شهروندان ارمنستان روز یکشنبه ۷ ژوئن (۱۷ خرداد) برای انتخاب پارلمان جدید پای صندوق‌های رای می‌روند؛ انتخاباتی که بسیاری آن را صرفا رقابتی میان احزاب سیاسی نمی‌دانند، بلکه آن را تصمیمی درباره جهت‌گیری آینده این کشور میان نزدیکی به اروپا یا حفظ پیوندهای سنتی با روسیه تلقی می‌کنند.

این انتخابات در شرایطی برگزار می‌شود که دولت نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در سال‌های اخیر تلاش کرده است وابستگی کشور به مسکو را کاهش دهد و روابط نزدیک‌تری با اتحادیه اروپا و ایالات متحده برقرار کند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

اکنون پاشینیان امیدوار است حزب "پیمان مدنی" او بتواند بار دیگر اکثریت پارلمان را به دست آورد. در مقابل، اصلی‌ترین رقیب او سامول کاراپتیان، میلیاردر نزدیک به روسیه و رهبر حزب "ارمنستان قدرتمند" قرار دارد که سیاست‌های دولت را حرکت شتاب‌زده و پرخطر به سوی غرب توصیف می‌کند.

ارمنستان در منطقه قفقاز جنوبی، میان اروپا و آسیا و در همسایگی ایران، گرجستان، ترکیه و جمهوری آذربایجان قرار دارد. به همین دلیل، جهت‌گیری سیاسی این کشور تنها برای شهروندانش اهمیت ندارد، بلکه از نگاه بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی نیز زیر نظر گرفته می‌شود.

پاشینیان این انتخابات را تصمیمی سرنوشت‌ساز برای آینده ژئوپلیتیک کشورش معرفی کرده و آن را انتخابی میان صلح پایدار با جمهوری آذربایجان یا بازگشت به چرخه درگیری‌های گذشته دانسته است.

او بارها تاکید کرده که نزدیکی به غرب به معنای قطع رابطه با روسیه نیست.

نخست‌وزیر ارمنستان گفته است: «ما هرگز قصد نداشته‌ایم و نخواهیم داشت که به منافع روسیه آسیب بزنیم.»

با این حال، روابط ایروان و مسکو در سال‌های اخیر به‌طور محسوسی سرد شده است.

از ناامیدی نسبت به روسیه تا نزدیکی به اروپا

یکی از مهم‌ترین عوامل این تغییر، تحولات قره‌باغ بوده است. در سپتامبر ۲۰۲۳، جمهوری آذربایجان عملیاتی نظامی را علیه منطقه قره‌باغ کوهستانی انجام داد؛ منطقه‌ای که دهه‌ها محل مناقشه میان دو کشور بود.

بسیاری از شهروندان ارمنستان از این موضوع ناامید شدند که نیروهای روسی مستقر در منطقه، که تحت عنوان نیروهای حافظ صلح فعالیت می‌کردند، در این بحران دخالتی نکردند.

پس از آن، دولت پاشینیان روند فاصله گرفتن از مسکو را سرعت بخشید.

بیشتر بخوانید: دفتر جی‌دی ونس پست "نسل‌کشی ارامنه" در شبکه ایکس را حذف کرد

ارمنستان در سال ۲۰۲۴ خروج خود از سازمان پیمان امنیت جمعی، ائتلاف نظامی تحت رهبری روسیه، را اعلام کرد و همزمان روابط خود با اتحادیه اروپا و آمریکا را گسترش داد.

در سال ۲۰۲۵ نیز با میانجی‌گری ایالات متحده، ارمنستان و جمهوری آذربایجان توافق صلحی را امضا کردند؛ توافقی که به دهه‌ها خصومت میان دو کشور پایان داد.

فشار روسیه و هشدار درباره "سناریوی اوکراین"

چرخش تدریجی ارمنستان به سوی غرب با واکنش منفی کرملین روبه‌رو شده است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اخیرا تلاش ارمنستان برای نزدیک شدن به اتحادیه اروپا را با مسیر اوکراین مقایسه کرده و گفته است آنچه "سناریوی اوکراین" نامیده می‌شود، از تلاش کی‌یف برای پیوستن به اتحادیه اروپا آغاز شد.

پوتین همچنین تاکید کرده است که ارمنستان باید میان اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، تحت رهبری روسیه، یکی را انتخاب کند و جمع کردن هر دو مسیر ممکن نیست.

در هفته‌های منتهی به انتخابات نیز گزارش‌هایی درباره افزایش فشارهای اقتصادی روسیه منتشر شده است.

روسیه واردات برخی محصولات ارمنستان را متوقف کرده؛ اقدامی که برخی تحلیلگران آن را تلاشی برای اعمال فشار اقتصادی بر ایروان ارزیابی می‌کنند.

همزمان، کارشناسان نسبت به احتمال عملیات گسترده اطلاعات نادرست، حملات سایبری و تلاش برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی هشدار داده‌اند.

رقیب نزدیک به مسکو

در سوی دیگر رقابت انتخاباتی، سامول کاراپتیان قرار دارد که روسیه را "شریک راهبردی و مهم‌ترین شریک اقتصادی" ارمنستان می‌داند.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد او پس از پاشینیان در جایگاه دوم قرار دارد.

کاراپتیان از سال ۲۰۲۵ در حبس خانگی به سر می‌برد و با اتهام برنامه‌ریزی برای کودتا روبه‌رو است؛ اتهامی که او آن را سیاسی می‌خواند و رد می‌کند.

با وجود حمایت غرب از دولت ارمنستان، عملکرد داخلی پاشینیان نیز با انتقادهایی مواجه شده است.

او در سال ۲۰۱۸ و پس از اعتراضات گسترده مردمی و آنچه "انقلاب مخملی" نامیده شد، به قدرت رسید و وعده داد ساختارهای قدرت سنتی و نفوذ الیگارش‌ها را محدود کند.

اما اکنون برخی منتقدان می‌گویند، ارمنستان در دوره او با عقبگردهای دموکراتیک مواجه شده است.

گئورگ پوغوسیان، تحلیلگر سیاسی، معتقد است ارمنستان "از پوپولیسم به سمت شیوه‌های حکمرانی اقتدارگرایانه حرکت می‌کند" و فشار بر رقبای سیاسی افزایش یافته است.

با این حال، آخرین نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد حزب "پیمان مدنی" پاشینیان با حدود ۳۲ درصد آرا همچنان فاصله قابل توجهی با رقبای خود دارد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

یکی از موضوع‌های مهم پس از انتخابات، امکان دستیابی دولت به اکثریت دوسوم پارلمان خواهد بود؛ اکثریتی که برای اصلاح قانون اساسی و اجرای برخی مفاد توافق صلح با جمهوری آذربایجان ضروری است.

به این ترتیب، رای‌دهندگان ارمنی تنها درباره ترکیب پارلمان تصمیم نمی‌گیرند؛ آن‌ها درباره مسیر آینده کشوری رای می‌دهند که در سال‌های اخیر تلاش کرده میان روسیه، اروپا، آمریکا و همسایگان منطقه‌ای خود توازن تازه‌ای پیدا کند.