مقامهای حکومت ایران در آستانه سالروز مرگ مرموز ژینا مهسا امنیی، یک زن جوان در بازداشت پولیس، سرکوب مخالفان را تشدید کرده اند. آنها از این هراس دارند که اعتراضات سراسری از سر گرفته شوند.
پولیس امر به معروف و نهی از منکر (گشت ارشاد) کارش را دوباره در ایران آغاز کرده است. عکس: Majid Asgaripour/WANA/REUTERS
اعلانات بازرگانی
در سال گذشته و پس از مرگ ژینا مهسا امینی که جانش را در بازداشت پولیس امر به معروف و نهی از منکر «گشت ارشاد» از دست داد، اعتراضات گستردهای آغاز شد که چندین ماه به طول انجامید. در جریان این اعتراضات که جمهوری اسلامی را به لرزه انداخت، شمار زیادی از خبرنگاران، وکلای مدافع، فعالان اجتماعی، مدافعان حقوق بشر و دانشجویان یا بازداشت شده و یا احضار گردیدند.
مقامهای قضایی ایران تا به حال درباره موج جدید سرکوبها حاضر به اظهارنظر نشده اند. اما مسئولان ارشد حکومت از این اقدامات دفاع کرده و آن را برای حفظ امنیت ضروری خواندند.
از سوی دیگر برخی از سیاستمداران و افراد نزدیک به حکومت گفتند که تشدید سرکوب میتواند به تعمیق شکاف بین رهبری روحانیان و اجتماع بیانجامد. در زمانی که نارضایتی عمومی به خاطر مشکلات اقتصادی رو به افزایش است. پولیس ایران روز یکشنبه اعلام کرد که پولیس اخلاقی (گشت ارشاد) برخورد با زنانی را تشدید کرده که حجاب اجباری را نادیده میگیرند.
پس از مرگ ژینا مهسا امینی ۲۲ ساله به تاریخ ۱۶ سپتمبر، شمار قابل توجهی از زنان برای نشان دادن نافرمانی مدنی بدون حجاب اجباری در مکانهای عمومی ظاهر میشوند.
این دختر جوان که پولیس گشت ارشاد ادعا میکرد، پوششاش مطابق با حجاب اسلامی نیست، در طی بازداشت به حالت کما رفت و سه روز بعد جان سپرد. این واقعه باعث شد که خشم انباشته شده در طی سالها سر باز کند و بدترین بحران مشروعیت برای نظام روحانیان در طول دهههای گذشته آغاز شود.
نیروهای امنیتی اعتراضهای عمومی را که چندین ماه به طول انجامید سرکوب کردند. در طول آن اعتراض کنندگان در سرکها خواهان سقوط جمهوری اسلامی شده و زنان خشمگین چادرهایشان از سر برداشته و آن را در طی اعتراضها سوختاندند.
پولیس امر به معروف و نهی از منکر «گشت ارشاد»عکس: UGC
یک مقام ارشد سابق گفت که نهادهای دولتی نباید واقعیتهای کنونی را نادیده بگیرند. او که نمیخواست شناسایی شود، افزود: «مردم هنوز به خاطر مرگ امینی خشمگین هستند و دلسرد از این که هر روز باید برای تهیه مواد غذایی مورد نیازشان تقلا کنند... شاید این تصمیمهای اشتباه پیامدهای دردناکی برای نظام داشته باشد. مردم دیگر نمیتوانند فشار بیشتری را تحمل کنند و اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، ما شاهد اعتراضهای عمومی بیشتری خواهیم بود».
سیلی از اظهارنظرهای خشمگینانه ایرانیان در رسانههای اجتماعی نشر شد که از بازگشت پولیس اخلاقی یا امر به معروف و نهی از منکر انتقاد میکردند. پس از مرگ ژینا مهسا امینی، گشت ارشاد بسیار به ندرت در سرکها دیده میشد.
مدافعان حقوق بشر میگویند که حکومت به فشارها افزوده تا در آستانه نخستین سالمرگ ژینا مهسا ایمنی، «مردم را از سرکها دور نگه دارد».
اتنا دائمی، یک فعال سرشناس حقوق بشر در ایران گفت: «جمهوری اسلامی احساس خطر میکند. اما با استقرار مجدد پولیس اخلاقی، رژیم فقط به انقلاب مردمی دامن میزند». به گفته او: «مردم به خاطر سرکوب، نقض حقوق بشر و وخامت اوضاع اقتصادی بسیار خشمگین هستند. همه اینها به از سر گیری اعتراضهای عمومی منجر خواهد شد».
ایران به خاطر ادامه تحریمهای ایالات متحده امریکا و سوءمدیریت دچار مشکلات جدی اقتصادی است. بیشترین بار این فشارها را اقشار متوسط و کم درآمد به دوش میکشند.
me/na(reuters)
«زن، زندگی، آزادی»؛ سه ماه اعتراض در ایران
مرگ مشکوک و بیرحمانه ژینا مهسا امینی باعث بزرگترین اعتراضها علیه نظام سرکوبگر جمهوری اسلامی ایران شد. دولت با شدت تمام علیه اعتراضها برخورد میکند.
عکس: Kenzo Tribouillard/AFP
چهره یک انقلاب
ژینا مهسا امینی چهره خیزش مردمی در ایران است. او به تاریخ ۱۳ سپتمبر ۲۰۲۲ در تهران توسط گشت ارشاد بازداشت شد، به این اتهام که روسریاش مطابق با مقررات جمهوری اسلامی نبوده است. سه روز بعد این دختر ۲۲ ساله کرد به احتمال قوی بر اثر رفتار ادارات امینتی جان باخت. مرگ او خیزشی را در کشور برپا کرد.
عکس: Kenzo Tribouillard/AFP
«زن، زندگی، آزادی»
در ۱۷ سپتمبر اعتراضهای سرتاسری علیه رژیم ملاها آغاز شد. هنگام مراسم خاکسپاری امینی در زادگاهش در شهر سقز، زنان روسریهای شان را از سر کشیدند و با تکان دادن آن شعار «زن، زندگی، آزادی» را سر دادند. این فریاد به شعار اعتراضهای جدید در ایران تبدیل شد.
عکس: UGC/AFP
خیزش در برابر آیتالله
مرگ امینی سرآغاز یک جنبش تاریخی است. از آن به بعد اعتراضها علیه حکومت سرکوبگر جمهوری اسلامی همه مناطق این کشور را به لرزه درآورد، مانند این تصویر که اعتراضهای پایان ماه سپتمبر را در تهران نشان میدهد. در این تظاهرات نه تنها زنان، بلکه مردان از هر سن و سالی و از همه اقشار مردم اشتراک میکنند.
عکس: AFP
برداشتن روسری
همواره زنان بیشتر، مانند این تصویر از شهر کردنشین سنندج، با برداشتن روسری خود در روی سرکها اعتراض میکنند. آنها به این وسیله از خود شجاعت بینظیری نشان میدهند. کسانی که قاعده پوشش روسری اجباری را نقض میکنند، خطر شلاق خوردن و زندانی شدن را قبول میکنند. قسمی که قضیه مرگبار مهسا امینی نشان داد.
عکس: SalamPix/abaca/picture alliance
موقف گرفتن با نشان دادن موها
اما زنان و دختران نمیخواهند زیر تاثیر تهدید و ارعاب قرار گیرند. این دختران مکتب روسریهای شان را به نشانه اعتراض برداشته اند. معترضان همچنین شعار «مرگ بر دیکتاتور» را سر میدهند که منظور شان آیتالله علی خامنه ای رهبر دینی این کشور است. در دانشگاهها اعتراضهای جمعی صورت میگیرد و افزون بر آن در سراسر کشور، معلمان، دانشجویان و نیز کارگران نفت دست به اعتصاب میزنند.
عکس: SalamPix/abaca/picture alliance
خشونت در برابر معترضان
رژیم با خشونت شدید علیه معترضان برخورد میکند. نیروهای پولیس و ملیشههای بدنام بسیجی تلاش میکنند اعتراضها را سرکوب کنند. در این عکس دیده میشود که چگونه ماموران پولیس با دندهها به یک گروه از تظاهرکنندگان در حال فرار نزدیک میشوند. براساس تخمین سازمانهای حقوق بشر، نیروهای امنیتی بیش از ۴۰۰ نفر را کشته اند که در جمله آنها شمار زیادی کودکان و نوجوانان نیز بوده اند.
عکس: AFP
کسی که مقاومت می کند، زندانی میشود
خودسری و بیرحمی: براساس اظهارات شاهدان عینی، نیروهای پولیس و ملیشهها به صورت بیرحمانه تظاهرکنندگان را لت و کوب میکنند. افزون بر آن بازداشتهای جمعی معمول است. براساس گزارشها، احتمالاً ۱۴ هزار نفر به دلیل اشتراک در اعتراضها بازداشت شدهاند، مانند این زنان که در موتر پولیس دیده میشوند.
عکس: SalamPix/ABACA/picture alliance
دوزخ زندانیان میسوزد
زندانها از زندانیان سیاسی مملو میشوند. بهخصوص زندان بدنام اوین در تهران که نماد بیدادگری است. در این زندان روشنفکران سیاسی مخالف رژیم تحت شرایط فاجعه بار نگهداری میشوند. آنانی که از این زندان نجات یافته اند، از شکنجه گزارش میدهند. در نیمه ماه اکتبر زندان اوین آتش گرفت. روشن نیست که چه تعداد زندانیان جان باختند.
عکس: UGC
حمایت بخش فرهنگ و ورزش از معترضان
افراد معروف از بخشهای هنر، فرهنگ و ورزش، به معترضان میپیوندند. تیم ملی فوتبال در مسابقه نخست در جام جهانی قطر از خواندن سرود ملی خودداری کرد. الناز رکابی، ورزشکار سنگنوردی در مسابقات در سئول بدون روسری ظاهر شد. اما به زودی وادار به سکوت و معذرت خواهی گردید.
عکس: Rhea Kang/AFP
«موهای من، زندگی من»
اعتراضهای ایران در سرتاسر جهان حامیان زیادی پیدا کرده است: هزاران نفر از پاریس تا سان فرانسیسکو برای تغییر رژیم در تهران مظاهره میکنند. در استانبول این خانم ایرانی تبعیدی در برابر قونسلگری ایران به رسم همبستگی با زنان تحت ستم در کشورش، موهایش را قطع کرد. زنان معروف و نیز مردان در نقاط مختلف جهان به این اعتراض پیوستند.
عکس: YASIN AKGUL/AFP/Getty Images
همبستگی در بیرون
سرنوشت زنانی که در ایران آزار و اذیت میشوند، واکنش و همبستگی جهان را در پی داشته است. دروازه براندنبورگ در برلین با کلمات کردی «زن، زندگی آزادی» مزین شد. مجله امریکایی «تایم» از زنان ایرانی با لقب «قهرمانان سال ۲۰۲۲» تجلیل کرد.
عکس: Markus Schreiber/AP/picture alliance
«نه به جمهوری اسلامی»
اعتراضها در سرتاسر جهان، مانند اینجا در تورنتو، حکومت ایران را تحت فشار قرار میدهند. وضع تحریمهای اضافی اقتصاد ایران را به شدت متأثر میکند. نرخ واحد پولی ریال از ماه سپتمبر به این سو در مقایسه با یورو و دالر، بیش از ۲۰ درصد کاهش یافته است. ایران پیش از آغاز تظاهرات نیز در یک بحران مالی مزمن قرار داشت.
عکس: Creative Touch Imaging Ltd/NurPhoto/IMAGO
چوبههای دار برای «محارب»
تهران علیه اعتراضها با شدت هرچه بیشتر واکنش نشان میدهد. دو معترض زندانی تا به حال اعدام شده اند. محسن شکاری، آواز خوان رپ و مجید زاده رهنورد. دست کم ۳۸ معترض زندانی را خطر اعدام به اتهام «محاربه با خدا» تهدید میکند. حتی کودکان ممکن است اعدام شوند.
عکس: AFP/Getty Images
«آنکه باد میکارد، توفان درو میکند»
اشکهای خونین: یک زن به این شکل در مسابقات جام جهانی قطر علیه رژیم جمهوری اسلامی ایران اعتراض کرد. اعدامها انزجار بینالمللی را برانگیخته است. دولتهای عضو اتحادیه اروپا این اعدامها را محکوم کرده و تحریمهای جدید وضع نموده اند. اعتراضها در ایران ادامه دارند. مخالفان حکومت میگویند «آنکه باد میکارد، طوفان درو می کند.»