افزایش بیسابقه صادرات تسلیحاتی آلمان در پی دو جنگ
۱۴۰۲ دی ۶, چهارشنبه
احزاب ائتلافی دولت آلمان قصد کاهش صادرات تسلیحات را داشتند، اما دو جنگ اوکراین و سپس غزه نتیجه عکس داد و صادرات تسلیحات آلمان را به ۱۱.۷۱ میلیارد یورو رساند. سئوال اینجاست که چگونه میتوان این روند را برگرداند.
تانک لئوپارد2 A7 ساخت آلمانعکس: Philipp Schulze/dpa/picture alliance
تبلیغات
دولت فدرال آلمان در سال جاری با تصویب صادرات تسلیحات به ارزش حداقل ۱۱.۷۱ میلیارد یورو رکورد جدیدی را ثبت کرد. بالاترین رقم قبلی در سال ۲۰۲۱ برابر با ۹.۳۵ میلیارد یورو بود که در اواسط دسامبر امسال ۲۵درصد فراتر از آن رفت.
این افزایش نسبت به سال قبل حتی ۴۰ درصد بوده است. بیش از یک سوم صادرات تسلیحات بالغ بر ۴.۱۵ میلیارد یورو، برای دفاع در برابر تهاجم روسیه به اوکراین تصویب شده بود.
این ارقام بخشی از پاسخی است که وزارت امور اقتصاد آلمان به پرسش سِویم داگدِلِن، نماینده پارلمان فدرال (بوندستاگ) از ائتلاف سارا واگنکنشت ارائه داده است.
این ارقام مربوط به بازه زمانی اول ژانویه تا ۱۲ دسامبر ۲۰۲۳ است که در آن دولت ائتلافی، صادرات تسلیحات جنگی به ارزش ۶.۱۵ میلیارد یورو و سایر تجهیزات نظامی به ارزش ۵.۵۷ میلیارد یورو را تایید کرده است.
تقریباً ۹۰درصد این ارقام مربوط به کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ناتو، اوکراین و کشورهایی است که در مورد کنترل صادرات تسلیحات مانند ژاپن، استرالیا یا کره جنوبی همانند کشورهای ناتو با آنها رفتار میشود. دولت فدرال صادرات سلاح و سایر کالاهای تسلیحاتی تولید این کشور به ارزش ۱.۱۸ میلیارد یورو برای سایر کشورهای بهاصطلاح ثالث مانند اسرائیل، امارات متحده عربی و عربستان سعودی را آزاد کرده است.
دولت ائتلافی آلمان در مذاکرات ائتلاف خود، به اصرار سوسیالدموکراتها و سبزها، در واقع قصد داشت صادرات تسلیحات را محدود کند و قانون کنترل را برای این منظور تدوین کند اما با آغاز جنگ اوکراین در این رویکرد چرخشی پدید آمد.
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان به دنبال تجاوز روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ با نطق تاریخی خود با عنوان "چرخش دوران" تابوی محدود ساختن صادرات تسلیحاتی را شکست.
ده برابر شدن صادرات تسلیحات به اسرائیل
در سال اول جنگ در اوکراین، تحویل تسلیحات به ارزش ۲.۲۴ میلیارد یورو، از جمله سامانههای پدافندی و توپخانه سنگین برای کییف تصویب شد. در این سال از جمله تانکهای اصلی نبرد لئوپارد۲ افزوده شد که دولت فدرال پس از تردید بسیاری از آنها را در اختیار اوکراین گذاشت. بدین گونه مجوز صادرات تسلیحات به اوکراین به ۴.۱۵ میلیارد یورو افزایش یافت.
اما کل ارزش کلان تسلیحاتی تنها به این دلیل نیست. حتی بدون اوکراین نیز دولت فدرال صادرات به ارزش بیش از هفت میلیارد یورو را تصویب کرد. برای مقایسه: در طول ۱۶ سال دولت صدراعظم آنگلا مرکل، صادرات تسلیحات تنها سه بار از مرز شاخص هفت میلیارد فراتر رفت. در ردهبندی مهمترین کشورهای دریافتکننده تسلیحات، پس از اوکراین، نروژ (۱.۲۰ میلیارد یورو)، مجارستان (۳.۰۱ میلیارد یورو)، بریتانیا (۶۵۴.۹ میلیون یورو)، ایالات متحده آمریکا (۵۴۵.۴ میلیون یورو) و لهستان (۳۲۷.۹ میلیون یورو) قرار دارند که همگی عضو پیمان ناتو هستند.
اسرائیل با تحویل تسلیحات به ارزش ۳۲۳.۲ میلیون یورو در جایگاه هفتم قرار دارد که حدود ده برابر کل سال ۲۰۲۲ با ۳۲ میلیون یورو بوده است. وزارت اقتصاد آلمان پیش از این اعلام کرده بود که اکثر بیش از ۲۰۰ مجوز مجزا برای اسرائیل پس از حمله تروریستی حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر صادر شده است.
این مجوزها به ویژه به اجزای پدافند هوایی و تجهیزات ارتباطی مربوط میشود. علاوه بر اسرائیل، کره جنوبی (۲۵۶.۴ میلیون یورو) تنها کشور در میان ده کشور اول است که عضو ناتو نیست.
وزارت اقتصاد آلمان در پاسخ خود به پرسش نماینده پارلمان همچنین مینویسد که در سال جاری، تحویل تسلیحات به کشورهای منطقه عربی بار دیگر در مقیاس بسیار کوچکتر مجاز شد، از جمله امارات متحده عربی (۷۸.۲ میلیون یورو تا ۳۰ نوامبر)، مصر (۴۰.۳ میلیون)، قطر (۱۵.۱ میلیون) و عربستان سعودی (۱۳.۳ میلیون یورو). صادرات به این کشورها به ویژه به دلیل وضعیت حقوق بشر حاکم بر آنها و درگیر بودن در مناقشههای منطقهای بحثبرانگیز بوده است.
رهبر حزب سبزها: این خبر خوشایندی نیست
سِویم داگدِلِن، سیاستمدار روابط خارجی، این رکورد صادرات تسلیحاتی را مورد انتقاد قرار داد. این نماینده بهتازگی انشعاب کرده از حزب چپ که میخواهند حزبی چپگراتر تشکیل دهند، گفت: «به جای صدور مجوز صادرات تسلیحات به مناطق جنگ و تنش در سراسر جهان و دامن زدن به جنگ فرسایشی بیمعنا در اوکراین با هدایای تسلیحاتی جدید به اوکراین که مردم آلمان باید هزینههای گزاف آن را بپردازند، دولت ائتلافی باید شروع به سرمایهگذاری در زیرساختها و حوزه آموزش در آلمان کند.»
امید نوری پور، رهبر حزب سبزها، افزایش صادرات تسلیحات را "خبر ناخوشایندی" خواند، زیرا از وضعیت نابسامان جهان حکایت دارد. او گفت، هدف اولیه دولت ائتلافی برای محدود کردن صادرات تسلیحات و سایر تجهیزات نظامی موفقیتآمیز نبود و این امر در وهله نخست به جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین برمیگردد.
این سیاستمدار سبزها تاکید کرد: «اکنون ضروری است که ما در راستای قانون توافق شده کنترل صادرات تسلیحات تلاش کنیم.» او از اینکه در کنگره حزب سوسیالدموکرات آلمان در اوایل دسامبر نیز تصمیم به "اجرای سریع" این طرح از توافقنامه ائتلاف گرفته شد، استقبال کرد. بنا به ارزیابی او، این قانون سال آینده به تصویب خواهد رسید.
با این حال نوریپور به برخی محدودیتها اشاره کرد و گفت که هنوز قراردادهای قدیمی تسلیحاتی با کشورهای دیکتاتوری وجود دارد که نمیتوان به سادگی از آنها خارج شد.
همچنین ضرورتهای جدیدی برای همکاری در زمینههای دیگر مانند بخش انرژی وجود دارد که باید در سیاست صادرات تسلیحات مورد توجه قرار گیرد. و نیز پروژههای مشترکی با متحدانی مانند فرانسه، اسپانیا و بریتانیا وجود دارد که به طور سنتی رویکرد متفاوتی را در حوزه صادرات تسلیحات دنبال میکنند.
نوریپور افزود: «در حال حاضر نمیتوان با یک قلم بر همه چیز خط بطلان کشید و با یک ضربه عصای جادویی همه چیز را در آنِ واحد متوقف کرد.» این امر "موضوع عظیمی است که باید به آن پرداخت".
گزارش تصویری: با بزرگترین سازندگان تسلیحات جهان آشنا شوید
هر سال بر میزان فروش تسلیحات در سراسر جهان افزوده میشود. رکورد فروش تسلیحات با نزدیک به ۲ هزار میلیارد دلار در سال ۲۰۱۹ شکسته شد. با بزرگترین سازندگان تسلیحات جهان در این گزارش تصویری آشنا شوید.
عکس: Reuters
لاکهید مارتین
کمپانی آمریکایی لاکهید مارتین بزرگترین شرکت سازنده تسلیحات در جهان است. ۸۹ درصد درآمد این کمپانی از طریق فروش تسلیحات بهدست میآید. تولیدات لاکهید مارتین بیشتر در عرصه هوا-فضا است. این کمپانی در سال ۲۰۱۹ بیش از ۵۳ میلیارد دلار تسلیحات به فروش رساند. عکس: جنگنده اف ۳۵ نیروی هوایی ارتش آمریکا تولید کمپانی لاکهید مارتین
عکس: Reuters
بوئینگ
کمپانی بوئینگ در رتبه دوم فهرست بزگترین تولیدکنندگان جنگافزار در جهان قرار دارد. کل درآمد کمپانی بوئینگ در سال ۲۰۱۹ برابر ۷۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار بوده است که از این میزان ۴۴ درصد آن یعنی ۳۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار از طریق فروش جنگافزار بهدست آمده است.
عکس: Krzysztof Kaniewski/ZUMA Wire/picture alliance
نورثروپ گرومن
کمپانی آمریکایی نورثروپ گرومن در زمینه طراحی و تولید تجهیزات جنگافزاری، هواگردها و هواپیماهای جنگنده، کشتی، شناور و ناوهای هواپیمابر، ماهواره، سامانههای دفاع موشکی، رادار و تجهیزات پدافند هوایی فعالیت میکند. ۲۹ میلیارد دلار یا ۸۶ درصد کل فروش این کمپانی در سال ۲۰۱۹ از طریق فروش جنگافزار بهدست آمده است.
عکس: Alan Radecki/U.S. Navy/Northrop Grumman via Getty Images
ریتیان
فروش کمپانی آمریکایی ریتیان "Raytheon" با افزایش ۸ درصدی در سال ۲۰۱۹ روبرو بود. ۸۵ درصد درآمد این کارخانه یعنی ۲۵ میلیارد دلار از محل فروش جنگافزا بوده است. این کمپانی از بزرگترین تولیدکنندگان موشکهای هدایتشونده در جهان محسوب میشود.
عکس: Getty Images/AFP/T. Sloan
جنرال داینامیکس
جنرال داینامیکس یک شرکت صنایع هوا-فضایی و جنگافزاری آمریکایی است که ۶۲ درصد از درآمد خود که بالغ بر ۲۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار میشود را از محل فروش سلاح و جنگافزار کسب میکند. جنرال داینامیکس سازنده جنگنده اف ۱۶ (عکس) است.
عکس: picture-alliance/dpa/Wolfgang Mendorf
آویک
شرکت چینی آویک (Aviation Industry Corporation) بزرگترین تولیدکننده سلاح در چین است. ۳۴ درصد درآمد این شرکت در سال ۲۰۱۹ یعنی ۲۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار از طریق فروش جنگافزار بهدست آمده است. آویک تولیدکننده هواپیما، پهپاد و هلیکوپتر است. عکس: پهپاد Cloud Shadow و موشکهای آن
عکس: Shan He/dpa/picture alliance
"BAE سیستم"
این شرکت بریتانیایی در سال ۱۹۹۹ از ادغام دو شرکت "بریتیش آئرواسپیس" و "جی ای سی – ماکرونی" تاسیس شد و از آن زمان از بزرگترین کمپانیهای تسلیحاتی جهان و اروپا محسوب میشود. ۹۵ درصد درآمد این شرکت یا ۲۲ میلیارد دلار از طریق فروش جنگافزار بوده است. طراحی و تولید ناو هواپیمابر، تولید زیردریایی و مشارکت در ساخت جنگندههای اف ۳۵ و یوروفایتر از فعالیتهای این کمپانی است.
عکس: Getty Images/AFP/L. Parnaby
"کمپانی CETC "
این کمپانی چینی در حوزه الکترونیک و در عرصه صنایع رادار فعالیت میکند و ۴۶ درصد از درآمد آن که معادل ۱۵ میلیارد دلار است، از طریق فروش صنایع نظامی کسب میشود. این کمپانی در سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۱۷۷ هزار و ۵۰۰ کارمند داشته است. در ماه مه سال ۲۰۲۱ دو شرکت چینی "CETC" و "نورینکو" قرارداد همکاری در پروژههای نظامی به امضا رساندند.
عکس: Dongxu Fang/Costfoto/picture alliance
گروه نورینکو
کمپانی چینی نورنیکو "Norinco" که یکی از تولیدات آن تانک است، از بزرگترین سازندگان و فروشندگان تسلیحات در جهان به شمار میرود. این شرکت ۱۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۹ سلاح فروخته است. این مقدار ۲۲ درصد فروش این کمپانی را تشکیل میدهد.
عکس: Reuters/J. Lee
ال ۳ هریس تکنولوژی
این کمپانی آمریکایی در سال ۲۰۱۹ از ادغام "گروه هریس" و "ال ۳ تکنولوژی" تاسیس شد و در عرصه صنایع مخابرات نظامی، دید در شب، مراکز الکترونیک فرماندهی و غیره فعالیت دارد. ۱۴ میلیارد دلار یا ۷۷ درصد درآمد این کمپانی مربوط به فروش تسلیحات است.
عکس: Maurizio Gambarini/dpa/picture alliance
یونایتد تکنولوژی
کمپانی آمریکایی یونایتد تکنولوژی در سال ۲۰۱۹ بیش از ۱۳ میلیارد دلار تسلیحات به فروش رسانده است. این میزان اما تنها ۱۷ درصد از فروش آن را دربرمیگیرد. یونایتد تکنولوژی در سال ۲۰۲۰ با کمپانی ریتیان ادغام شد و اکنون جزو بزرگترین تولیدکنندگان و فروشندگان تسلیحات در جهان محسوب میشود.
عکس: picture-alliance/dpa
لئوناردو
۷۲ درصد درآمد کمپانی ایتالیایی لئوناردو از فروش تسلیحات نظامی بهدست میآید. این کمپانی سالانه بیش از ۱۱ میلیارد دلار اسلحه صادر میکند و در ساخت جنگندههای "یوروفایتر" (عکس) نیز سهیم است.
عکس: DW/Teri Schultz
گروه ایرباس
شهرت کمپانی ایرباس بیشتر به دلیل ساخت هواپیماهای مسافربری است. اما ۱۴ درصد درآمد این شرکت از فروش محصولات نظامی بهدست میآید. ایرباس بیش از ۱۱ میلیارد دلار محصولات نظامی به فروش میرساند اما فروش کل آن ۷۹ میلیارد دلار بوده است. آلمان و فرانسه ۱۱ درصد سهام و اسپانیا نیز ۴ درصد سهام کمپانی را در اختیار دارند.
کمپانی فرانسوی تالس سومین کمپانی تولید و فروش تسلیحات در اروپا است. ۲۶ درصد سهام این کمپانی در اختیار دولت فرانسه است. این کمپانی سالانه ۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون یورو سلاح به فروش میرساند که حدود ۴۶ درصد کل درآمد کمپانی تالس را تشکیل میدهد.
عکس: Getty Images/AFP/E. Piermont
کمپانی روسی " Almaz-Antey"
۹۸ درصد محصولات این کمپانی روسی که در سال ۲۰۰۲ از ادغام دو شرکت "آلماز آنتی" و "ان پی او الماز" به وجود آمد را تسلیحات تشکیل میدهند. "آلماز-آنتی" با کاهش فروش روبرو بوده و در ردهبندی صنایع نظامی سه رتبه سقوط کرده است. با این حال این کمپانی ۹ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۹ فروش داشته است.
عکس: Imago/Itar-Tass
راین متال
۱۵ کمپانی این گزارش تصویری ۳۰۸ میلیاد دلار از نزدیک به ۲ هزار میلیارد دلار فروش تسلیحات در سال ۲۰۱۹ را کسب کردهاند. شرکت "EDGE" از امارات متحده عربی اولین شرکت یک کشور عربی است که به جمع ۲۵ تولیدکننده و فروشنده اول جنگافزار جهان راه یافته است. از آلمان دو شرکت در لیست ۱۰۰ شرکت اول جهان حضور دارند. شرکت "راینمتال"، سازنده تانک لئوپارد (عکس) با فروش تقریبا ۴ میلیارد دلار یکی از این شرکتهاست.