افزایش حفاریهای غیرقانونی و قاچاق آثار عتیقه در افغانستان
شعیب تنها شکران
۱۴۰۱ مهر ۴, دوشنبه
شماری از انتیکفروشان در غرب افغانستان میگویند که در این اواخر میزان خرید و فروش و قاچاق آثار عتیقه نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته است.
عکس از آرشیف: آثار تاریخی در افغانستانعکس: Ebrahim Mahdavi/DW
اعلانات بازرگانی
به گفته انتیک فروشان در کنار فقر و بیکاری مردم، عدم جلوگیری از حفریات در مناطق باستانی، عوامل عمده خرید و فروش و قاچاق آثار عتیقه و باستانی به خارج از کشور میباشد.
هرچند بررسی رسمی در مورد حفاریها و قاچاق آثار عتیقه و باستانی در افغانستان صورت نگرفته است، اما انتیکفروشان میگویند شاهد افزایش خرید و فروش و قاچاق آثار باستانی اند.
برخی آثار عتیقه اهمیت تاریخی ندارند و به صورت قانونی به عنوان اشیای زینتی خرید و فروش میشوند، اما در این میان هستند آثاری که اهمیت تاریخی دارند و به صورت غیرقانونی خرید و فروش یا قاچاق میشوند.
مرتبط:
جستجوی قالینهای عتیقه در افغانستان با قبول خطر مرگ
جستجوکنندگان قالینهای عتیقه افغانستان میگویند با قبول خطر مرگ از مناطق دوردست این قالینها را جمعآوری میکنند. به گفته آنها واردات قالینهای ماشینی و مواد خام خارجی باعث کم رنگ شدن رونق قالینهای دستباف شده است.
عکس: Wakil Kohsar/AFP
گلیمهای مرغوب دستباف
جستجوکنندگان قالین و گلیم عتیقه افغانستان با قبول خطر مرگ به دنبال جمعآوری آن از روستاهای دور دست اند.
عکس: Wakil Kohsar/AFP
جمعآوری قالینهای عتیقه به قیمت جان
چاری الله گل در تلاش ردیابی آخرین قالینهای عتیقه افغانستان، برف و باد شدید را پشت سر گذاشته، مورد ضرب و شتم سارقان مسلح قرار گرفته و با شورشیان درگیر شده است. او اغلباً سوار بر اسب و مرکب، به مناطق دورافتاده شمال افغانستان میرود و در جستجوی قالینهای دستبافت ساخته شده توسط قبایل کوچی است.
عکس: Wakil Kohsar/AFP
سفرهای غالباً پر از خطر
الله گل که با یک سگ محافظ سفر میکند، میگوید: «راهها خطرناک، پر از گرگ و دشمن است. ما باید شبها را در جنگلها یا در دشتها سپری کنیم.» جستجوکنندگان قالینچههای قدیمی ماهها و هفتهها از راههای پرخطر در مسیرهای قدیمی کاروان عبور میکنند. آنان همچنان با پرداخت پول یا پیشکش اشیای مدرن، قالینهای متنوع را که بعدا در بازارهای قالین فروشی و یا به دستفروشان میفروشند، به دست میآورند.
عکس: AP
«تنها چیزی که پیدا کردند بوتها و قالین هایش بودند»
الله گل میگوید یک بار رهزنان او را با کلاشینکوف لت و کوب کرده و به منظور جستجوی پول، قالینهایش را لگد مال کردند. او میگوید: «آنان گفتند که این قالینها کهنه اند، دور بینداز.» او از پدرش نقل میکند که یکی از دوستان وی که دههها پیش به دنبال قالینهای عتیقه بود، در طوفان برف گیر کرده و طعمه گرگها شده بود: «تنها چیزی که پیدا کردند بوتها و قالینهایش بودند.»
عکس: DW
از شمال تا غرب
از ولایت شمالی کندز تا امتداد مرزهای ازبکستان و ترکمنستان و تا به مناطق غربی هم سرحد با ایران، مکان گروههای مالداران است که از قرنها به این طرف مشغول بافت قالین هستند. الله گل به روستاهای دوردست میرود و قالینها و قالینچههای انتیک را جستجو میکند – همچنین قالینچههایی که از سوی خانواده عروس بافته شده و به عنوان جهیزیه داده شده است.
عکس: Reuters/M. Ismail
«کار اصلاح یا فروش قالین مانند تربیت کودک است»
قالینهای پرطرفدار اغلب چند دهه قدامت دارند و با نقش و نگارهای قبیلهای تزئین شده اند. این قالینها از پشم و با دست بافته شده و با مواد محلی به دست آمده از ریشهها، گیاهان و گلبرگهای گل، رنگآمیزی میشوند. این قالینها سپس به شهرهایی مانند کابل منتقل شده و برای فروش آماده ساخته میشوند. به باور الله گل «کار و بار قالین مانند تربیت کودک است. این کار خیلی سختی میخواهد.»
عکس: Reuters/M. Ismail
«قالینهایم را دوست دارم»
عبدالوهاب یکی از تاجران قالین میگوید که قالینها را از جستجوکنندگان قالین مانند الله گل جمعآوری میکند. او میگوید: «ما روی این افراد ۹۹.۹ درصد حساب میکنیم. من قالینهایم را دوست دارم. من هر یک از این قالینها را میخرم، نه تنها به خاطر فروش.»
عکس: Wakil Kohsar/AFP
کاهش رونق بازار قالین دستباف
به گزارش خبرگزاری فرانسه، تاجران قالین در افغانستان باور دارند که درگیریها، آوارگی و شهرنشینی، رونق این صنعت را کمرنک کرده است. از سوی دیگر رنگهای وارداتی و پشمهای مصنوعی نیز میزان کیفت این قالینها را کمتر ساخته است. در حالی که بی قانونی و نفوذ طالبان افزایش مییابد، راهها نیز برای رفت و آمد خطرناکتر شده اند.
عکس: Wakil Kohsar/AFP
فروش قالینها حتی به قیمت هزاران دالر
تولید یک تخته قالین از شش ماه تا دو سال به طول میانجامد و در صورت کسب جایگاه در نمایشگاههای برتر فروشندگان قالین، میتواند هزاران دالر در بازار بین المللی به فروش برسد.
عکس: DW/S. Tanha
افزایش عرضه قالینهای ماشینی
زلمی احمدی، یکی از تاجران دیگر قالین در ولایت هرات به خبرگزاری فرانسه گفته است که عرضه قالینهای ماشینی به بازار نیز به صنعت قالین دستبافت آسیب رسانده است.
عکس: Reuters/M. Ismail
10 عکس1 | 10
یک انتیک فروش در غرب افغانستان که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، گفت که بیشترین حفریات در مناطقی صورت میگیرد که وابستهگان طالبان در آن ساحات زندهگی می کنند: «مثلا در ولسوالی گلران هرات در مناطق شهربند، قاشغی و چشمه تاسک، بیشترین ساحات باستانی موجود است و در آن ساحات حفریات به منظور کشف مجسمهها و ظروف سنگی که از قدامت هزار ساله برخوردار اند جریان دارد و طالبان ممانعتی ندارند.»
این انتیکفروش که به دلیل نحوه کسب و کارش در این رابطه معلومات دارد، افزود که همچنین در ولسوالیهای جوند، قادس، بالامرغاب، تیوره و اناردره در ولایتهای بادغیس، فراه و غور حفریات به شکل بیرویه جریان دارد و بیشترین اقلام عتیقه را که از لحاظ فزیکی کوچک اند و به راحتی میتوان آن را به خارج از کشور انتقال داد، از این مناطق به دست میآورند.
یک انتیکفروش دیگر در غرب افغانستان این نکته را تائید کرد که بعد از آمدن طالبان، کندنکاری توسط قاچاقچیان آثار تاریخی بسیار زیاد شده و معمولاً حفریات شبانه صورت میگیرد.
این انتیکفروش گفت: «بیشتر خریداران آثار عتیقه اتباع پاکستانی و عرب هستند که با داشتن نقشههایی از مکانهای باستانی، و دستگاههای فلزیاب که قابلیت پیدا کردن برخی آثار عتیقه را دارند، برای مردم پول میدهند تا آن ساحات را حفر کنند و اجناس باستانی را به دست آورند.»
این انتیک فروش همچنان مدعی شد که قاچاقچیان با شماری از قوماندانان محلی طالبان ارتباطات دارند و در قبال کارشان به آنها تکس یا مالیات میپردازند.
هرچند قاچاقبران از خرید و فروش آثار باستانی مبالغ بزرگی کمایی میکنند، اما مردمی که در محلات به هدف یافتن آثار ارزشمند باستانی مشغول حفریات اند، میگویند به دلیل فقر و بیکاری به این کار روی آورده اند.
یک باشنده ولسوالی زندهجان هرات که مصروف کندنکاری به هدف یافتن آثار باستانی است، به شرط فاش نشدن نامش به دویچه وله گفت: «زندهگی در افغانستان خیلی سخت شده و از زمانی که طالبان آمدند، بیکاری به اوج خود رسیده و من ناچارم این کار را انجام دهم تا بتوانم از این طریق خرج زندهگیام را تامین کنم. در گذشته ممانعت صورت میگرفت اما حالا طالبان کاری ندارند.»
اما طالبان مانند بسیاری موارد دیگر، حفاریهای غیرقانونی و قاچاق آثار عتیقه و باستانی را نیز رد میکنند.
تصویرهایی از نمایش زیورآلات تولیدی مهاجران افغان در پاکستان
یک طراح مود مشهور پاکستانی به گروهی از مهاجران افغان مهارت های تولید زیورآلات و لباس را آموزش داده و از تولیدات آنان در شهر کراچی پاکستان نمایش مود برگزار کرد.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
۲۵ زن مهاجر افغان توسط هما عدنان، یک طراح مود مشهور پاکستانی ماه ها آموزش دیده اند. این زنان کسانی هستند که برخی شان بیش از چهار دهه در پاکستان زندگی کرده اند.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
این برنامه آموزشی با نام "داستان های هنری" یک ابتکار است که از سوی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان و سازمان غیردولتی "یک هنر یک نگار" پاکستان حمایت می شود.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
سازمان غیردولتی "یک هنر یک نگار" تلاش می که یک محیط کارآمد برای گروه های هدفمند تولید کننده فقیر در بخش غیرزراعتی ایجاد کند. مودل های پاکستانی در جریان یک نمایش مود در شهر کراچی پاکستان زیورآلات و لباس هایی را به نمایش گذاشتند که توسط مهاجران افغان در این کشور تهیه گردیده است.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
زنانی که مهارت های تولید زیورآلات و لباس را آموخته بودند، پس از مدتی توانستند مجموعه یی منحصر به فرد را تولید کنند. این مجموعه آنان اوایل ماه مارچ برای اولین بار رونمایی شد.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
مجموعه تولیدی "داستان های هنری" هشتم ماه مارچ روز جهانی زنان در جریان یک نمایش مود در کراچی به نمایش گذاشته شده و قرار است در شهرهای دیگر پاکستان و خارج از این کشور نیز نمایش داده شود.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
در حال حاضر بیش از ۲.۵ میلیون مهاجر افغان در پاکستان زندگی می کنند که بیش از نیمی از آنان را زنان تشکیل می دهند. بیشتر این زنان وابسته به مردان خانواده هستند؛ کسانی که در جامعه پاکستان هنوز هم با محدودیت های زیادی روبرو هستند.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hassan
این اقدام هما عدنان یک قدم به سوی خودکفایی زنان مهاجری می باشد که سال ها در این کشور زندگی کرده اند و منبع اقتصادی نداشته اند. این زنان حالا می توانند با استفاده از مهارت هایی که آموخته اند، درآمد داشته و خودکفا شوند.
بلال کریمی، معاون سخنگوی اداره طالبان به دویچه وله گفت: «امارت اسلامی به کسی اجازه نمیدهد که در مناطق تاریخی به گونه غیرمعیاری و خلاف اصول کندنکاری نماید. اداره های کشفی و امنیتی با عاملین این قضایا برخورد خواهند کرد. ما در تلاش هستیم تا اماکن باستانی را شناسایی نموده و راهکارهای درستی را برای حفاظت از آنها پیدا کنیم.»
او هشدار داد که طالبان با کسانی که به خرید و فروش آثار باستانی و قاچاق آن به خارج اقدام کنند، برخورد خواهند کرد.
این در حالی است که بعد از تسلط طالبان بر افغانستان، شورای بینالمللی موزیمها (ICOM) با انتشار بیانیهای درباره وضعیت آثار فرهنگی و حفاظت از این آثار در افغانستان اظهار نگرانی کرده بود.
در ماههای نخست تصرف قدرت توسط طالبان، افراد این گروه در اطراف تندیسهای بودای بامیان نیز کندنکاری کردند، اما بعداً گفتند که کندنکاری متوقف شده است.
افغانستان محلات باستانی زیادی دارد که همواره مورد حفاریهای غیرقانونی قرار گرفته اند. فعالان فرهنگی به تکرار هشدار داده اند که برعلاوه حفاریهای غیرقانونی، برخی آثار و محلات باستانی در آستانه تخریب قرار دارند.