Σημαντική η σημερινή επέτειος, όχι μόνον για την Ιταλία και τους Καθολικούς, αλλά για ολόκληρο τον κόσμο. Το απόγευμα πρόκειται να τελεσθεί Λειτουργία στον ναό της Σάντα Μαρία Ματζιόρε, όπου, σύμφωνα με επιθυμία του, ενταφιάσθηκε ο «Πάπας των φτωχών». Χθες βράδυ, μια ομάδα τρανσέξουαλ, που ο Φραγκίσκος είχε βοηθήσει και δεχθεί στο Βατικανό, τίμησε τη μνήμη του με προσευχή σε εκκλησία λίγο έξω από τη Ρώμη. Ήταν, άλλωστε, ο Πάπας των τελευταίων και των ξεχασμένων.

Μέσα σε δώδεκα χρόνια, κατάφερε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο πιστοί και ανεξίθρησκοι βλέπουν και προσεγγίζουν τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Διαδέχθηκε έναν συντηρητικό θεολόγο, τον Γερμανό Πάπα Γιόζεφ Ράτσιγκερ. Η όλη πορεία του Φραγκίσκου ήταν εντελώς διαφορετική. Έδωσε έμφαση στην ανθρώπινη σχέση, στην οικουμενικότητα, σε μια Εκκλησία, η οποία, κατά την άποψή του, έπρεπε να κρατά ανοικτή την αγκαλιά της και να μην αποκλείει κανέναν.

Όλοι οι αναλυτές συγκλίνουν σήμερα στη διαπίστωση ότι ο Αργεντινός Πάπας βάσισε τη θητεία του σε δύο κύριες προτεραιότητες: στην επιδίωξη της ειρήνης και στην υπεράσπιση των φτωχών και των μεταναστών.

Ο Χόργκε Μάριο Μπεργκόλιο μας προειδοποίησε ότι ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε ήδη ξεκινήσει και διεξαγόταν τμηματικά, σε διάφορες περιοχές του πλανήτη μας. «Ο πόλεμος αποτελεί πάντα ήττα», επαναλάμβανε στους πιστούς και δεν δίστασε ποτέ να καταδικάσει τους εμπόρους όπλων, οι οποίοι πλουτίζουν από τον πόνο και τον θάνατο.

Όσο για τους μετανάστες και τους καταφρονημένους, φτάνει να θυμίσουμε ότι το πρώτο ταξίδι που πραγματοποίησε ο Λατινοαμερικανός Πάπας μετά την εκλογή του ήταν στη Λαμπεντούζα. Πήγε στο μικρό αυτό νησί με στόχο να συναντήσει χριστιανούς και μουσουλμάνους μετανάστες, που βρίσκονταν στο κέντρο πρώτης υποδοχής, και να προσευχηθεί για τις αμέτρητες ζωές που χάνονται κατά τον διάπλου της Μεσογείου. «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον αυθορμητισμό του, αλλά και το πώς σε άκουγε, με σπάνια προσοχή. Ήταν σαφές ότι μιλούσε τη γλώσσα της καρδιάς, κι όχι της απλής λογικής», μας είπε ο Πρέσβης της Κύπρου στην Αγία Έδρα, Γιώργος Πουλίδης, ο αρχαιότερος ξένος διαπιστευμένος διπλωμάτης στην Αγία Έδρα, ο οποίος είχε συναντήσει τον Πάπα Μπεργκόλιο σχεδόν αμέτρητες φορές.

Η παρακαταθήκη του και η συνέχεια του έργου του

Μια μοναδική ευαισθησία, με βαθιές ρίζες: πάντα με λεωφορείο, ο Φραγκίσκος πήγαινε στις παραγκουπόλεις του Μπουένος Άιρες, ως καθολικός αρχιεπίσκοπος, όπου μιλούσε με όλους τους κατοίκους τους. Πολλοί τον κατηγόρησαν πως ήταν υπερβολικά ελαστικός, ότι δεν έδωσε το απαιτούμενο βάρος στην παράδοση και στις πάγιες θέσεις των περισσότερων προκατόχων του. Δεν τον ένοιαζε, έστω και αν, μέσα στο Βατικανό, δεν έλειψαν εχθρότητες και οξύνσεις. «Ποιος είμαι εγώ για να κρίνω έναν ομοφυλόφιλο, αν ο ίδιος προσπαθεί να ακολουθήσει τον δρόμο του Κυρίου;» ήταν η φράση με την οποία εξέπληξε τους δημοσιογράφους, κατά το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό.

Εκτός από όλα αυτά, ένα ακόμα χαρακτηριστικό στοιχείο του «Πάπα των φτωχών» ήταν η ενίσχυση της συνοδικότητας και της σχέσης με τα υπόλοιπα χριστιανικά δόγματα. Προτιμούσε να τον αποκαλούν απλά επίσκοπο της Ρώμης. Επέλεξε σιδερένιο, και όχι χρυσό, σταυρό και καλλιέργησε σχέση αδελφικής φιλίας με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Εμπνεύστηκε, μάλιστα, από τη δράση και τις θέσεις του, για την εγκύκλιο «Laudato si'», υπέρ της προστασίας της Πλάσης. Σε όλες τις πρωτοβουλίες διαλόγου ανάμεσα στις θρησκείες, Πάπας και Οικουμενικός Πατριάρχης ήταν πάντα ο ένας δίπλα στον άλλον.

Σήμερα, ο διάδοχός του, ο Πάπας Λέων, προσπαθεί να χαράξει τον δικό του δρόμο, χωρίς να ξεχνά την τεράστια παρακαταθήκη του Αργεντινού Ποντίφικα. Αυτό που δείχνει να τους ενώνει, πέρα και πάνω απ’ όλα, είναι η υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής, όσων συνεχίζουν να πεθαίνουν κάτω από τις βόμβες και θεωρούνται, απλά και κυνικά, «παράπλευρες απώλειες». Όπως και ο Φραγκίσκος, ο διάδοχός του κηρύττει με θάρρος το Ευαγγέλιο, χωρίς καμία απολύτως αυτολογοκρισία. Αδιαφορώντας, δηλαδή, για το αν κάποιοι ισχυροί του πλανήτη μπορεί να νιώθουν πως ενοχλούνται και σαστίζονται από όποιον επιμένει να μιλά στις συνειδήσεις μας.