دردسر والدین در تاجیکستان؛ نام نوزاد باید «تاجیکی» باشد
۱۴۰۵ تیر ۱۲, جمعه
شهنازه نظرووا پس از به دنیا آمدن دخترش تصور میکرد ثبت نام او تنها یک تشریفات اداری ساده است. اما نامی که انتخاب کرده بود، از سوی اداره ثبت رد شد، زیرا مقامهای تاجیکستان آن را به اندازه کافی «تاجیکی» ندانستند.
او یکی از بسیاری والدینی است که در چرخهای از بروکراسی و قوانین وضع شده گرفتار شدهاند. حکومت تاجیکستان فهرستی از نامهای تائیدشده برای نوازادن تهیه کرده است که هدف آن تقویت فرهنگ تاجیکی و کاهش نفوذ روسیه و همچنین مقابله با اسلامگرایی افراطی عنوان شده است.
این فهرست که ده سال پیش معرفی شد، همه نامهایی را که از نظر مقامها «خارجی» تلقی میشوند حذف کرده و آخرین بار در ماه فبروری اسمال تجدید یا بهروزرسانی شده است.
نظرووا ۳۰ ساله باشنده شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما نام "دنیا" را انتخاب کرده بودیم. این نام در فهرست وجود داشت.»
صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!
او افزود: «وقتی نوزاد به دنیا آمد و برای گرفتن گواهی تولد مراجعه کردیم، پس از بهروزرسانی فهرست، نام "دنیا" دیگر در آن نبود.»
یک ماه از تولد دخترش گذشته، اما این مادر سه فرزند هنوز پاسخ روشنی دریافت نکرده است.
او افزود: «هیچ راهنماییای وجود ندارد که اگر نامی در فهرست نباشد چه باید کرد. هیچکس درخواست ما را قبول نمیکند.»
گوردوفرید ماماجانووا که در انتظار تولد دومین دخترش است نیز با همین مشکل روبهرو شده است. نام مورد علاقه او برای دخترش «یاسمینه» است که در این فهرست وجود ندارد.
این زن ۲۷ ساله گفت: «معادل تاجیکی آن "یاسمن" یا "یاسمین" است.»
ماماجانووا که برای دختر اولش نیز ناچار شد به جای نام دلخواهش «عایشه»، نام شامل در فهرست «اویشا» را انتخاب کند، هنوز تصمیم نگرفته است که نام جدیدی انتخاب کند یا این بار هم هر نامی را که برایش بدهند، بپذیرد.
هویت تاجیکی
در تاجیکستان، کشوری سکولار با اکثریت مسلمان و جمعیتی حدود ۱۰ میلیون نفر، امام علی رحمان، رئیسجمهور دیرینه این کشور، تلاش کرده با اعمال کنترول بیشتر بر امور اسلامی و دور کردن کشور از میراث دوران شوروی سابق، هویت ملی را بازتعریف کند.
او که از سوی پارلمان لقب «بنیانگذار صلح و وحدت ملی» و «پیشوای ملت» را دریافت کرده، خود را پاسدار هویت تاجیکی در کشوری میداند که از جنگ داخلی خونین دهه ۱۹۹۰ عمیقاً متاثر شده است؛ جنگی که در آن نیروهای کمونیست سابق، ائتلاف اسلامگرایان و دموکراتها را شکست دادند.
چند کشور دیگر نیز برای نامگذاری نوزادان قوانین خاصی دارند، اما تاجیکستان که جمعیت آن به سرعت در حال افزایش است، در این زمینه از بسیاری از کشورها سختگیرانهتر عمل میکند.
امام علی رحمان در سال ۲۰۱۹ گفته بود: «تجلیل از فرهنگ بیگانه از طریق انتخاب نام کوچک کاملاً غیرقابل قبول است.»
او افزوده بود: «این کار نسلهای آینده را از ریشههای تاریخیشان دور میکند.»
مطالب ویدیویی ما را در صفحه یوتیوب تماشا کنید!
با این حال، معیار مقامها برای اینکه چه نامی «تاجیکی» محسوب میشود، چندان روشن نیست.
برخی نامهای اسلامی مانند «یاسینه»، «امیره» و «ریاض» از فهرست رسمی حذف شدهاند، در حالی که نامهایی مانند «محمد» و «کریم» مجاز هستند.
این قانون که تنها شامل قومیت تاجیک میشود، با سنتهای دیرینه آسیای مرکزی در تضاد است، سنتهایی که در آنها نام کودک اهمیت نمادین فراوانی دارد.
خانوادهها اغلب نامهای منحصربهفرد و معناداری انتخاب میکنند و واژهها را به شکلی ترکیب میکنند که بازگوکننده شرایط تولد، محل تولد یا آرزوهای شان برای فرزندشان باشد.
بدخشان تورسوناوا، زن ۵۶ ساله تاجیکی، زمانی به دنیا آمد که تاجیکستان هنوز بخشی از اتحاد جماهیر شوروی سابق بود و دین در آن سرکوب میشد. او در آن زمان به نام منطقهای که مادرش اهل آن بود، نامگذاری شده بود.
تورسوناوا گفت:«یکی از هم صنفیهایم "وطن" و دیگری "تبرعلی" نام داشتند.»
او افزود: «پس از استقلال، وقتی دیگر دین ممنوع نبود، مردم شروع کردند برای فرزندانشان نامهای اسلامی انتخاب کنند.»
«میهنپرستی»
امام علی رحمان که از جذب شهروندان تاجیک به گروههای جهادی و بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان نگران است، تلاش کرده با اسلامگرایی افراطی مقابله کند.
او بارها گفته است: «من اول تاجیک، بعد مسلمان هستم.»
علاوه بر حذف برخی نامهای اسلامی، مقامها استفاده از حجاب برای زنان و داشتن ریش بلند برای مردان جوان را نیز ممنوع کردهاند.
رحمان همچنین کوشیده است کشور را از گذشته شوروی فاصله دهد، بدون آنکه آشکارا از روسیه، متحد اصلی تاجیکستان، انتقاد کند.
او در اقدامی کمسابقه در سال ۲۰۰۷ پسوند روسی "اوف" را از نام خانوادگی خود حذف کرد.
در سال ۲۰۱۶ استفاده از این پسوند برای نوزادان تازهمتولدشده ممنوع شد.
اما وابستگی اقتصادی تاجیکستان به مسکو و زندگی صدها هزار کارگر مهاجر تاجیک در روسیه باعث شده است که در عمل، فاصله گرفتن از نفوذ روسیه با محدودیتهایی روبهرو باشد.
علیشیر رستموف، شهروند تاجیک که در روسیه کار میکند، به خبرگزاری فرانسه گفت: «احساس شدید میهنپرستی پیدا کرده بودم و میخواستم مدارکم را تغییر دهم، نام و نام خانوادگی کاملاً تاجیکی، بدون پسوند "اوف" داشته باشم.»
اما این مرد ۴۵ ساله، با توجه به قوانین سختگیرانه مهاجرتی روسیه، همزمان میخواست تابعیت روسیه را نیز بگیرد تا زندگی روزمرهاش آسانتر شود.
او در نهایت به دلیل پیچیدگیهای اداری از تغییر نام منصرف شد.
رستموف گفت: «این کار بسیار پیچیده و پرهزینه بود، بنابراین همه چیز را همانطور که بود باقی گذاشتم.»