رئيسجمهور ترکیه شنبه ۲۵ مارس در همایش ترکیه ـ بریتانیا در آنتالیا با اشاره به برگزیت یا خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا گفت، در فکر برپایی رفراندومی است تا ورود ترکیه به اتحادیه اروپا را به آرای مردم این کشور واگذارد.
رجب طیب اردوغان گفت، فعلا رفراندوم ۱۶ آوریل برای وسیعتر کردن اختیارات ریاست جمهوری بر پا میشود.
انتقاد شدید سران آلمان و اتحادیه اروپا از رییسجمهوری ترکیه
اما به گفته او، بعد از آن میتوان رفراندوم دومی برپا کرد و مذاکرات عضویت در اتحادیه اروپا را به رأی گذاشت. اردوغان گفت: «و ما به نتیجه [رفراندوم] پایبند خواهیم ماند، هر چه ملت تصمیم بگیرد.»
اردوغان این سخنان را درست در روزی بیان کرد که سران اتحادیه اروپا در نشستی در رم در شصتمین سالگرد تأسیس اتحادیه اروپا [بیانیه رم] را بار دیگر امضا کردند و با این کار بر پیمان خود برای ساختن آیندهای مشترک بر پایه صلح، آزادی و رفاه مجددا صحه گذاشتند.
دهها هزار نفر روز یکشنبه (۳۱ ژوئیه/ ۱۰ مرداد) در دفاع یا مخالفت با سیاستهای رئیس جمهوری ترکیه در شهر کلن آلمان دست به تظاهرات زدند. صحنههایی از این تظاهرات را در این گزارش تصویری ببینید.
عکس: picture-alliance/dpa/O. Bergتظاهرات مدافعان اردوغان با سازماندهی از قبل برگزار شد.
عکس: Reuters/T. Schmuelgenدهها هزار نفر در تظاهرات مدافعان و مخالفان اردوغان در کلن شرکت کردند.
عکس: picture alliance/dpa/O. Bergبسیاری از مدافعان دموکراسی در آلمان و نهادهای مدافع حقوق بشر بر این باور بودند که نمیبایست خاک کشور آلمان در اختیار کسانی قرار گیرد که خواهان قانونی کردن مجازات اعدام در ترکیه هستند.
عکس: DW/S. Serdarترکیه خواستار پخش مستقیم ویدیویی سخنان اردوغان بود. اما آلمان چنین درخواستی را رد کرد.
عکس: DW/S. Serdarدولت ترکیه رسما نارضایتی خود را از موضوع عدم پخش ویدیویی سخنان اردوغان اعلام کرده است.
عکس: Reuters/T. Schmuelgenبیش از ۲۰ هزار نفر در تظاهرات شهر کلن در دفاع از سیاستهای اردوغان به خیابان آمدند. حال آنکه طبق برخی از ارزیابیهای دیگر، تعداد شرکت کنندگان در تظاهرات موافقان و مخالفان اردوغان بین ۳۰ تا ۴۰ هزار نفر اعلام شده است.
عکس: Reuters/T. Schmuelgenبرگزاری این تظاهرات برای دولت ترکیه و اردوغان بسیار مهم بود. از اینرو نهادهای فعال ترکیه در خاک آلمان و همچنین سفارت این کشور دست به تبلیغات گستردهای زده بودند. دولت ترکیه با استفاده از شبکه فعال ترکهای ساکن آلمان و همچنین از طریق اینترنت و شبکههای اجتماعی همه تلاش خود را به کار بسته بود تا شمار بیشتری از شهروندان را به این تظاهرات بکشاند.
عکس: picture-alliance/AP Photo/M. Meissnerبسیاری از طرفداران و مخالفان اردوغان از سایر نقاط آلمان و حتی از کشورهای همسایه، نظیر هلند و بلژیک نیز به کلن آمده بودند تا در تظاهرات شرکت کنند.
عکس: picture alliance/dpa/G. Kirchnerهزاران پلیس مامور حفظ آرامش بودند و مانع از درگیری طرفداران و مخالفان اردوغان شدند.
عکس: picture-alliance/dpa/G. Kirchnerشماری از کردهای ساکن آلمان و همچنین نیروهای سکولار نیز در مخالفت با "سیاستهای غیر دموکراتیک اردوغان" در ترکیه برای برپایی تظاهراتی علیه دولت ترکیه بسیج شده بودند.
عکس: DW/S. Serdarتظاهرکنندگان هوادار اردوغان در تجمع خود به یاد قربانیان کودتای دو هفته پیش در ترکیه و قربانیان اقدامات تروریستی اخیر در فرانسه و آلمان یک دقیقه سکوت کردند. سپس سرود ملی آلمان و ترکیه خوانده شد.
عکس: picture alliance/CITYPRESS24/Hayشماری از نیروهای راست افراطی نیز در مخالفت با این تظاهرات تجمع کرده بودند. این نیروها پس از دخالت پلیس آلمان، صحنه را ترک کردند.
عکس: picture alliance/dpa/O. Bergعاکف چاغاتای کیلیچ، وزیر ورزش و جوانان ترکیه، سخنران اصلی این مراسم بود. او در ابتدای سخناناش گفت که این تجمع به خاطر تاکید بر همبستگی علیه کودتاگران است.
عکس: picture alliance/dpa/H. Kaiserبها گونگور، رئیس پیشین بخش ترکیه دویچه وله، در گفتوگو با خبرنگار شبکه تلویزیونی فونیکس گفت که به نظر او این تظاهرات "نه در مخالفت با کودتا، که در تایید حزب عدالت و توسعه ترکیه و شخص اردوغان" بود.
پلیس شهر کلن حدود دو ساعت پس از آغاز تظاهرات در نخستین گزارش خود درباره تجمع روز یکشنبه خبر داده بود که شماری از نیروهای ناسیونالیست ترک با بیش از ۱۰۰ شهروند کردتبار درگیر شدند، اما ماموران پلیس موفق شدند این دو گروه را از هم جدا کنند.
عکس: DW/S. Serdarفرانک والتر اشتاینمایر، وزیر امور خارجهی آلمان، روز شنبه (۹ مرداد / ۳۰ ژوئیه) در این رابطه از شهروندان آلمانی ترکتبار خواست در تحمل باورهای دیگران و مدارا با دگراندیشان بکوشند و "تشنجهای سیاسی در ترکیه را به آلمان منتقل نکنند."
عکس: DW/S. Serdarوزیر خارجه آلمان یادآور شد: «هیچ گروهی نباید از مخالفان نظر خود، زهرچشم بگیرد.» اشتاینمایر تاکید کرد که اعمال خشونت و عدم تحمل عقاید دیگران در آلمان جایی ندارد. او هشدار داد: «ما با این رفتار با قاطعیت برخورد خواهیم کرد.»
عکس: DW/S. Serdarبرخی از سازمانهای آلمانی هم در حاشیه این تظاهرات شرکت داشتند و مخالفت خود را با "سیاست غیر دموکراتیک اردوغان" و همچنین کودتا در این کشور ابراز داشتند.
عکس: DW/S. Serdar امکان بازگشت حکم اعدام
رئيسجمهور ترکیه در آنتالیا از احتمال برپایی مجدد حکم اعدام در ترکیه سخن گفت. رجب طیب اردوغان اعلام آمادگی کرد که در این صورت پیامدهای بینالمللی چنین اقدامی را خواهد پذیرفت. اردوغان افزود: «اگر اتحادیه اروپا بگوید، در صورت بازآفرینی حکم اعدام دیگر جایی برای ترکیه در این اتحادیه وجود نخواهد داشت، بگذار که چنین باشد.»
بیشتر بخوانید: اردوغان: به جای سه تا پنج بچه به دنیا بیاورید
بعد از شکست کودتای گروهی از نظامیان در ترکیه در ژوئن ۲۰۱۶ اردوغان بارها از برپایی مجدد حکم اعدام در این کشور سخن گفت. اتحادیه اروپا گفته، اگر ترکیه چنین کاری کند روند عضویت این کشور در اتحادیه اروپا پایان خواهد گرفت.
اتحادیه اروپا و ترکیه در سال ۲۰۰۵ مذاکرات مربوط به عضویت در اتحادیه را آغاز کردند. این گفتوگوها به دلیل وجود ابهاماتی، از قبیل موضوع قبرس و مسائل حقوق بشری بهکندی پیش رفت. در چند ماه گذشته مناسبات ترکیه و اتحادیه اروپا به طرز مشهودی به تیرگی گراییده است.
اردوغان روز پنجشنبه ۲۳ مارس نیز گفته بود، بعد از رفراندوم ۱۶ آوریل قصد دارد مناسبات با اتحادیه اروپا و پیمان دوجانبه مربوط به پناهجویان را به آرای عمومی بگذارد. او تأکید کرده بود، همه چیز را "از ابتدا تا انتها" به روی میز خواهد آورد.
اردوغان چندی پیش سیاستمداران آلمان و هلند را "نازی" نامید. انگیزه این واکنش لغو سخنرانیهای انتخاباتی چند تن از مقامهای ترکیه در آلمان و هلند بود. آنها قرار بود در این سخنرانیها از رفراندوم پیش رو که موضوع آن ایجاد تغییراتی در قانون اساسی است حمایت کنند.
این تغییرات اختیارات ریاست جمهوری را به طرز قابل توجهی افزایش میدهد به نحوی که نظام پارلمانی ترکیه به نظام ریاستی تغییر خواهد کرد.