مقام‌های اسرائیلی می‌گویند دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به نتانیاهو اطمینان داده هرگونه توافق احتمالی با تهران شامل خروج ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران خواهد بود؛ موضوعی که اسرائیل آن را خط قرمز امنیتی خود می‌داند.

در مقابل، نتانیاهو بارها تاکید کرده است که پایان جنگ تنها زمانی معنا خواهد داشت که علاوه بر توقف برنامه هسته‌ای، حمایت جمهوری اسلامی از نیروهای نیابتی منطقه‌ای و توان موشک‌های بالستیک ایران نیز از میان برود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

"آکسیوس" و "سی‌ان‌ان" گزارش دادند که اختلافات پشت‌پرده میان دو طرف فراتر از پرونده هسته‌ای است و موضوعاتی چون ادامه حملات نظامی و امکان توافق مستقیم واشنگتن با تهران، به نقاط اصلی تنش میان ترامپ و نتانیاهو تبدیل شده‌اند.

اکنون این پرسش مطرح است که در نهایت آیا دیپلماسی دست بالا را خواهد داشت یا تقابل نظامی ادامه پیدا می‌کند؟ و اگر آمریکا بدون توجه به اولویت‌های اسرائیل با جمهوری اسلامی به توافق برسد، آیا اسرائیل آن را می‌پذیرد یا دوباره به اقدام نظامی مستقیم روی خواهد آورد؟ این‌ها محور گفت‌وگوی دویچه وله با دو کارشناس است.

"آمریکا مثل اسرائیل دیگر به فکر تغییر رژیم نیست"

مهران براتی، تحلیل‌گر مسائل ایران در گفت‌وگو با دویچه‌ وله می‌گوید هم در جنگ ۱۲ روزه و هم در تحولات پس از آن، در هر دو جنگی که اسرائیل و آمریکا با ایران داشته‌اند، هر دو در ابتدا هدف "تغییر رژیم" را دنبال می‌کردند. اما در شرایط جدید، به‌ویژه پس از حملات جمهوری اسلامی به مراکز نفتی و گازی کشورهای عربی، تهدید بستن تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی آن برای اروپا، برای کشورهای فقیرتر و حتی آمریکا، نگاه واشنگتن تغییر کرده است.

به گفته مهران براتی اسرائیل به دلیل مشکلات امنیتی جدی با جمهوری اسلامی همچنان بر این باور است که امنیت این کشور به‌طور مستقیم در خطر است و از این رو ایده "تغییر رژیم" را دنبال می‌کند، آمریکا دیگر این هدف را در اولویت ندارد. برای واشنگتن، در حال حاضر مهار برنامه هسته‌ای ایران و کنترل حضور منطقه‌ای آن در درجه اول اهمیت قرار دارد.

براتی در ادامه توضیح می‌دهد که به گفته او، طرحی که دو هفته پیش از سوی نتانیاهو به آمریکا ارائه شده و بر اساس آن قرار بوده دو طرف در هفته بعد حمله‌ای جدید به ایران انجام دهند، از سوی ترامپ بازنگری شده و مسیر دیگری جایگزین آن شده است.

به این ترتیب، اختلاف رویکرد میان اسرائیل و آمریکا آشکارتر شده است؛ اسرائیل بر تغییر نظام به‌عنوان راه‌حل نهایی تأکید دارد، در حالی که آمریکا به دنبال مدیریت و مهار تدریجی بحران است.

براتی: ایران ابتکار عمل را در دست دارد

براتی در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل می‌تواند به‌تنهایی به جمهوری اسلامی حمله کند، می‌گوید حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به نتیجه مطلوب نرسید، بنابراین اقدام یک‌جانبه اسرائیل نیز به‌احتمال زیاد به نتیجه تعیین‌کننده‌ای نخواهد رسید.

او در ادامه می‌افزاید که جمهوری اسلامی در شرایط کنونی خود را در موقعیت برتر می‌بیند و حتی پیش‌نویسی از ۱۴ شرط برای مذاکره به طرف آمریکایی ارائه کرده است؛ موضوعی که به گفته او نشان می‌دهد تهران برخلاف انتظار، همچنان ابتکار عمل را در دست دارد.

براتی هشدار می‌دهد که ادامه این روند می‌تواند در نهایت به هم‌سویی بیشتر اروپا با آمریکا و اسرائیل منجر شود و در آن صورت، فضای مانور جمهوری اسلامی به‌شدت محدود خواهد شد.

در جمع‌بندی، او پیش‌بینی می‌کند که روند تحولات به سمت مذاکرات گام‌به‌گام و توافق‌های تدریجی پیش برود. به گفته براتی، آمریکا به دنبال خروج بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا از ایران و ارائه امتیازاتی محدود و مرحله‌ای در مقابل آن است.

او می‌گوید رسیدن به توافق سریع و نهایی بعید است و روند گفت‌وگوها ممکن است ماه‌ها یا حتی بیش از یک سال طول بکشد. به باور او، این مسیر برای اسرائیل مطلوب نیست، اما فعلاً ناچار به پذیرش آن است چون گزینه مؤثری در اختیار ندارد.

اردبیلی: ایران و اسرائیل "نگاه آخرزمانی" دارند

علیرضا اردبیلی، تحلیلگر سیاسی و مدیر وب‌سایت تحلیلی "تریبون" هم در ارتباط با بروز اختلاف میان نتانیاهو و ترامپ می‌گوید نگاه نتانیاهو به بحران، مشابه برخی رهبران جمهوری اسلامی، نگاهی "آخرالزمانی" است؛ یعنی پیشبرد اهداف امنیتی با هر هزینه‌ای و در کوتاه‌ترین زمان ممکن.

در حالی که ترامپ گرچه در برخی موارد افکار عمومی را کمتر در نظر می‌گیرد، اما همچنان ناگزیر است منافع اقتصادی آمریکا، شرایط تورمی، رقابت‌های انتخاباتی حزب جمهوری‌خواه و پیامدهای اقتصادی تصمیماتش را لحاظ کند.

در پاسخ به این پرسش که آیا مسیر دیپلماسی یا تداوم جنگ دست بالا را خواهد داشت، اردبیلی می‌گوید این موضوع بیشتر از آنکه قابل پیش‌بینی باشد، نیازمند فهم دقیق وضعیت موجود است.

به باور او، در وضعیت فعلی نوعی هم‌گرایی سه‌جانبه علیه ایران شکل گرفته است؛ اسرائیل، آمریکا و بخش مهمی از کشورهای غربی و منطقه‌ای در یک سمت قرار گرفته‌اند و در نتیجه، بسیاری از خواسته‌های جمهوری اسلامی برای طرف مقابل قابل پذیرش نیست.

او معتقد است در چنین شرایطی، ایران با یک جبهه نسبتا متحد روبه‌روست و در نهایت، صرف‌نظر از وقوع یا عدم وقوع جنگ، در موقعیت دشواری قرار دارد.

"ایران توان تاب‌آوری خود را نشان داده است"

اردبیلی در مورد امکان اقدام یک‌جانبه اسرائیل می‌گوید ایران در عمل نشان داده که اسرائیل به‌تنهایی قادر به پیشبرد یک جنگ تعیین‌کننده نیست.

به گفته سردبیر "تریبون" حتی در زمان حمله مشترک آمریکا و اسرائیل نیز، ضربات وارد شده به جمهوری اسلامی به حدی نبوده که این کشور را در کوتاه‌مدت به تسلیم وادار کند و ایران توان تاب‌آوری خود را نشان داده است.

او تاکید می‌کند که اسرائیل بدون حمایت آمریکا، از نظر نظامی و عملیاتی با محدودیت‌های جدی مواجه خواهد شد و نمی‌تواند هزینه انسانی و اقتصادی یک جنگ گسترده را به‌تنهایی تحمل کند؛ موضوعی که به گفته او حتی برای هیچ دولت دیگری در اسرائیل نیز پایدار نخواهد بود.

اردبیلی همچنین وضعیت فعلی را تقابل دو نیروی "غیرقابل پیش‌بینی" توصیف می‌کند؛ از یک سو جمهوری اسلامی با سابقه ۴۷ ساله تصمیم‌گیری‌های غیرقابل پیش‌بینی، و از سوی دیگر دونالد ترامپ که او نیز به‌عنوان یک بازیگر غیرقابل پیش‌بینی شناخته می‌شود. در این میان، به گفته او، اسرائیل نسبتا قابل پیش‌بینی‌تر عمل می‌کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

در جمع‌بندی، او معتقد است جمهوری اسلامی در نهایت بازنده این روند خواهد بود، زیرا از نظر اقتصادی و نظامی توان کافی برای مقابله بلندمدت با فشارهای ترکیبی آمریکا و اسرائیل را ندارد.

با این حال، او تاکید می‌کند که سرانجام این تقابل چه از مسیر جنگ باشد و چه دیپلماسی هنوز روشن نیست، اما به باور او، نتیجه نهایی تغییر نخواهد کرد و در نهایت جمهوری اسلامی در موقعیت ضعف و بازنده قرار خواهد گرفت.