Da li Evropi prijeti „civilizacijsko uništenje", prvenstveno kroz imigraciju? Da li Rusija zaista više ne predstavlja prijetnju miru? Da li evropske države zapravo potkopavaju demokratske procese? I konačno, ono gotovo najalarmantnije – da li će cilj buduće politike Sjedinjenih Država pod predsjednikom Donaldom Trampom biti miješanje u unutrašnje poslove tih evropskih država, kao što to nova američka „Strategija nacionalne bezbjednosti", koja je predstavljena prošlog petka, eksplicitno navodi?

Portparol vlade: „Rusija je vratila rat u Evropu"

Negodovanje među njemačkim političarima zbog tih izjava iz Vašingtona je poprilično – a vlada u Berlinu gotovo očajnički pokušava da naglasi svoje preostale veze sa svojim najvažnijim saveznikom do sada. Prvi potez u tom smislu načinio je portparol kabineta Sebastijan Hile u ponedeljak ujutru 8. decembra kada je u Berlinu rekao:

„Evropa i SAD su istorijski, ekonomski i kulturno povezane i ostaće bliski partneri. Međutim, odbacujemo ponekad kritične glasove usmjerene kaEvropskoj uniji."

Odbacuje i optužbe da Njemačkai Evropa ometaju slobodu izražavanja, kao i tvrdnju da Rusija više ne predstavlja pretnju: „Ne dijelimo tu procijenu", rekao je portparol i dodao da njemačka vlada stoji iza procijene NATO da je Rusija prijetnja miru, slobodi i stabilnosti: „Rusija je vratila rat u Evropu", ponovio je Hile.

Popodne je kancelar Fridrih Merc (CDU) bio u Londonu, gdje je razgovarao s britanskim premijerom Kirom Starmerom, francuskim predsjednikom Emanuelom Makronom i ukrajinskim predsjednikom Volodimirom Zelenskim o situaciji u zemlji koju je napala Rusija. Nova američka bezbjednosna strategija takođe je bila tema razgovora, posebno njen značaj za Ukrajinu.

Na početku sastanka, Merc je rekao da je sudbina Ukrajine ujedno i sudbina Evrope, i naglasio: „Niko ne bi trebalo da sumnja u našu podršku Ukrajini."

Šokirani u Berlinu

Stručnjaci u kabinetu kancelara u Berlinu nisu potpuno iznenađeni novim planovima SAD za postupanje sa Evropom. Glavna dopisnica Dojče velea, Mihaela Kifner, koja je tokom godine pratila Merca na brojnim putovanjima, sumira to na sljedeći način:

„Šok zbog Trampovog originalnog plana od 28 tačaka za Ukrajinu i dalje je toliko dubok u kabinetu kancelara da nova američka bezbjednosna strategija više nikoga i ne zbunjuje. Očigledna je spoznaja da Evropa ne samo da će morati da se snalazi u budućnosti bez SAD, već da Vašington aktivno želi raspad EU na etnički homogene nacionalne države."

Ipak, jedna ključna slabost Trampove administracije sada nudi Evropljanima nadu: za razliku od prethodnih bezbjednosnih strategija, u kojima je svaka rečenica bila potkrijepljena internim akcionim planovima, novi dokument Vašingtona više liči na nekakav ideološki dokument sa stavom.

„Sudbonosni trenutak"

Oštre reakcije stigle su iz političkih krugova u Berlinu – na primjer od Norberta Retgena, stručnjaka za spoljnu politiku poslaničke grupe vladajuće CDU. Odgovarajući na pitanja novinara još u nedelju, izjavio je: „Prvi put od kraja Drugog svjetskog rata, SAD više ne stoje uz Evropljane." I, što je trenutno gotovo najvažnije, ne stoje više ni strani Ukrajine, dodao je Retgen.

Zato je još važnije ostati čvrst u pogledu toga da se za obnovu Ukrajine iskoriste milijarde sa zamrznutih ruskih računa u Evropi, posebno u Belgiji, kaže njemački političar, pa dodaje da se to odnosi i na Sjedinjene Države.

Norbert Retgen je ocijenio da je ovo „sudbonosni trenutak" za Evropu: „Ako ne uspijemo da mobilišemo ruska sredstva da pomognemo Ukrajini, to bi značilo da nismo spremni da se potvrdimo i da branimo sopstveni suverenitet."

Drugim riječima: odnos Vašingtona i evropskih prestonica izgleda da je narušen. Evropa sada može da se osloni samo na sebe.

I opozicioni Zeleni takođe su duboko zabrinuti nakon objavljivanja strateškog plana SAD. Liderka stranke Franciska Brantner ocijenila je da novi američki dokument znači, prije svega, da Evropa više ne može sebi da dozvoli da gubi vrijeme. Kontinent sada mora da investira u sopstveni suverenitet.