Kada je nova trenerica fudbalskog kluba 1. FC Union Berlin u četvrtak (16.4.2026.) ušla u salu za pres-konferencije , brojni medijski predstavnici čekali su na nju. Interes za Marie-Louise Eta bio je ogroman, jer ova 34-godišnjakinja piše istoriju: ona je prva glavna žena-trener u muškoj Bundesligi.

„Znam da to ima društveni značaj i uticaj“, kaže Eta. „Ali meni je u fokusu fudbal.“

Robin Afamefuna (29) je profesionalni fudbaler i kapiten četvrtoligaša SC Fortuna Köln, kulturološki antropolog i doktorant. Njegova istraživanja bave se seksizmom i rasizmom u fudbalu. On kaže kako je izuzetno važno što Union sada ima ženu na poziciji glavne trenerice.

Eta kao uzor mnogim djevojkama

„Kada govorimo o vidljivosti i uzorima za mlade djevojke, onda je ovo imenovanje veoma važno“, kaže Afamefuna u intervjuu za Deutsche Welle. „Djevojke vide da postoji mogućnost da se jednog dana bave ovim poslom. To ranije jednostavno nije postojalo.“

Njemački fudbalski savez trenutno ima oko 4.000 trenerica koje posjeduju C ili Pro licencu i mogle bi trenirati klubove u profesionalnom fudbalu. U posljednjih pet godina taj broj porastao je za oko 25 posto, ali je udio žena među trenerima u najjačim evropskim ligama i dalje marginalan.

„Strukturalni, sistemski problem“

Eta sada nasljeđuje trenera Steffena Baumgarta i time postaje prva glavna trenerica u jednoj evropskoj top-ligi. Međutim, i pored mnogo podrške, na društvenim mrežama pojavljuju se i seksistički i diskriminirajući komentari.

„To me ne opterećuje“, kaže Eta. „To više govori o onima koji to pišu nego o onima na koje se odnosi.“

Afamefuna se, međutim, upravo tim temama bavi i upozorava: „Često se govori o izoliranim slučajevima, ali to je pogrešno shvatanje situacije. Radi se o duboko ukorijenjenom strukturalnom i sistemskom problemu s kojim se žene u fudbalu suočavaju“, kaže on. „Moramo govoriti o tome da su žene u fudbalu diskriminirane i da te strukture treba razbiti.“

Rasizam i seksizam na stadionima

Afamefuna u svom naučnom radu istražuje seksizam, rasizam i patrijarhalne obrasce – i govori i iz ličnog iskustva. Sin nigerijskog oca i njemačke majke i sam je često žrtva diskriminacije, na terenu i izvan njega.

Kao osoba koja je pogođena rasizmom, kaže da se posljednjih godina nije mnogo toga promijenilo, svakako ne nabolje. Postoje određeni pozitivni pomaci, ali rasistički i seksistički napadi i dalje su dio svakodnevice.

Posebno na stadionima u Njemačkoj često dolazi do diskriminirajućih incidenata. Ljudi se i 2026. godine i dalje osjećaju pozvanim da vrijeđaju sudije, igračice i igrače zbog njihovog spola ili boje kože.

„U fudbalu se često vodi rasprava o tome da li se stadion doživljava kao siguran prostor“, kaže Afamefuna. Posebno bijeli muškarci često tvrde kako su stadioni sigurni i kažu da svako može biti kakav želi da bude i da ima podjednak osjećaj pripadnosti. „Ali to jednostavno nije tačno!“

„Pravo na vrijeđanje“?

„Živimo u društvu koje je snažno obilježeno patrijarhatom. U takvom društvu se bijela muška perspektiva često smatra normom“, objašnjava Afamefuna. „Fudbal je također dominantno bijel i muški prostor. Zbog toga se mnogi stereotipi i obrasci ponašanja prenose na stadion.“

Tako nastaje sistemska diskriminacija. Stvorena je kultura, u kojoj se mnogi osjećaju pozvanim da rade šta žele jer su platili ulaznicu: da viču, vrijeđaju na rasističkoj ili seksističkoj bazi ili generalno napadaju igrače i igračice.

Afamefuna kaže da često čuje stav da je to „uvijek bilo tako" i da tako treba i ostati. „Kao da mnogi misle da imaju pravo da u tom prostoru pokazuju takvo ponašanje. Smatram da je to veoma problematično.“

Pozitivni signali

Ipak, vidi i pozitivne pomake: prva trenerica u Bundesligi, ali i Vincent Kompany kao trener FC Bayern München.

„Za mene je izuzetno važno vidjeti da sada imamo trenera tamne boje kože u Bayernu“, kaže Afamefuna.

I Eta je svjesna svoje uloge uzora i želi svojim radom u Union Berlinu „otvoriti vrata i biti inspiracija mladim djevojkama da vide šta je sve moguće“.

Ipak, najviše bi željela da pitanje spola u fudbalu jednog dana uopće ne bude tema. Bilo bi lijepo, kaže, „da se radi samo o sportu i učinku – potpuno nezavisno od muškog ili ženskog spola".