اعطای جایزه یونسکو به نرگس محمدی، نیلوفر حامدی و الهه محمدی
۱۴۰۲ اردیبهشت ۱۳, چهارشنبه
یونسکو جایزه برتر خود برای آزادی مطبوعات را به نرگس محمدی، نیلوفر حامدی و الهه محمدی به خاطر "تعهد آنها به حقیقت و حسابرسی" اعطا کرد. رئیس هیئت داوران گفت کار شجاعانه آنها "به یک انقلاب تاریخی به رهبری زنان منجر شد."
عکس: Shargh
تبلیغات
سازمان ملل متحد روز سهشنبه ۱۲ اردیبهشت اعلام کرد که جایزه برتر آزادی مطبوعات (گیلرمو کانو) را به نرگس محمدی، نیلوفر حامدی و الهه محمدی اعطا میکند.
آدری آزولای، مدیرکل یونسکو، ضمن اعلام نام برندگان در مراسمی در نیویورک گفت: «اکنون بیش از هر زمان دیگری قدردانی از همه زنان روزنامهنگاری اهمیت دارد که به خاطر انجام وظایف خود با تهدید مواجه میشوند و امنیتشان به خطر میافتد.»
زینب سلبی، رئیس هیئت داوران بینالمللی کارشناسان رسانه که برندگان را انتخاب کردند، گفت که کار شجاعانه این سه "به یک انقلاب تاریخی به رهبری زنان منجر شد."
سلبی افزود: «آنها بهای گزافی برای تعهد خود به گزارش و انتقال حقیقت پرداختند. به همین دلیل ما متعهد هستیم که به آنها ارج بگذاریم و اطمینان حاصل کنیم که صدای آنها در سراسر جهان تا زمانی که آزاد شوند و ایمن باشند، انعکاس خواهد یافت.»
این جایزه در قدردانی از فرد، نهاد یا سازمانی اهدا میشود که در دفاع از آزادی مطبوعات در جهان نقشی ارزنده ایفا کرده باشند.
روز جهانی آزادی مطبوعات سوم ماه مه است. جایزه جهانی آزادی مطبوعات سازمان علمی و فرهنگی آموزشی سازمان ملل (یونسکو) در احترام به گیلرمو کانو، روزنامهنگار کلمبیایی نامگذاری شد. او در ۱۷ دسامبر ۱۹۸۶ مقابل دفتر روزنامهاش ال اسپکتادور در بوگوتا به خاطر گزارشهایش درباره تجارت مواد مخدر ترور شد.
نیلوفر حامدی، خبرنگار روزنامه "شرق" و الهه محمدی، خبرنگار روزنامه "هممیهن" از نخستین خبرنگارانی بودند که موضوع مرگ مهسا امینی را گزارش دادند. نیلوفر حامدی پس از تهیه گزارش درباره وضعیت مهسا امینی در بیمارستان کسری و الهه محمدی پس از گزارش مراسم خاکسپاری مهسا امینی، بازداشت شدند.
این دو خبرنگار که به خاطر گزارشهای شجاعانه درباره حقوق بشر، مسائل زنان و سیاست شناختهشده هستند، پس از گذشت نزدیک به هشت ماه از شروع اعتراضات سراسری در ایران هنوز در بازداشت به سر میبرند. آنها از سوی جمهوری اسلامی به "اقدام علیه امنیت ملی" و "تبلیغ علیه نظام" متهم شدهاند.
گزارش نیلوفر حامدی و الهه محمدی در روزهای پس از کشته شدن مهسا امینی در افشای هرچه بیشتر ماهیت رفتار جمهوری اسلامی با زنان بسیار تاثیرگذار بود. بازداشت آنها با انتقادهای بینالمللی روبرو شد.
با کشته شدن مهسا امینی، دختر ۲۲ ساله اهل سقز خیزشی سراسری در ایران آغاز گشت که در سراسر جهان انعکاس یافت و با موجی از همبستگی بینالمللی همراه شد. بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری، در این خیزش ۵۲۹ نفر کشته و دهها هزار نفر بازداشت شدند.
نرگس محمدی، فعال مدنی بارها به خاطر دفاع سرسختانه از حقوق بشر به زندان افتاده و شکنجه شده است. او در حال حاضر در حال گذراندن حکم ۱۶ سال حبس در زندان اوین است. نرگس محمدی در خارج از مرزهای ایران به دلیل فعالیتهایش، از جمله علیه مجازات اعدام در ایران، چهرهای شناخته شده است.
نرگس محمدی موئلف کتاب "شکنجه سفید" درباره سلول انفرادی است. او در این کتاب با زنان زندانی مصاحبه کرده است. طرفهای مصاحبه در این کتاب از چگونگی رفتار مأموران زندان با خویش میگویند و اینکه چگونه با انواع شکنجه سفید تا پای مرگ پیش رفتهاند و چه بسا ترجیح دادهاند بمیرند و در هویتی جدید به آن کسی بدل نشوند که نهادهای امنیتی میخواهند.
او ماه گذشته در نامهای از زندان به حجاب اجباری اعتراض کرد و نوشت: «علی رغم تهدید، فشار و سرکوب اجازه ندهیم حکومت با اعمال حجاب اجباری اقتدار پوشالی و سستش را تداوم بخشد و به نمایش بگذارد.»
محمدی در این نامه که در صفحه شخصیاش در اینستاگرام منتشر شد، میگوید: «گرانیگاه راهبرد سرکوب جنبش انقلابی توسط حکومت، زنان هستند و از قضا مرکز ثقل راهبرد پایان دادن به جمهوری اسلامی توسط مردم هم، زنان هستند.»
آنچه جنبش "زن، زندگی، آزادی" در ایران تغییر داد
دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی جنبش "زن، زندگی، آزادی" را "اغتشاش" خواند و پس از سرکوب خشن، پایان آن را اعلام کرد. همزمان با روز جهانی زن، شاهد تصاویری از زنان ایرانی هستیم که نشانگر تن ندادن آنها به حجاب اجباری است.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
با قتل ژینا مهسا امینی پس از بازداشت توسط گشت ارشاد در روز سهشنبه ۲۲ شهریور ۱۴۰۱، جنبشی در ایران به راه افتاد که در تاریخ این کشور بیسابقه است. "زن، زندگی، آزادی" به شعار تحولخواهی و برگذشتن از جمهوری اسلامی تبدیل شد.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
جنبش "زن، زندگی، آزادی" از همان روز نخست با سرکوب، گلوله، بازداشت و شکنجه دهها هزار نفر از معترضان پاسخ داده شد. گرچه دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی اجازه انتشار هیچ آماری در این زمینه را نداده، اما محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، در روز ۱۵ اسفند خبر "عفو" بیش از ۸۰ هزار نفر توسط رهبر جمهوری اسلامی را داد.
عکس: Fatemeh Bahrami/AA/picture alliance
منابع حقوق بشری شمار کشتهشدگان خیزش انقلابی "زن، زندگی آزادی" را از روز ۲۶ شهریور تا ۲۰ دی، ۵۲۰ نفر اعلام کردند که در میانشان ۷۰ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال دیده میشوند. ۱۰۹ نفر از بازداشتشدگان نیز در معرض خطر اعدام قرار دارند.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
جمهوری اسلامی اعتراضات را "اغتشاش" و معترضان را "اغتشاشگر" نامید و مسئولیت هیچ یک از کشتهشدگان را برعهده نگرفت. نهادهای امنیتی و رسانههای وابسته به آنها برای بسیاری از کشتهشدگان پروندهسازی کردند و علت مرگ آنان را "خودکشی"، "سقوط از بلندی"، "مصرف کنسرو ماهی مسموم" و یا "مسموم شدن به دلیل مصرف الکل" اعلام کردند.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در سارایوو گفت: «در اغتشاشات، پلیس به سمت احدی شلیک نکرده و هیچکس در ایران بر اثر شلیک پلیس یا برخورد پلیس و یا نیروهای امنیتی کشته نشد، بلکه برعکس به دلیل بهکارگیری سلاح گرم و سرد توسط عوامل خارجی که وارد ایران شدند یا افرادی که تحت تاثیر قرار گرفتند، بیش از ۶۷ نیروی پلیس در ایران به شهادت رسیدهاند، بدون اینکه شلیکی کنند یا از سلاح گرم استفاده کنند.»
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
در مقابل همه سرکوبها و انکارها، بر شمار زنانی که جنبش "زن، زندگی، آزادی" موجب شکستن ترس آنها از "حجاب اجباری" شد، افزوده گردید.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
اینک هر روز پیشنهادی از سوی یکی از ارگانها و مقامات جمهوری اسلامی برای برخورد با این زنان ارائه میشود. موسی غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس، از طرحی ویژه خبرداد و گفت: «در این طرح با کشف حجاب، کارت ملی شخص مسدود میشود و تا زمانی که فرد بیحجاب، جریمه بیحجابیاش را پرداخت نکند، همه خدمات اجتماعی او مثل امکان بهرهبردن از سیستم بانکی کشور و… را از او میگیریم.»
عکس: Michinari Nishida/AP/picture alliance
در هفتههای اخیر حتی در برخی از شهرهای ایران رستورانها و داروخانههایی که به زنان بیحجاب خدمات ارائه کردند نیز پلمب شدند.
عکس: Vahid Salemi/AP/picture alliance
برخی ظاهر شدن زنان در معابر عمومی بدون حجاب را "قانون شکنی" میخوانند، زیرا به موجب تبصره ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی: «زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند، به حبس از ده روز تا دو ماه و یا از پنجاه هزار تا پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.»
عکس: Arne Immanuel Bänsch/dpa/picture alliance
پس از اعتراضات اخیر محمدصالح هاشمی گلپایگانی، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر جمهوری اسلامی، "قوانین نامساعد" را علت اصلی به سامان نرسیدن بحث عفاف و حجاب دانست و خبر از طرحی جدید داد و گفت: «ما در طرح جدید حجاب، جرم کشف حجاب را به تخلف تخفیف دادهایم.»
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
منتقدان میگویند: «در طول تاریخ بشر، قوانین زیادی وضع شدهاند که اشتباه بوده و بعدا لغو شدهاند». زمانی بردهداری قانونی بود، تفکیک نژادی در نظام آپارتاید در آفریقای جنوبی قانون بود و در آلمان نیز به مدت ۱۲۳ سال همجنسگرایی طبق پاراگراف ۱۷۵ قانون جزا، جرم محسوب میشد. این قانون اما در سال ۲۰۰۲ میلادی لغو و همه احکام صادره بر مبنای آن "نقض" شد.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
در ۴۴ سال تاریخ جمهوری اسلامی میلیاردها تومان بودجه صرف شده و ۲۶ دستگاه قانونگذار و اجرایی متولی و موظف به اجرای باصطلاح "حجاب و عفاف" بودند. تصاویر این روزهای خیابانهای شهرهای ایران اما موید شکست سیاست "حجاب اجباری" است.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
به گفته مسیح علینژاد، فعال حقوق زنان: «حجاب اجباری، دیوار برلین جمهوری اسلامی است». این دیوار با جنبش "زن، زندگی، آزادی" ترکهای سختی برداشته است.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
علیرغم همه فشارها و سرکوبها، ایجاد رعب و وحشت، اسیدپاشی و حمله با گاز سمی به مدارس دخترانه، باز هم زنان ایران شجاعانه به جمهوری اسلامی نه میگویند.