پاکستان در پی درگیریها هزینههای دفاعی خود را افزایش میدهد
۱۴۰۵ خرداد ۲۷, چهارشنبه
حکومت پاکستان هفته گذشته پیشنویس بودجهای را به پارلمان ارائه کرد که بر اساس آن، هزینههای دفاعی ۱۸ درصد افزایش یافته و به ۳ تریلیون روپیه (حدود ۱۰.۸ میلیارد دالر( رسیده است.
محمد اورنگزیب، وزیر مالیه پاکستان، گفت این افزایش با هدف «شکستناپذیر ساختن کشور در شرایط بیثبات منطقه» انجام شده است. تحلیلگران میگویند عوامل اصلی این تصمیم شامل تقویت فناوریهای در حال تحول نظامی و تهدیدهای نوظهور است.
صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!
ماریا سلطان، تحلیلگر دفاعی مستقر در اسلامآباد، گفت: «درگیریهای آینده دیگر محدود به دو دشمن نخواهد بود، بلکه توسط تسلیحات و فناوریهایی شکل میگیرد که از کشورهای مختلف وارد میشود و بهصورت همزمان در حوزههای زمینی، هوایی، سایبری و الکترونیکی جریان خواهد داشت.»
محیط در حال تغییر امنیتی
سلطان به دویچهوله گفت که جنگهای اوکرایین و خاورمیانه، و نیز درگیری سال گذشته میان هند و پاکستان که این دو همسایه دارای سلاح هستهای را تا آستانه یک جنگ تمام عیار پیش برد، نگرش برنامهریزان نظامی پاکستان را بهشدت تغییر داده است.
در ماه می ۲۰۲۵ هند عملیات «سِندور» را در واکنش به یک حمله خونین در شهر تفریحی پهلگام در کشمیر تحت اداره هند آغاز کرد؛ حملهای که در آن دستکم ۲۶ گردشگر، عمدتاً هندوهای هندی، کشته شدند.
هند گفت که لشکر طیبه مستقر در پاکستان، که از سوی سازمان ملل بهعنوان یک گروه تروریستی شناخته میشود، مسئول این حمله بوده است. دهلینو همچنین اسلامآباد را به حمایت از این گروه متهم کرد؛ اتهامی که پاکستان رد کرده است.
هند و پاکستان هر دو ادعای مالکیت بر تمام منطقه کشمیر را دارند، اما هر یک تنها بخشی از آن را کنترول میکند. این مناقشه، این منطقه با اکثریت مسلمان را به یک نقطه تنش دائمی تبدیل کرده است.
درگیریهای پس از حمله پهلگام نگرانیها درباره ثبات استراتژیک جنوب آسیا را افزایش داد و بحثهایی را درباره محدودیت بازدارندگی هستهای میان این دو قدرت هستهای بهراه انداخت.
قمر چیمه، رئیس مرکز تحقیقاتی «صنوبر» در اسلامآباد، گفت: «این درگیری نشان داد که سلاحهای هستهای لزوماً مانع درگیریهای متعارف در سطحی پایینتر از آستانه هستهای نمیشود.»
خطر جنگ در چند جبهه
بر اساس گفتههای چیمه، برنامهریزان نظامی پاکستان با محیط امنیتی پیچیدهای روبهرو هستند که تحت تأثیر مدرنسازی نظامی هند و نقش فزاینده پهپادها، تواناییهای سایبری و سلاحهای هدایتشونده دقیق در جنگهای مدرن قرار دارد.
این چالش تنها محدود به مرز شرقی پاکستان با هند نیست.
اسلامآباد همچنین درگیر تنش با افغانستان است، بهویژه در ایالتهای غربی خیبرپختونخوا و بلوچستان.
در ماه فبروری، پاکستان اعلام کرد که در پی افزایش حملات گروههای مسلح، در «جنگ آشکار» با افغانستان تحت کنترول طالبان قرار دارد.
بیشتر بخوانید: «جنگ آشکار» پاکستان و اداره طالبان؛ مقایسه تواناییهای نظامی دو کشور
پاکستان بارها اداره طالبان را متهم کرده است که مانع حملات گروههای مسلح از خاک خود به پاکستان نمیشود؛ اتهامی که کابل رد کرده است.
بودجه دفاعی پاکستان در سایه برتری هند
افزایش هزینههای دفاعی در حالی صورت میگیرد که پاکستان همچنان در چارچوب یک برنامه ۷ میلیارد دالری صندوق بینالمللی پول حرکت میکند؛ برنامهای که به این کشور کمک کرد از ورشکستگی جلوگیری کند و ثبات اقتصادی را بازگرداند.
حکومت پاکستان در تلاش است اقتصاد را از طریق اصلاحات مالیاتی، تنظیم تعرفهها و اقدامات برای افزایش صادرات و سرمایهگذاری، از مرحله تثبیت به رشد گذار دهد.
اقتصاد پاکستان در سال مالی منتهی به ماه جون به حدود ۴۵۲ میلیارد دالر رسید. در مقایسه، اقتصاد هند، با جمعیتی حدود ۵.۷ برابر بزرگتر نسبت به پاکستان، تولید ناخالص داخلیای بیش از ۴.۱۵ تریلیون دالر دارد، یعنی بیش از ۹ برابر بیشتر از پاکستان.
تفاوت مشابهی نیز در بودجههای دفاعی دو کشور وجود دارد. هزینه سالانه دفاعی هند حدود ۸۶ میلیارد دالر برآورد میشود، یعنی نزدیک به هشت برابر بودجه دفاعی پاکستان.
بیشتر بخوانید: بودجه بیسابقه هند برای تقویت زیرساختها و بخش دفاعی
احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، این تفاوت را تأیید کرده و به رسانه امریکایی «بلومبرگ» گفت: «ما از نعمت منابع مالی نامحدود برخوردار نیستیم.»
فشار مالی در برابر اولویتهای امنیتی
برخی اقتصاددانان هشدار میدهند که ممکن است اولویتهای توسعهای پاکستان تحت فشار افزایش هزینههای دفاعی قرار گیرد، بهویژه اگر ایالتها مجبور شوند سهم بیشتری از بار مالی را بر عهده بگیرند.
فرخ سلیم، اقتصاددان سیاسی، گفت: «پاکستان همواره راههایی برای تأمین نیازهای امنیتی حیاتی خود پیدا کرده است.»
مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!
او افزود: «پرسش دشوارتر این است که آیا اجماع سیاسی لازم برای ادامه این مسیر حفظ خواهد شد یا نه، زمانی که ایالتها بهطور مستقیمتر با این فشارها روبهرو شوند.»
پارلمان پاکستان قرار است در اواخر همین ماه درباره افزایش بودجه دفاعی رأیگیری کند، در حالی که حکومت میکوشد پیش از آغاز سال مالی جدید در اول جولای، حمایت لازم پارلمان را بهدست آورد.