Nikada benzin i dizel u Njemačkoj nisu bili skuplji nego u aprilu 2026.Prema portalu za poređenje cijena Clever Tanken, dizel je u prosjeku u 100 najvećih njemačkih gradova povremeno koštao više od 2,43 evra po litru, a super E10 (benzin sa 95 oktana i deset odsto etanola) više od 2,18 evra. Čak je i tokom naftne krize 1970-ih cijena goriva u Njemačkoj – prilagođena kupovnoj moći – ostala znatno ispod dva evra.

Nije ni čudo: prema podacima Međunarodne agencije za energiju (IEA), rat sa Iranom izazvao je daleko veći šok u snabdijevanju globalnog tržišta gorivom nego tadašnji naftni embargo arapskih zemalja OPEK-a. Osim toga, tada su prekidi u snabdijevanju pogađali samo određene zapadne zemlje koje su pomagale Izraelu u Jomkipurskom ratu protiv Egipta i Sirije.

Danas rast svjetskih cijena nafte i tečnog prirodnog gasa (LNG) pogađa praktično sve zemlje - doduše u različitoj mjeri. Da bi smirile tržište, mnoge države su pustile u promet dio svojih nacionalnih rezervi nafte, ali sa ograničenim efektom. Pored toga, vlade širom svijeta reaguju na različite načine. Pogledali smo neke nacionalne mjere.

Evropa

U Njemačkoj se savezna vlada dogovorila o smanjenju akcize na gorivo za 0,17 evra. Gubitak prihoda od poreza procjenjuje se na 1,6 milijardi evra. Takođe, poslodavci ove godine mogu zaposlenima jednokratno da isplate neoporezivu pomoć u iznosu od 1.000 evra.

Nakon snažnih protesta zbog rasta troškova energije u Irskoj, vlada u Dablinu usvojila je opsežan paket mera vrijedan pola milijarde evra. Između ostalog, oko 500.000 domaćinstava sa niskim prihodima dobijaju dodatak za troškove grijanja. Na pumpama su do kraja maja ukinuti nameti od 0,22 evra po litru dizela i 0,17 evra po litru benzina.

U Turskoj je još od 2018. godine na snazi klizni porez na gorivo. On se smanjuje kada cijena raste, čime vlada automatski ublažava oscilacije – ali na račun poreskih prihoda. Ministar finansija Mehmet Šimšek nedavno je upozorio da je takav sistem održiv samo privremeno, ali ne i u slučaju dugotrajno visokih cijena.

Azija

Mnoge azijske zemlje direktno pogađa blokada Ormuskog moreuza, jer većinu nafte uvoze iz regiona Persijskog zaliva. U slučaju Filipina to je više od 90 odsto. Cijene dizela i benzina tamo su se od 28. februara udvostručile. Vlada se za sada ograničila na ukidanje poreza na tečni gas (LPG), koji većina domaćinstava koristi za kuvanje. Međutim, standardna boca od 11 kilograma, koja košta oko 14 evra, time pojeftinjuje za svega oko 50 centi.

Japan i Južna Koreja reagovali su ograničavanjem cijena goriva. Vlada u Tokiju izdvaja više od četiri milijarde evra kako bi cijenu benzina održala na prosjeku od oko 0,91 evra po litru. Predviđeni budžet bi, prema procjenama, bio dovoljan za nešto manje od tri mjeseca. Seul je već u martu uveo gornju granicu od oko 1,19 evra po litru, ali ju je ubrzo povećao za 14 centi. Kako bi nadoknadila gubitke rafinerijama i distributerima, vlada planira oko tri milijarde evra. Još toliko namijenjeno je pomoći domaćinstvima sa srednjim i nižim prihodima, do 350 evra po osobi.

Kina je znatno manje zavisna od nafte i gasa nego njeni istočni susjedi. U toj zemlji mnogo veću ulogu ima ugalj, ali i obnovljivi izvori energije. Zato su ukupni troškovi energije tamo porasli umjerenije. Ipak, na pumpama se to manje vidi: država doduše reguliše cijene, ali samo djelimično ublažava uticaj svjetskog tržišta. Zbog toga su i u Kini cijene goriva danas oko 30 odsto više nego prije dva mjeseca.

Indija je smanjila porez na gorivo za 0,09 evra po litru, što čini oko deset odsto cijene. Takođe je povećala izvozne takse na dizel i avionsko gorivo kako bi više goriva ostalo u zemlji.

Pakistan je izabrao potpuno drugačiji pristup: vlada je, između ostalog, naložila poslodavcima da 50 odsto kancelarijskih radnika radi od kuće. Državni službenici rade samo četiri dana nedeljno, a državne institucije moraju tokom dva mjeseca da funkcionišu sa 50 odsto manje goriva.

Afrika

I u Africi mnoge države regulišu cijene goriva. U Južnoafričkoj Republici Africi nadležna agencija jednom mjesečno određuje cijene prema strogoj formuli koja uključuje svjetske cijene i devizne kurseve. Od februara su cijene benzina porasle za oko 20 odsto, a dizela za 40 odsto. Za april je vlada smanjila porez na gorivo za oko 0,16 evra po litru, pa benzin trenutno košta oko 1,27 evra, a dizel oko 1,35 evra.

U Keniji nadležna agencija određuje maksimalnu cijenu. Dugo ju je držala konstantnom uprkos rastu svjetskih cijena. Tek od utorka uveče (14. april 2026.) važe više gornje granice uz smanjeni PDV za tri procentna poena. Ipak, benzin sada košta oko 16 odsto više, a dizel 24 odsto više – oba oko 1,36 evra po litru.

U Gani Nacionalna uprava za naftu (NPA) određuje minimalnu cenu, koju benzinske pumpe prate u uslovima slobodnog tržišta. Od kraja februara preporučena cijena benzina porasla je za 27 odsto na 1,02 evra po litru, a dizela za gotovo 50 odsto na 1,32 evra. Vlada je za sada samo najavila smanjenje poreza.

Amerika

U Meksiku je vlada postigla neformalni dogovor sa većinom operatera benzinskih pumpi o gornjoj granici cijene od oko 1,18 evra po litru benzina i 1,37 evra za dizel. Zauzvrat, kroz poreze na energiju sektor nafte dobija oko 250 miliona evra nedeljno. Bez toga bi cijene, prema riječima predsjednice Klaudije Šejnbaum, bile i do 25 odsto više.

U Argentini je vlada, koja vodi strogo tržišnu politiku, sebi postavila ograničenja za subvencije. Umjesto toga, dogovorila se sa državnom naftnom kompanijom YPF da cijene goriva ostanu stabilne 45 dana, nakon što su već porasle za oko 15 odsto. Zauzvrat, dozvoljeno je da se u benzin dodaje više etanola, a planirano povećanje akcize na gorivo biće odloženo. YPF je prethodno profitirao od liberalizacije tržišta koju je sprovela aktuelna vlada.

U Sjedinjenim Američkim Državama vlada je uzalud očekivala da cijena benzina ostane ispod granice od četiri dolara po galonu (oko 0,97 evra po litru) – što je rast od 35 odsto od kraja februara. Savezna vlada u Vašingtonu zasad ne preduzima mjere da vještački snizi cijene. Ipak, pojedine savezne države su ukinule porez na gorivo. U Indijani vozači trenutno plaćaju oko 0,04 evra manje po litru.