اسرائیل زیر فشار حملات پهپادهای ارزانقیمت
۱۴۰۵ خرداد ۴, دوشنبه
ویدیویی منتشرشده در فضای مجازی بهسختی میتوانست نمادینتر از این باشد: یک پهپاد حامل مواد منفجره به یک سامانه گنبد آهنین اسرائیل اصابت میکند. سامانه دفاع هوایی مشهور و میلیارد دلاری اسرائیل هدف وسیلهای قرار میگیرد که بهای آن به زحمت از چند صد یورو فراتر میرود. این ویدیو تاکنون بهطور قطعی تأیید نشده است، اما کارشناسان آن را واقعی میدانند.
ویدیوی یادشده حدود یک هفته پیش توسط شبهنظامیان حزبالله مورد حمایت ایران، که از جمله از سوی آلمان، آمریکا و چندین کشور عربی سنیمذهب به عنوان سازمانی تروریستی طبقهبندی شده، در شبکههای اجتماعی منتشر شد. این رخداد برای حزبالله یک پیروزی تبلیغاتی بزرگ به شمار میرود و ارتش اسرائیل بیش از هر زمان دیگری در سالهای اخیر آسیبپذیر به نظر میرسد.
پهپادهای فیبر نوری همچون سلاحهای مخفی
حزبالله لبنان از ماه مارس گذشته بیش از پیش از پهپادهای موسوم به "نمای اولشخص" (FPV) استفاده میکند؛ پهپادهایی که امکان مشاهده لحظهای هدف را به هدایتکننده میدهند. در جریان این حملات چندین سرباز اسرائیلی کشته و تعداد بیشتری زخمی شدهاند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
اما آنچه کارشناسان نظامی اسرائیلی را بیش از هر چیز نگران کرده، این است که شمار فزایندهای از این پهپادها دیگر نه از طریق امواج رادیویی، بلکه از راه کابلهای فیبر نوری هدایت میشوند. سیگنالهای آنها از طریق کابلهای باریکی به هدایتگر منتقل میشود که پهپاد هنگام حرکت آنها را از روی یک قرقره پشت سر خود باز میکند. نتیجه اینکه، هم ردیابی این پهپادها و هم مختل کردن ارتباطات آنها، موسوم به "جمینگ"، با ابزارهای کلاسیک جنگ الکترونیک تقریباً غیرممکن است.
در جنگ اوکراین، این پهپادهای فیبر نوری از سال ۲۰۲۴ در مقیاس وسیع از سوی کییف و مسکو به کار گرفته شدهاند. بسیاری از اقدامات برای مقابله با آنها نیز تاکنون بیشتر حالتی بداهه و موقتی داشته است.
در کنار استفاده از تورهای حفاظتی، اغلب ابزارهای مکانیکی سادهای مانند بریدن کابلها یا شلیک به آنها با تفنگهای ساچمهای، برای مقابله با این پهپادهای فیبر نوری به کار میروند. با این حال، به نظر میرسد هر دو طرف تاکنون در برابر مشکل اصلی، یعنی دشواری فنی در شناسایی و مکانیابی آنها، ناتوان بودهاند.
فراخوان دولت به شکیبایی
با توجه به اینکه این روند از سالها پیش قابل پیشبینی بوده، بسیاری از ناظران در شگفتاند که ارتش اسرائیل نیز چندان آماده به نظر نمیرسد. نری زین، کارشناس پهپاد، در گفتوگو با دویچه وله توضیح میدهد: «ارتشهایی که برای جنگهای بزرگ آماده شده بودند، ناگهان با چالشهایی کاملاً جدید روبهرو شدهاند.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
به گفته مدیرعامل استارتآپ تسلیحاتی اسرائیلی "اکسون ویژن"، برای قدرتهای نظامی بزرگ نیز تطبیق سریع روشهای جنگی کار آسانی نیست: «تانکی که دهها میلیون دلار هزینه دارد، حالا میتواند ناگهان هدف حمله پهپاد FPV قرار گیرد؛ پهپادی که میشود آن را با ۴۰۰ دلار از سایت علیبابا خرید.»
یوهن کورنیچوک، سفیر اوکراین در اسرائیل، ابراز شگفتی میکند که چرا اسرائیل برای یافتن راهحلها به تجربیات اوکراین توجه بیشتری نشان نمیدهد. او به پایگاه خبری اسرائیلی "واینت نیوز" گفته است: «متأسفانه در این زمینه از سوی رهبری اسرائیل علاقه زیادی نمیبینیم.» به گفته او، اسرائیل به این ترتیب یک فرصت مهم را از دست میدهد.
سخنگوی ارتش اسرائیل در پاسخ به پرسش دویچه وله تأکید میکند که این کشور چالشهای موجود در دیگر میدانهای جنگ جهان را نیز بهدقت زیر نظر دارد. به گفته او، نیروهای مسلح اسرائیل "در خط مقدم رقابت برای توسعه ابزارهای مقابله با این تهدید" قرار دارند.
این موضوع اکنون بنیامین نتانیاهو را نیز تحت فشار فزایندهای قرار داده است. نخستوزیر اسرائیل به رسانههای این کشور گفته که دستور "ایجاد یک پروژه ویژه برای مقابله با تهدید پهپادها" را صادر کرده است. او همزمان خواستار شکیبایی شده و افزوده است: «این کار زمان خواهد برد.»
بیشتر بخوانید: جنگ ایران؛ فراگیر شدن سلاحهای لیزری ضدپهپاد در خلیج فارس
راهکارهای فنی بالقوهای که اکنون مطرح میشوند، بسیار متنوعاند. این راهکارها از شناسایی زودهنگام بصری و صوتی این پرندهها گرفته تا از کار انداختن تجهیزات الکترونیکی آنها با فناوریهای لیزری و مایکروویو، همگی با بهرهگیری از هوش مصنوعی، را شامل میشوند.
لزوم راهحلهای "مقرون به صرفه"
نری زین، کارشناس پهپاد، تأکید میکند: «بیش از هر چیز به راهحلهای ساده نیاز داریم، و همین حالا به آنها نیاز داریم. نمیتوانیم سالها برای توسعه چیزی صبر کنیم.» استارتآپ او نیز در حال کار بر روی راهحلهایی جهت مقابله با حملات پهپادهای فیبر نوری است.
این شرکت بر سامانههایی تمرکز دارد که بهویژه برای حفاظت از واحدهای کوچکتر طراحی شدهاند و میتوان آنها را روی خودروها نصب کرد. ایده این است که دوربینهای تصویری و حرارتی محیط را رصد کنند. سپس دادهها بلافاصله از سوی سامانههای هوش مصنوعی ویژه تجزیه و تحلیل میشوند و در نهایت اطلاعات هدف به سیستمهای تسلیحاتی منتقل میشود.
زین تأکید میکند که هوش انسانی همچنان در فرآیند تصمیمگیری حضور دارد. با این حال، در محیطهای بسیار خصمانه میتوان از پیش مجوز داد که سامانه در بازههای زمانی خاص برخی واکنشها را بهطور خودکار انجام دهد.
به گفته زین، شرکت او هماکنون مشتریانی در کشورهای متعدد، از جمله در اروپا، دارد. او میگوید در نهایت جنگ پهپادی همواره یک نبرد اقتصادی نیز هست و راهحلها باید در درجه اول مقرون به صرفه باشند، وگرنه موقعیتهای مضحکی پیش میآید.
این کارشناس پهپاد میگوید: «دیروز شاهد صحبتهای یک ژنرال اماراتی در مورد هزینههای درگیری با ایران در ماه گذشته بودم. آنها پهپادهای شاهد را با موشکهای رهگیری ساقط میکردند که قیمت هر کدامشان هشت میلیون دلار بود.»