اختلاف بر سر ایران؛ ترامپ عقب مینشیند یا نتانیاهو؟
۱۴۰۵ مرداد ۶, سهشنبه
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، همزمان با سفر به واشنگتن برای شرکت در مراسم یادبود لیندسی گراهام، با دونالد ترامپ دیدار میکند.
هر دو رهبر با آزمونهای انتخاباتی مهمی روبهرو هستند؛ انتخابات پارلمانی اسرائیل در اکتبر و انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در نوامبر.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
نتانیاهو ادامه فشار بر ایران را برای تحقق اهداف امنیتی اسرائیل و تقویت موقعیت انتخاباتی خود ضروری میداند.
ترامپ، در مقابل، باید پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ با ایران، از جمله افزایش قیمت انرژی، هزینههای نظامی و واکنش رایدهندگان آمریکایی را در محاسبات خود وارد کند. ازاینرو، او به دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک تمایل بیشتری نشان میدهد.
اگرچه ایران مهمترین موضوع مذاکرات است، تحولات غزه، لبنان و سوریه و احتمال عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی نیز در دستور کار قرار دارد.
پرسش اصلی این است که آیا این دیدار میتواند اختلافهای دو طرف را کاهش دهد و کدامیک قدرت بیشتری برای تغییر سیاست دیگری دارد؟
منشه امیر: مواضع دو طرف از پیش مشخص است
منشه امیر، کارشناس امور خاورمیانه مقیم اسرائیل، در گفتوگو با دویچهوله ارزیابی میکند که ایران در صدر دستور کار ملاقات قرار خواهد داشت. به گفته او، موانع خلع سلاح حماس، وضعیت لبنان و پیشنهاد احمد شرع برای امضای پیمان امنیتی با اسرائیل، مشروط به خروج نیروهای اسرائیلی از سوریه، از دیگر محورهای احتمالی گفتوگوها خواهند بود.
امیر انتظار دارد نتانیاهو به ترامپ هشدار دهد که ادامه دیپلماسی با تهران به نتیجه مطلوب نمیرسد و حتی توافق احتمالی نیز ضمانت اجرایی کافی نخواهد داشت. از نگاه او، نخستوزیر اسرائیل عملیات محدود را ناکافی میداند و خواهان اقداماتی گستردهتر علیه تواناییهای جمهوری اسلامی و "نهادهای سرکوبگر" آن است.
بااینحال، امیر هدف دیدار را متقاعدکردن یکی از رهبران به تغییر اساسی مواضعش نمیداند، زیرا دیدگاههای هر دو طرف از پیش مشخص است.
او همچنین احتمال ارائه اطلاعات کاملا تازه از سوی نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران را اندک ارزیابی میکند، زیرا بخش عمده این اطلاعات پیشتر در اسرائیل منتشر یا در اختیار واشنگتن قرار گرفته است.
طبق ارزیابی امیر، حمایت ترامپ از نتانیاهو نسبت به گذشته کاهش یافته است؛ بااینحال، این ملاقات کوتاه و کاری میتواند مواضع دو کشور را روشنتر کند و به هماهنگی بیشتر آنها در پروندههای منطقهای بینجامد.
فاطمه امان: دیدار واشنگتن برای مدیریت اختلافهاست
فاطمه امان، کارشناس امور ایران و پژوهشگر ارشد "شورای آتلانتیک"، معتقد است اختلاف ترامپ و نتانیاهو تنها به تاکتیک یا زمانبندی اقدامات محدود نمیشود، بلکه تعریف متفاوت آنها از هدف نهایی در برابر ایران را نیز در بر میگیرد.
این کارشناس تاکید میکند که نتانیاهو تضعیف گسترده تواناییهای نظامی، هستهای و منطقهای ایران و حفظ گزینه نظامی را ضروری میداند.
او میگوید ترامپ ممکن است به توافقی محدودتر رضایت دهد که از ورود آمریکا به جنگی طولانی جلوگیری کند و بتواند آن را بهعنوان یک موفقیت سیاسی معرفی کند.
از این منظر، فاصله پنجماهه میان دو ملاقات میتواند نشانه افزایش فاصله سیاسی دو رهبر باشد، هرچند همکاریهای امنیتی و نظامی آمریکا و اسرائیل همچنان ادامه دارد. مسئله اصلی، همسو نبودن کامل منافع شخصی، سیاسی و انتخاباتی آنهاست.
بر پایه این ارزیابی، ترامپ بهدلیل جایگاه آمریکا بهعنوان مهمترین حامی نظامی، سیاسی و دیپلماتیک اسرائیل، اهرمهای بیشتری در اختیار دارد. نتانیاهو نیز میتواند با اقدامات نظامی، ارائه اطلاعات امنیتی یا ایجاد وضعیت تازه در میدان، گزینههای رئیسجمهوری آمریکا را محدود کند.
به گفته این کارشناس در نتیجه، ملاقات واشنگتن احتمالا بهجای رفع اختلافهای اساسی، بر مدیریت آنها متمرکز خواهد بود. تعیین دامنه عملیات نظامی، مدت ادامه مذاکرات، خطوط قرمز و شرایط اقدام مستقل اسرائیل میتواند محور اصلی توافقهای احتمالی باشد.
رضا طالبی: ملاحظات جهانی دست ترامپ را قویتر میکند
رضا طالبی، روزنامهنگار و تحلیلگر مسائل ایران، این سفر را فراتر از یک دیدار عادی دوجانبه میداند. حضور همزمان ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهر اوکراین در واشنگتن، به ارزیابی او، آمریکا را در برابر دو متحدی قرار داده که هر دو خواهان حمایت سیاسی، تسلیحات و توجه بیشتر کاخ سفید هستند.
طالبی معتقد است این ملاقات ممکن است از علنیشدن شکاف میان ترامپ و نتانیاهو جلوگیری کند، اما اختلافهایشان را از میان نخواهد برد. از نظر او، دو طرف درباره "تعریف پیروزی، میزان تابآوری جمهوری اسلامی و هزینه قابلتحمل ادامه جنگ" دیدگاه یکسانی ندارند.
نتانیاهو خواهان ادامه فشار برای تضعیف تواناییهای هستهای، موشکی و منطقهای ایران است. طالبی یادآور میشود که حملات گذشته به فروپاشی ساختار سیاسی جمهوری اسلامی یا نابودی کامل توان پاسخگویی آن منجر نشده و تهران همچنان از تنگه هرمز بهعنوان اهرمی نظامی، اقتصادی و مذاکراتی استفاده میکند.
این کارشناس تاکید میکند ادامه جنگ برای ترامپ فقط یک موضوع نظامی نیست. ناامنی در تنگه هرمز میتواند قیمت نفت و تورم را افزایش دهد و بر انتخابات آمریکا اثر بگذارد. آنچه ممکن است برای نتانیاهو دستاوردی انتخاباتی باشد، در چنین شرایطی میتواند برای ترامپ به هزینهای سیاسی تبدیل شود.
طالبی همچنین به محدودیت ذخایر تسلیحاتی و سامانههای دفاعی آمریکا اشاره دارد و خاطرنشان میکند واشنگتن باید میان نیازهای اسرائیل، دفاع از پایگاهها و متحدانش در خلیج فارس و پشتیبانی از اوکراین و ناتو اولویتبندی کند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
از نگاه طالبی، دو طرف احتمالا بهجای توافق برای آغاز فوری جنگی گسترده، درباره "مهلت دیپلماسی، خطوط قرمز هستهای و موشکی و شرایط اقدام مستقل اسرائیل" مذاکره خواهند کرد. ترامپ ممکن است گزینه نظامی را همچنان مطرح نگه دارد، اما بعید است پیش از انتخابات میاندورهای تعهد روشنی برای ورود دوباره به جنگ بدهد.