افتتاح موزه بارزانی و مناقشه جمهوری اسلامی با اقلیم کردستان
۱۴۰۲ اردیبهشت ۲۶, سهشنبه
جمهوری اسلامی، سفیر عراق را در اعتراض بە حضور احزاب کرد در مراسمی در اقلیم کردستان، احضار و آن را مغایر با توافقنامه امنیتی دو کشور خواند. حدکا میگوید از این توافقنامه خبر ندارد و حضورشان در عراق بر اساس توافق است.
عکس: Iraqi Presidency Office/APA Images via ZUMA Press Wire/picture alliance
تبلیغات
در پی دعوت رسمی و حضور احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی، در مراسمی کە در اقلیم کردستان عراق برگزار شد، حکومت ایران سفیر عراق در تهران را احضار و بە این موضوع "اعتراض شدید" کرد.
روز ٢١ اردیبهشت، به مناسبت گشایش موزه ملا مصطفی بارزانی، از رهبران شناختە شدە جنبش مبارزاتی کردها، مراسمی برگزار شد کە با حضور مقامات عالی رتبه عراق، از جملە نخستوزیر، رئیسجمهوری و سران سازمانها و احزاب و همچنین نمایندگان کشورهای مختلف همراه بود.
در این مراسم مسئول کنسولگری جمهوری اسلامی در اربیل نیز حضور داشت. اما به گفتە رسانههای اقلیم، هیات ایرانی پس از آنکه متوجه حضور رهبران حزب دمکرات کردستان ایران – حدکا میشوند، مراسم را ترک میکنند.
در عکسها و فیلمهایی کە از این مراسم منتشر شدە است، مصطفی هجری، مدیر هیات اجرایی حزب دمکرات کردستان ایران در صف جلو نشستە است. در این مراسم نمایندگان حزب آزادی کردستان و و حزب کوموله کردستان ایران نیز حضور داشتند.
روز شنبه ٢٣ اردیبهشت، در واکنش بە این موضوع وزارت امور خارجه ایران، احزاب کرد ایرانی را "گروههای تجزیهطلب" خواند و دعوت آنها به مراسم گشایش موزه را مغایر "توافقنامه امنیتی اخیر جمهوری اسلامی ایران و عراق" خواند.
ملا مصطفی و"جمهوری کردستان"
محمدصالح قادری، از اعضای رهبری حدکا، با تاکید بر اینکە با دعوت رسمی مسعود بارزانی، رهبر حزب دمکرات کردستان عراق، در این مراسم شرکت کردەاند، بە دویجە وله فارسی گفت: «جمهوری کردستان، بخشی از تاریخ ٨٠ سالە مبارزاتی حزب ما است. قسمتی از این مراسم نیز در رابطه با جمهوری کردستان بود. پس طبیعی است کە از ما به عنوان میراثدار جمهوری کردستان، دعوت بە عمل بیاید. رفتار مقامات ایرانی نیز نشان دهنده ذهنیت عقب افتادە آنهاست.»
جمهوری کردستان، در بهمن سال ١٣۲۴ در مهاباد تاسیس شد و پس از ١١ ماه با ورود ارتش شاهنشاهی ایران و اعدام سران آن از جملە "قاضی محمد" پایان یافت. در آن دوران ملا مصطفی بارزانی فرمانده کل قوا بود، اما پس از فروپاشی این جمهوری او بە شوروی رفت. اگر چه او بعدها بە ایران برگشت و بە گفتە بسیاری از کارشناسان مسائل کردها، او سالها روابط خوبی با آخرین شاه ایران داشت.
روابط حزب دمکرات کردستان عراق با احزاب کرد ایرانی همیشە دوستانه نبودە است. این حزب پس از انقلاب ۵۷ متحد تهران بود و درگیریهای گستردە و خونینی با احزاب کرد ایرانی از جملە حزب دمکرات کردستان ایران داشت.
مصطفی هجری (نفر سوم از سمت راست) در صف اول مهمانان نشستە است. تمامی اشخاص بلندپایه عراقی در این صف حضور داشتندعکس: PDKIMedia
چه کسی بە تمامیت ارضی عراق احترام نمیگذارد؟
دولتمردان جمهوری اسلامی و رسانههای نزدیک بە حکومت، احزاب کردی مخالف جمهوری اسلامی را متهم میکنند کە از خاک عراق برای حملە بە ایران استفادە میکنند. در همین رابطه اراضی اقلیم و مقر احزاب کرد ایرانی در سالهای اخیر بارها آماج حملات موشکی و توپخانهای جمهوری اسلامی بوده است. در چند روز گذشتە نیز جمهوری اسلامی اتهامات خود علیه دولت اقلیم را تکرار کرده است.
قادر در این بارە میگوید: «هیچ موقع اقدامی علیه حاکمیت و تمامیت ارضی کشور عراق و اقلیم کردستان عراق انجام ندادەایم. بلعکس این جمهوری اسلامی ایران است کە به تمامیت ارضی و حاکمیت عراق احترام نمیگذارد و پس از سال ٢٠٠٣ تمامی توان خود را به خرج دادە کە در مسائل داخلی این کشور دخالت کند.»
این عضو رهبری حزب دمکرات در مورد "توافق امنیتی اخیر جمهوری اسلامی با عراق" میگوید: «ما از این توافق اطلاعی نداریم. حضور ما در عراق و اقلیم کردستان عراق بر اساس توافقاتی است کە در سال ١٩٩٢ حاصل شدە است. جمهوری اسلامی علیه ما به نیروهای سیاسی اقلیم و عراق فشار میآورد. نیروهای سیاسی هم به دلیل ارتباطهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی خود با این رژیم، حساسیتهایی دارند. ما این حساسیتها را درک میکنیم و سعی کردەایم کە از خاک عراق برای فعالیتهای نظامی بهرە نگیریم. اما در مقابل این جمهوری اسلامی است کە مقرهای أحزاب و کمپ پناهندگان سیاسی را بە هدف حملە قرار میدهد.»
به عقیده بسیاری از کارشناسان، احزاب کرد ایرانی مخالف جمهوری اسلامی در جنبش "زن، زندگی، آزادی" نقشی فعال در سازماندهی اعتراضات و اعتصابات داشتهاند. به همین دلیل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ماههای گذشتە بارها بە مقر و کمپهای این احزاب حملە موشکی و پهپادی کرد و طی این حملات شماری از اعضای این احزاب کشتە شدند.
علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در اسفندماه سال گذشته بە بغداد سفر کرد. پس از این سفر اعلام شد که دو کشور یک قرارداد امنیتی امضا کردهاند که به گفته شمخانی ناظر بر "پایان دادن فوری به شرارت عناصر و گروه های مزدور و مسلح ضدانقلاب و تهدیدات نظامی و جاسوسی نیروهای آمریکایی مستقر در عراق" است.
ظاهراَ جمهوری اسلامی در تلاش است که با اقدامات نظامی و فشارهای سیاسی بر حکومت خودمختار اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق آنها را به انجام سناریویی مشابه با آنچه که برای سازمان مجاهدین خلق رقم خورد سوق دهد، ولی از ظواهر امر چنین برمیآید که تا کنون موفق به انجام این کار نشدە است.
تلخ و شیرین زندگی در کردستان عراق از نگاه خبرنگار دویچه وله
فرهاد پایار، همکار دویچه وله، پس از سفر به اقلیم خودمختار کردستان عراق، یک گالری عکس اختصاصی از مشاهدات خود را برای دویچه وله تهیه کرده که به جنبههای گوناگون زندگی مردم در این منطقه میپردازد.
عکس: DW/F. Payar
نمایی از شهر دوهوک
منطقه خودمختار کردستان عراق حدود ۵/۵ میلیون نفر جمیعت دارد. بیش از یک سوم جمعیت این منطقه زیر ۱۳ سال و حدود ۵ درصد بالای ۶۵ سال سن دارند. حدود ۵۰ درصد جمعیت کردستان عراق در سه شهر اربیل، سلیمانیه و دوهوک زندگی میکنند.
عکس: DW/F. Payar
گسترش شهرها
شهرهای کردستان با سرعت در حال گسترش هستند و ساختمانهای مسکونی و تجاری مثل قارچ رشد میکنند. جمعیت اربیل در ۱۰ سال گذشته از حدود ۶۰۰ هزار نفر به یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر رسیده است. شهر دوهوک هم رشد مشابهی داشته است.
عکس: DW/F. Payar
فضای سبز
از ظاهر شهرهای بزرگ کردستان برمیآید که سرمایهگذاران بیشتر به فکر ایجاد ساختمان هستند تا فضای سبز. تعداد پارکهایی شبیه این پارک باصفا در دوهوک بسیار کم است.
عکس: DW/F. Payar
جلب توریست
برای جلب توریست، هتلهای شیک یکی پس از دیگری بهراه افتادهاند اما حضور تروریستهای «دولت اسلامی» در بخشهایی از کردستان باعث شده که جهانگردان جرات رفتن به این مناطق را نداشته باشند. این در حالی است که در شهرهای بزرگ زندگی به صورت عادی در جریان است و هیچ نشانهای از اسلامگرایان افراطی وجود ندارد. بر اساس آمار رسمی در سال ۲۰۱۲ بیش از دو میلیون توریست به این منطقه سفر کردهاند.
عکس: DW/F. Payar
پست بازرسی
در تمامی شاهراههای کردستان نیروهای دولتی (پیشمرگهها) رفت وآمد خودروها را کنترل میکنند.
عکس: DW/F. Payar
پرچم کردستان
پرچم سه رنگ کردستان در شهر و روستا حضوری دائمی دارد و حتی در ویترین مغازهها هم جا باز کرده است.
عکس: DW/F. Payar
بازار دوهوک
مغازهای در بازار دوهوک. بیشتر کالاهای این بازار قدیمی چینی هستند. تاجران میگویند، از زمانی که گروه تروریستی «دولت اسلامی» موصل را تسخیر کرده و بخشی از راههای ارتباطی، به ویژه به بغداد، را قطع کرده است، وضعیت بازار آشفته شده و برخی تاجران در معرض ورشکستگی قرار گرفتهاند.
عکس: DW/F. Payar
کمک خارجی
بسیاری از کارگاههایی که پیشتر سودآور بودند، بخشی از فعالیت خود را تعطیل کرده اند. در این کارگاه قالیبافی تنها هفت زن کار میکنند. صاحب کارگاه میگوید که سازمان ملل یک سال پیش وعده کمک مالی داده بود، اما تا کنون به وعده خود عمل نکرده است.
عکس: DW/F. Payar
خودروهای ژاپنی و کرهای
وجود بیشمار خودروهای نو و نسبتا گرانقیمت در شهرها و روستاهای منطقه خودمختار کردستان این شبهه را ایجاد میکند که اکثر کردها وضعیت مالی خوبی دارند. بیشتر خودروهای شخصی و تاکسی شهرهای بزرگ کردستان ژاپنی یا کرهای هستند. به ندرت خودروهای اروپایی به چشم میخورد.
عکس: DW/F. Payar
اختلاف طبقاتی
در گوشه و کنار کردستان اختلاف طبقاتی کاملا محسوس است. جلال عادل (عکس) که در حاشیه شهر عمادیه زندگی میکند، حقوق بازنشستگی ناچیزی دارد که فقط برای اجارهخانه و مواد خوراکی اولیه او و همسرش هزینه میشود. جلال مردی شوخطبع است و نام خودروی مدل ۱۹۷۰ خود را «مرسدس خانم» گذاشته است.
عکس: DW/F. Payar
کودکان خیابانی
از جلال عادل تنگدستتر هم وجود دارد:کودکان خیابانی که بیشتر آنها دستمال کاغدی یا آدامس میفروشند.
عکس: DW/F. Payar
کارتن قزوینی
در همه جای کردستان نشانههایی از ایران وجود دارد. عکس: خانهای مسکونی در شهر عمادیه.
عکس: DW/F. Payar
زبان فارسی در کردستان
بسیاری از شهروندان کردستان به زبان فارسی مسلط هستند زیرا در ایران زندگی کردهاند. نفال برواری که یکی از مسئولان روابط بینالملل اداره فرهنگ استان دوهوک است، فارسی را با لهجه تهرانی صحبت میکند. او بیش از نیمی از عمرش را به همراه خانوادهاش در ایران به سر برده است.
عکس: DW/F. Payar
فساد اداری
صالح حمید هم بیش از ۲۵ سال به همراه خانوادهاش در ایران پناهنده بوده است. او که فارغالتحصیل دانشگاه است نتوانسته در رشته خود کار کند و اکنون در شهر دوهوک مغازه سی دی فروشی دارد. صالح حمید هم مانند بسیاری از فارغالتحصیلان دانشگاهی میگوید که برای راه یافتن به ادارههای دولتی یا شرکتهای خصوصی "یا باید لابی داشت یا باج داد". صالح در طول روز در مغازهاش برنامههای تلویزیونی فارسیزبان میبیند.
عکس: DW/F. Payar
افلیتهای مذهبی
در همه جای کردستان کلیساهای قدیمی و مدرن به چشم میخورد. علاوه بر مسیحیان که اکثر آنها آشوری هستند، در منطقه خودمختار شمار قابل توجهی ایزدی، یهودی و یارسان (اهل حق) زندگی میکنند.
عکس: DW/F. Payar
بازمانده حمله هوایی ارتش صدام حسین
ناقوس کلیسایی در نزدیکی شهر احمدیه از بازماندههای یک خمپاره و چرخ ماشین تشکیل شده است.
عکس: DW/F. Payar
مغازههای مشروبفروشی
اکثر مشروبفروشیهای کردستان متعلق به مسیحیان است. این عکس در روز عید پاک گرفته شده، به همین دلیل مغازههای مشروبفروشی تعطیل هستند.
عکس: DW/F. Payar
تحصیل در کردستان
در مدارس به زبان کردی آموزش داده میشود. زبان عربی را دانشآموزان به عنوان زبانی بیگانه میآموزند. دوره ابتدایی که شش سال طول میکشد، اجباری است. دوره دبیرستان هم شش سال است. (عکس: دبیرستانی تخصصی ویژه آموزش صنعت توریسم).
عکس: DW/F. Payar
آموزش عالی در کردستان
در منطقه خودمختار کردستان عراق ۱۵ دانشگاه و مدرسه عالی دولتی و ۱۳ دانشگاه خصوصی وجود دارد. قدیمیترین آنها دانشگاه سلیمانیه است که در سال ۱۹۶۸ ساخته شده. جدیدترین دانشگاه، «هولر» اربیل است. ٰعکس: دانشکده موسیقی دانشگاه دوهوک.
عکس: DW/F. Payar
کمبود آب
در کردستان عراق مشکلی به نام «آب» هنوز فراگیر نشده، اما کارشناسان میگویند که در سالهای اخیر سطح آبهای زیرزمینی کاهش یافته و احتمال اینکه وضع بهتر شود وجود ندارد. در پنج سال گذشته مساحت زمینهای زراعی افزایش یافته و این خود مشکل آب را حادتر میکند. (عکس: رود دجله).
عکس: DW/F. Payar
برندهای غربی
به نظر میرسد که «برند»های (مارکهای) معروف بینالمللی هنوز جرات حضور در کردستان عراق را ندارند. شمار برندهایی که در این منطقه نمایندگی دارند انگشتشمار است.
عکس: DW/F. Payar
کمپ پناهجویان دومیز
بیش از یک میلیون پناهجوی سوری و عراقی در کمپهای استان دوهوک زندگی میکنند. تنها در کمپ دومیز در حاشیه شهر دوهوک بیش از ۸۰ هزار نفر ساکن هستند.
عکس: DW/F. Payar
امید به آینده
پناهجویان با وجود تمامی کمبودها و مشکلاتی که در اردوگاهها دارند، عشق به زندگی و امید به آینده را از دست ندادهاند. عکس بالا یک زوچ پناهنده سوری در کمپ دومیز در حاشیه شهر دوهوک را نشان میدهد.
متن و عکس از فرهاد پایار