Η κοινωνική επιχειρηματικότητα κερδίζει έδαφος
16 Φεβρουαρίου 2015![](https://static.dw.com/image/18260083_800.webp)
Στο πρόσφατο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ανάμεσα στα οικονομικά θέματα που συζητήθηκαν ήταν και αυτό της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Οι κοινωνικοί επιχειρηματίες εξέφρασαν τη δυσαρέσκεια τους για τις συνθήκες του παρόντος οικονομικού συστήματος, το οποίο αυξάνει την απόσταση μεταξύ φτωχών και πλουσίων. Όπως τονίστηκε, η επιχειρηματικότητα θα πρέπει να στοχεύει σε κάτι περισσότερο από τη συσσώρευση πλούτου.
Η Ακαδημία Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας
Σε αυτό αποσκοπεί η Ακαδημία Κοινωνικής επιχειρηματικότητας, η οποία ιδρύθηκε το 2010 ως οργανωμένο δίκτυο τεσσάρων σχολών του Πανεπιστημίου του Μονάχου. Με τρεις πυλώνες δράσης, η ακαδημία προσφέρει προγράμματα κατάρτισης, προωθεί σχέδια κοινωνικής επιχειρηματικότητας και παροτρύνει τη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου για τη θεμελίωση της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. «Δραστηριοποιούμαστε στην ανάπτυξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας στη Γερμανία αλλά και στο εξωτερικό με την προσφορά πολλών ειδών προγραμμάτων κατάρτισης. Εστιάζουμε στη νέα γενιά, την επονομαζόμενη και 'γενιά Υ' αλλά δε λείπουν και οι άνθρωποι μεταγενέστερων γενεών, οι οποίοι δραστηριοποιούνταν για χρόνια στην ιδιωτική οικονομία και αποφασίζουν τώρα να επιστρέψουν κάτι στην κοινωνία, επενδύοντας στην κοινωνική οικονομία», ανέφερε η κ. Κριστίνα Χουν, υπεύθυνη του προγράμματος κατάρτισης της Ακαδημίας. Μάλιστα, από την επόμενη χρονιά το μάθημα της κοινωνικής επιχειρηματικότητας θα εισαχθεί ως μάθημα επιλογής σε όλα τα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στο πανεπιστήμιο του Μονάχου.
Η δημιουργία του δικτύου κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. «Ήταν και για μας κάτι πρωτόγνωρο, πολλοί δεν πίστευαν ότι θα τα καταφέρουμε. Καταλάβαμε πως η συνεργασία ήταν το καταλληλότερο όπλο για να πετύχουμε. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα αποτελεί μία νέα θεματική που δεν είναι ευρέως γνωστή στον ακαδημαϊκό χώρο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από πολλές επαγγελματικές ειδικότητες», τόνισε ο υπεύθυνος οικονομικής πολιτικής της Ακαδημίας κ. Ντομινίκ Ντόμνικ.
Πλεονεκτήματα και προβλήματα
Οι συνθήκες κρίσης, με την αύξηση της ανεργίας και τη μείωση του κοινωνικού κράτους, ευνοούν την ανάπτυξη της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Με μία δημοκρατική οργάνωση από τα κάτω, οι κοινωνικές επιχειρήσεις δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, εκπληρώνοντας τον κοινωνικό τους σκοπό όπως την κοινωνική φροντίδα, την ενσωμάτωση ευπαθών ομάδων μέσω της απασχόλησης και την επίτευξη συλλογικών σκοπών (π.χ. οικολογία, πολιτισμός, παροχές κοινωνικής ωφέλειας).
Σε αυτό βέβαια παρουσιάζονται και κάποια δομικά προβλήματα. «Είναι μια μορφή επιχειρηματικότητας που δρα στο περιβάλλον ανταγωνισμού δίπλα στις κλασικές επιχειρήσεις. Έχει δύο σκοπούς: την εκπλήρωση του κοινωνικού σκοπού αλλά και την οικονομική αυτονομία. Πρόκειται για ένα νέο μοντέλο επιχειρηματικότητας το οποίο δεν έχει γίνει ακόμα πλήρως αποδεκτό. Η αλλαγή δεν γίνεται από την μία μέρα στην άλλη. Παρατηρούνται συχνά προβλήματα στις χρηματοδοτήσεις και τη φορολόγηση των κοινωνικών επιχειρήσεων διότι το κοινωνικό τους αντίκτυπο θεωρείται ενάντιο στην πολιτική του κέρδους», εκτιμά ο κ. Ντόμνικ.
Προβλήματα και προοπτικές στην Ελλάδα
Στο πρόσφατο διήμερο εργαστήρι που οργάνωσε η Ακαδημία Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας του Μονάχου στο Ινστιτούτο Γκαίτε στη Θεσσαλονίκη, οι υπεύθυνοι παρατήρησαν ότι οι νέοι Έλληνες συμμετέχοντες μπορεί να είναι απογοητευμένοι από το γενικότερο ζοφερό κλίμα της οικονομίας, ωστόσο επιθυμούν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους και να αγωνιστούν για κάτι νέο στο πλαίσιο της κοινωνικής οικονομίας. Η υλοποίηση του εργαστηρίου, πήρε έναν πολύ πρακτικό προσανατολισμό. Μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες προτάσεις αφορούσε την υποστήριξη μονογονεικών οικογενειών στην Θεσσαλονίκη.
Η κοινωνική οικονομία στην Ελλάδα έχει ισχυρές ρίζες στη μακρά ιστορία της οικοδόμησης του ελληνικού κράτους με τη συμβολή κοινωφελών ιδρυμάτων και εθνικών ευεργετών. Αυτή τη στιγμή όμως, η κοινωνική επιχειρηματικότητα παραμένει άγνωστη στο ευρύ κοινό. Γιατί συμβαίνει αυτό; «Κυριαρχούν νοσηροί μεσάζοντες οι οποίοι καταλαμβάνουν ζωτικό χώρο. Υπάρχει μία επαγγελματική τάξη ανθρώπων που βιοπορίζεται από την κατασπατάληση των δημοσίων πόρων και εκμεταλλεύεται τους όρους και τα μέσα της κοινωνικής οικονομίας. Μασκαρεύονται τη μορφή κοινωνικών επιχειρήσεων κι έτσι αποτελούν μία τοξική παρουσία που εναντιώνεται στο θεσμοθετημένο δημόσιο σκοπό τους», αναφέρει ο Ιωάννης Νασιούλας, επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής Οικονομίας και Εμπειρογνώμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινωνική Επιχειρηματικότητα.
Αν και υπάρχει μια υγιής πολιτική ατζέντα από πλευράς ΕΕ, με ικανοποιητική προσφορά κονδυλίων, είναι προβληματικό το γεγονός ότι οι κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις χωλαίνουν στην εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Αυτό σύμφωνα με το κ. Νασιούλα μπορεί να αντιμετωπιστεί με κάποιες αλλαγές: «Υπάρχει ανάγκη για κάποιες νομοθετικές βελτιώσεις και την καθιέρωση ενός μετρικού συστήματος που θα ελέγχει αυστηρά τις κοινωνικές επιχειρήσεις σε ότι αφορά την αποτίμηση των κοινωνικών αποτελεσμάτων τους, ώστε να έχουμε επιβεβαιώσιμους σκοπούς για τα δαπανητέα ποσά».
Ο κ. Νασιούλας ελπίζει στους ανθρώπους που δεν έχουν προλάβει να διαφθαρούν, όπως οι νέοι πριν και μετά το πανεπιστήμιο και οι άνθρώποι της διασποράς που έχουν μια εμπειρία από τη λειτουργία των δημόσιων αγαθών σε περιβάλλον αξιοκρατίας. Δεν αγνοεί ότι υπάρχουν και αξιόλογα παραδείγματα: «Οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί στα ψυχιατρεία, οι αστικοί συνεταιρισμοί φαρμακοποιών και μηχανικών αλλά και μικρού μεγέθους κοινωνικές επιχειρήσεις για άτομα με ειδικές ανάγκες, αποτελούν τα φωτεινά παραδείγματα» όπως μας επεσήμανε, δηλώνοντας πολύ χαρούμενος για τη συμβολή του στην πρόσφατη δημιουργία της Εταιρείας Κοινωνικής Ανάπτυξης, μιας πρωτοβουλίας της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης στο πεδίο της κοινωνικής οικονομίας, που έχει ως καταστατικό της σκοπό την αντιμετώπιση του φαινομένου της διαρροής ανθρώπινου δυναμικού στο εξωτερικό.
Διογένης Δημητρακόπουλος