چرا اینفلوئنسرهای غربی سفر به افغانستان را تبلغ میکنند؟
۱۴۰۵ فروردین ۲۱, جمعه
اینفلوئنسرهایی که در شبکههای اجتماعی محتوای مربوط به سفر و مسافرت تولید میکنند، همواره با تیترهای جنجالی سرشار از اغراق و اغلب با حروف بزرگ، برای جلب توجه و دنبالکننده رقابت میکنند. هرچه مقصد سفر آنها غیرعادی و عجیبتر باشد، برایشان بهتر است.
در نتیجه، اینستاگرام، یوتیوب، تیکتاک و پلتفرمهای مشابه به صورت فزاینده مملو از ویدیوهای سفر به کشورهایی شدهاند که بهطور معمول مقاصد گردشگری بهشمار نمیآیند. دهها تولیدکننده محتوای آنلاین با عنوانهایی مانند «بدترین کشور روی زمین» یا «سفر به خطرناکترین کشور جهان»، محتوای سفرهای خود به افغانستانِ تحت کنترل طالبان را روایت میکنند، بیاعتنا به همه هشدارهای رسمی که در مورد سفر به این کشور وجود دارد.
زویی استیفنز چندین بار به افغانستانِ تحت کنترل طالبان سفر کرده و آخرین بار چندین ماه در این کشور بوده است. این زن جوان اهل لیورپول در کانال یوتیوب Zoe Discovers، در اینستاگرام و پلتفرمهای دیگر، دهها ویدیو از سفرهایش منتشر کرده است؛ از جمله یک مجموعهٔ چندقسمتی دربارهٔ وضعیت زنان در افغانستان. از میان شش تولیدکنندهٔ محتوا که با آنها تماس گرفتیم، استیفنز تنها کسی بود که حاضر شد علناً دربارهٔ این موضوع صحبت کند. او میگوید برخلاف دیگر اینفلوئنسرهایی که تنها چند روز در افغانستان میمانند، تلاش میکند تصویری ظریفتر و همهجانبهتر از این کشور نشان دهد. او میگوید: «برای همین هم دنبالکنندههای من خیلی کمتر از بقیهاند. من از کارهای صرفاً هیجانی خودداری میکنم.»
عکس گرفتن با طالبانِ مسلح
برخی اینفلوئنسرهای دیگر ویدیوهایی از گفتوگو و عکس گرفتن با اعضای طالبان که با سلاحهای سنگین مسلح اند منتشر میکنند و جملاتی مانند «همهشان خیلی مهرباناند» نشر میکنند. بعد هم به چند جای مناسب برای محتوای اینستاگرامی میروند، تصویر میگیرند و نشر میکنند، و سپس افغانستان را از فهرست مقاصد سفر خود خط میزنند.
به همین دلیل، بخش نظرات ویدیوهای این افراد مملو از انتقادهای بسیار تند است. بسیاری دنبالکنندگان و کاربران این اینفلوئنسرها را متهم میکنند که بهطور غیرمستقیم از رژیم طالبان حمایت میکنند، رژیمی که اعلام کرده قصد دارد گردشگری در افغانستان را تقویت کند. یکی از کاربران در یوتیوب نوشته است: «نباید سفر به افغانستان را علناً توصیه کرد. تلاش برای جذاب جلوه دادن این کشور غیرانسانی برای مخاطبان، از نظر اخلاقی سوالبرانگیز است.»
کلودیا پاگانینی، استاد دانشگاه اینسبروک اتریش، با این انتقاد موافق است. او سالهاست درباره اخلاق رسانهای پژوهش میکند و محتوای سفر در شبکههای اجتماعی را نیز دنبال میکند. به گفته او، اینفلوئنسرها معمولاً بیش از هر چیز به زیباییشناسی مقصد یا ظواهر توجه دارند؛ و این کار وقتی کشور مورد نظر تحت یک رژیم دیکتاتوری است که بهطور منظم حقوق بشر را نقض میکند، مشکلساز میشود.
پاگانینی افزود: «بسیاری از مشکلات را اساساً نمیتوان در یک ویدیوی شبکههای اجتماعی نشان داد.» اغلب این ویدیوها چون فاقد معلومات لازم زمینهای هستند، ارزیابی درست وضعیت برای کاربران دشوار است. در مورد افغانستان، این امر میتواند به کماهمیت جلوه دادن شرایط اسفبار حقوق بشر بینجامد. با این حال، او میپذیرد که ویدیوهای مربوط به سفر به افغانستان بسیار زیاد است: «این انتقاد دربارهٔ برخی ویدیوها بیشتر صدق میکند و دربارهٔ برخی دیگر کمتر.»
محتوای باکیفیت در شبکههای اجتماعی
در حالیکه خبرنگاران معمولاً دارای آییننامه حرفهای هستند، برای اینفلوئنسرها و تولیدکنندگان محتوا در شبکههای اجتماعی، دستورالعمل مشخصی وجود ندارد.
پاگانینی پیشنهاد میکند که نوعی نشان کیفیت برای پستهای باکیفیت شبکههای اجتماعی معرفی شود. با این حال، خود پلتفرمهای شبکههای اجتماعی علاقهای به مقررات سختگیرانهتر ندارند.
پاگانینی میافزاید: «اینها سازمانهای غیردولتی با هدف خیر جمعی نیستند. توجه، با ارزشترین چیز در شبکههای اجتماعی است. همهچیز حول کلیک، لایک و دنبالکردن میچرخد.»
یوهانس کلاوس، وبلاگنویسی که پلتفرم (Reisedepechen ) را برای نویسندگان سیر و سیاحت بنیان گذاشته، میگوید: «محتوای سفر در شبکههای اجتماعی معمولاً بر یک مفهوم جنجالی و هیجانی بنا میشود، چون فقط این نوع محتوا دیده میشود.»
او سالهاست برای تدوین یک آییننامه رفتاری برای وبلاگنویسان تلاش میکند؛ قواعدی که از جمله باید استقلال حرفهای نویسندگان را تضمین کند. با این حال، او باور ندارد چنین تعهد داوطلبانهای در میان اینفلوئنسرها شکل بگیرد: «آنجا موضوع سرگرمی است؛ ربطی به روزنامهنگاری ندارد.» مشکل دیگر این است که گزارشهای متوازن یا عمیق که گاهی در شبکههای اجتماعی هم دیده میشوند،بهندرت از سوی الگوریتمها پاداش میگیرند.
بدون خودسانسوری نمیشود
در حالیکه برخی ویدیوهای مرتبط با طالبان میلیونها بار دیده میشوند، ویدیوهای استیفنز به چنین مخاطبی نمیرسند. با این وجود، او همچنان میکوشد گزارشهای مبتنی بر واقعیت ارائه دهد، هرچند اذعان میکند این کار در کشوری مانند افغانستان آسان نیست.
از آنجا که او بهعنوان راهنمای گردشگری هم فعالیت میکند، میپذیرد که ناچار به میزانی از خودسانسوری است: «برای اینکه بتوانم به کارم ادامه دهم، چیزی که باور دارم اثر مثبتی دارد، باید مراقب باشم چه میگویم و چگونه میگویم؛ وگرنه ممکن است اجازهٔ بازگشت به کشور را از دست بدهم.»
او همچنین معتقد است که لازم نیست هر جنبهای از زندگی در افغانستان سیاسی شود. زیرا این کشور با غذا، فرهنگ، تاریخ و مردمی که در آن زندگی میکنند نیز تعریف میشود: «هدف من نشان دادن روی دیگر این کشور است.»