Αλεξάνδρου Σχινά παραινέσεις για τον θάνατο
22 Μαρτίου 2026
Εκτός από το σύντομο αλλά καίριο για τον ελληνικό μοντερνισμό εκδεδομένο έργο του ο συγγραφέας και δημοσιογράφος της Deutsche Welle Αλέξανδρος Σχινάς (1924-2012, βλ. Αφιέρωμα στο περιοδικό Χάρτης 69, Σεπτέμβριος 2024) κατέλιπε και ένα εκτενές ποιητικό πόνημα με τίτλο Εξορκισμοί. Σώζεται μαγνητοφωνημένο σε τρεις κασέτες που ταχυδρομήθηκαν κατά πάσαν πιθανότητα στις 5.5.1989, όπως προκύπτει από τη φθαρμένη πια σφραγίδα στον φάκελο. Δείγματα του έργου δημοσιεύονται κάθε Δευτέρα αυτού του Μαρτίου στο περιοδικό Νέο Πλανόδιον.
Πρόκειται για πάνω από χίλια σκωπτικά και αιχμηρά ομοιοκατάληκτα δίστιχα σε τέσσερις ενότητες που έχουν ως βασικό θέμα τον θάνατο. Στην πρώτη με τίτλο Προτροπές και παραινέσεις κυριαρχεί ο διδακτικός τόνος, με τον οποίο ο συγγραφέας προσπαθεί να εξοικειώσει τον αναγνώστη με το αναπόφευκτο του θανάτου. Με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης μερικά απ’ αυτά τα ανέκδοτα μέχρι στιγμής δίστιχα.
Τόσο η ακράτεια όσο και η λιτότητα
δεν σε απαλλάσσουν από τη θνητότητα.
Είτε σεμνός και αφανής είτε στη διασημότητα
θα επικυρώσεις κι εσύ απλώς τη θνησιμότητα.
Μόνο από ανίδεους και αγράμματους αλήτας
αντί του ορθού mortálitas ακούεις mortalítas.
Πρόσεχε ποίου δόγματος είν’ ύποπτοι εμπόροι
εκείνοι που σου λεν στ’ αυτί memento mori.
Μήπως το πίστεψες κι εσύ, Θεέ μου τι μωρία,
ότι μπορεί να αποφευχθεί η υψίστη τιμωρία;
Νομίζεις πως τα έργα σου είναι άμωμα
και θέλεις έτσι ν’ αποφύγεις το ξεκάμωμα;
Τόσον ως κοιλιόδουλος όσον και ως πεινών
δεν θ’ αποφύγεις την εσχάτη των ποινών.
Δεν πίνεις πια πολύ και απεφεύχθη η κίρρωσις,
αλλ’ όχι της μεγίστης σου ποινής η κύρωσις.
Το βούλευμα του τέλους σου σού είναι αφόρητο,
αλλά η ζωή δεν θα σε άφηνε ατιμώρητο.
Δεν ωφελεί παντάπασιν χάριτος έφεσις,
η καταδίκη είναι οριστική συνέτισις.
Θα είναι εν τέλει ένα απλό όπως και τ’ άλλα βίωμα
η τελική σου εκτέλεσι στο ύστατο ικρίωμα.
Μην περιμένεις από πουθενά εξασφάλισι
γι’ αυτό που θα ‘ρθει σαν αποκεφάλισι.
Εξ ίσου ο ασκητεύων μ’ αυτόν που όλο χώνει
θα οδηγηθεί αθέλητα στην τελική αγχόνη.
Μέσα σ’ αυτού του κόσμου το ανακάτεμα
το μόνο αψόγου τάξεως είν’ το δεκάτεμα.
Ο κίνδυνος είναι παντού, σώσον αγία Θέκλα,
όπου και να καθίσουμε ηλεκτρική καρέκλα.
Δεν θα τα βάψει μαύρα η φύσι εν χηρεία
για την εκτέλεσί σου ή την αυτοχειρία.
Η εκτέλεσι δεν είναι μόνο για σένα άδικη,
της ίδιας είμαστε ποινής όλοι κατάδικοι.
Έχε το πνεύμα σου διαυγές, τα νεύρα σου γερά,
κάπου σου μαγειρεύουν δολοφονία στυγερά.
Δεν νοιάζεται ο χασάπης για βέβηλο ή άγιο,
ξέρει μονάχα πως το χρέος σου είναι πάγιο
και σ’ έχει καταγράψει ως προσεχές του σφάγιο.