
Autor: Samir Huseinović
Odgovorni urednik: Zoran Arbutina