در اجتماع اول ماه مه در برلین، فردی با چهره پوشیده پیام عضو سابق گروه تروریستی ارتش سرخ آلمان را در انتقاد از سرمایهداری قرائت کرد. در برلین و دیگر شهرها بیش از ۳۳۰هزار نفر در تظاهراتهای روز کارگر شرکت کردند.
تظاهرات اتحادیه سراسری کارگری آلمان در برلین، اول ماه مه ۲۰۲۵عکس: Andreas Friedrichs/IMAGO
تبلیغات
انتقاد از سرمایهداری از دل زندان؛ فردی با چهره پوشیده در یک گردهمایی در منطقه کرویتسبرگ برلین، پیامی از سوی دانیلا کِلِته، عضو سابق گروه تروریستی ارتش سرخ آلمان(RAF) را قرائت کرد. این فرد سابقهدار در حال حاضر به اتهام تلاش برای قتل، در دادگاه محاکمه میشود.
از بنگلادش تا فرانسه، از ترکیه تا اندونزی، روز پنجشنبه اول ماه مه، در سراسر جهان تظاهراتهایی در حمایت از حقوق کارگران و کارمندان برگزار شد. در این میان، انتقاد از نظام سرمایهداری نیز مانند همیشه نقشی پررنگ در این تجمعات ایفا کرد، چراکه سرمایهداری اغلب در تضاد با عدالت اجتماعی قرار دارد.
اما در برلین، این انتقاد از سرمایهداری شکلی عجیب و حتی خطرناک به خود گرفت. در یکی از تظاهرات چپگرایان در منطقه کرویتسبرگ، فردی نقابدار، پیامی از دانیلا کلته، عضو پیشین سازمان تروریستی "ارتش سرخ آلمان" را که در حال حاضر زندانی است، برای جمعیت قرائت کرد.
در این پیام، کلته بهشدت از سرمایهداری انتقاد کرده و اظهار داشت که سرمایهداری ذاتاً "ویژگیهای پلید و تاریکی" دارد. او همچنین اسرائیل را به "نسلکشی مردم فلسطین" متهم کرد و گفت که این اقدامات با حمایت تسلیحاتی دولت آلمان صورت میگیرد.
دانیلا کِلِته (چپ)، عضو سابق گروه تروریستی ارتش سرخ آلمان (RAF) در کنار وکیلمدافعاش در داگاه، ۲۵ مارس ۲۰۲۵عکس: Wolfgang Rattay/REUTERS
وکیل دانیلا کلته پیش از این اعلام کرده بود که پیامی از طرف او در یکی از گردهماییهای برلین خوانده خواهد شد. در این متن، او دولت آلمان را متهم کرده که با ارسال سلاح به اوکراین، به تشدید جنگ کمک میکند و خطر ورود مستقیم آلمان به جنگ با روسیه را افزایش میدهد.
کلته در پیام خود اشارهای به این نکرده که جنگ در اوکراین، در واکنش به تهاجم غیرقانونی روسیه و نقض منشور حقوق بینالملل آغاز شده است.
سوابق کیفری و روند قضایی
دانیلا کلته، عضو سابق گروه تروریستی "ارتش سرخ آلمان"، سالها در زیرزمین و زندگی مخفیانه به سر میبرد و سرانجام در سال ۲۰۲۴ در منطقه کرویتسبرگ برلین دستگیر شد. روند محاکمه او از ماه مارس در دادگاه ایالتی وردن در ایالت نیدرزاکسن آغاز شده است.
او که اکنون ۶۶ سال دارد، باید در مورد اتهامات سنگینی از جمله تلاش برای قتل و مشارکت در ۱۳ سرقت مسلحانه پاسخگو باشد. گفته میشود این اقدامات جنایی، بههمراه دو عضو دیگر سابق این جریان تروریستی، یعنی ارنست-فولکر اشتاوب و بورکهارت گاروِگ که همچنان متواری هستند، انجام شدهاند، تا از طریق این جرائم، هزینههای زندگی پنهانی خود را تأمین کنند.
تظاهرات صدها هزار نفر برای دستمزد عادلانه
در روز جهانی کارگر، اتحادیهها و انجمنها در سراسر آلمان برای شرایط کاری بهتر دست به تظاهرات زدند. بر اساس اعلام اتحادیه سراسری کارگری آلمان (DGB)، حدود ۳۳۰ هزار نفر در این گردهماییها شرکت کردند. شرکتکنندگان خواستار دستمزدهای منصفانه، افزایش تعهد شرکتها به قراردادهای جمعی (توافقات صنفی) و کنار گذاشتن بودجههای ریاضتی شدند.
برای عصر همین روز نیز تظاهرات گستردهای از سوی گروههای چپگرا اعلام شده بود. در برلین، تظاهرات معروف "اول ماه مه انقلابی" بعداظهر آغاز شد. بیش از پنج هزار مأمور پلیس برای حفظ امنیت در این شهر بهکار گرفته شدهاند. در شهرهای هامبورگ و لایپزیگ نیز نیروهای پلیس به صورت گسترده آمادهباش بودند.
تبلیغات
فهیمی: باید شکاف دستمزدی بین شرق و غرب آلمان برطرف شود
یاسمین فهیمی، رئیس اتحادیه سراسری کارگری آلمان، با اشاره به اختلاف دستمزدی بین شرق و غرب آلمان، خواستار تغییر جدی در سیاستهای مزدی شد. او در گردهمایی اصلی روز کارگر که توسط این اتحادیه در شهر کمنیتس برگزار شد، همچنین هشدار داد که نباید قانون محدودیت ساعات کاری تضعیف شود.
فهیمی گفت، در حال حاضر، میان افراد شاغل تماموقت، تفاوت دستمزد بین شرق و غرب آلمان ۱۹درصد است. اما در جاهایی که پرداختها بر اساس قراردادهای صنفی انجام میشود، این اختلاف تنها ۲درصد است. او خواستار تصویب قانون سراسری تعهد به قراردادهای صنفی شد تا دولت فقط به شرکتهایی که به چنین قراردادهایی پایبندند، پروژههای عمومی واگذار کند.
"روز کاری هشتساعته، نه دویدن در چرخهی موش"
او همچنین به دولت آینده هشدار داد که در قانون ساعات کاری دست نبرد. فهیمی گفت: «باید به این حرفها که مردم تنبلی میکنند یا باید بیشتر کار کنند، پایان داد.» او افزود: «صریح میگوییم: ما خواهان روز کاری هشتساعته هستیم، نه زندگی در چرخهی بیپایان کار.»
طبق قرارداد ائتلافی دولت آتی آلمان، برنامهریزی شده که به جای تعیین حداکثر ساعات کاری روزانه، سقف ساعات کاری هفتگی اعمال شود. با این حال، استانداردهای ایمنی کاری و مقررات مربوط به زمان استراحت حفظ خواهند شد.
یاسمین فهیمی، رئیس اتحادیه سراسری کارگری آلمان، اول ماه مه ۲۰۲۵عکس: Julian Stratenschulte/dpa/picture alliance
فرانک ورنکه، رئیس اتحادیه خدمات عمومی "وردی" (Verdi)، هشدار داد که طبق برنامههای احزاب اتحادیه دموکرات / سوسیالمسیحی و سوسیالدموکرات، ممکن است تا ۱۳ ساعت کار متوالی قانونی و مجاز شود. او گفت این مسئله بهویژه برای هزاران شاغل در بخشهایی مانند خردهفروشی، پست، لجستیک و مراقبتهای بهداشتی فشار زیادی به همراه خواهد داشت و بار کاری غیرقابل تحملی ایجاد میکند.
اضافهکاری بدون مالیات؛ مانعی برای برابری جنسیتی
میشائلا هرمان، کارشناس بازار کار در بنیاد برتلزمان، بهویژه از طرح معافیت مالیاتی برای اضافهکاریها انتقاد کرد. او در گفتوگویی با رادیوی آلمان گفت که این سیاست، الگوهای سنتی نقشهای جنسیتی را تقویت خواهد کرد.
او توضیح داد: «مردان به دلیل اینکه معمولاً تماموقت کار میکنند، از اضافهکاریهای معاف از مالیات بیشتر سود میبرند و انگیزه بیشتری برای کار بیشتر خواهند داشت. در مقابل، زنان که بیشتر مسئولیت کارهای مراقبتی را بر عهده دارند، اغلب نمیتوانند از چنین مزایایی بهرهمند شوند.»
هنوز نیمی از زنان شاغل در آلمان بهصورت پارهوقت کار میکنند. هر چه تعداد فرزندان خانواده بیشتر باشد، تفاوت میان ساعات کاری هفتگی زنان و مردان نیز بیشتر میشود.
شولتس: "دستمزد شرافتمندانه و اتحادیههای قدرتمند"
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان که آخرین روزهای کاریاش در این سمت را میگذارند، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «همچنان افراد زیادی وجود دارند که بهرغم کار سخت، دستمزد بسیار پایینی دریافت میکنند. به همین دلیل من حامی دستمزدهای شرافتمندانه و اتحادیههای نیرومند هستم.»
روز اول ماه مه در سال ۱۸۹۰ به عنوان "روز مبارزه جنبش کارگری" پایهگذاری شد. در آلمان، این روز تعطیل رسمی ملی است.
روز جهانی کارگر؛ روز جشن و اعتراض
هیچ نمونهای در مناسبتهای جهانی، مانند اول ماه مه نیست. روزی که تعطیل رسمی است اما مردم برای تظاهرات به خیابانها میریزند. زمانی شعار راهپیماییها، مزد و ساعت کار بود. حالا سیاست و سیاستمداران در کانون شعارها هستند.
عکس: picture-alliance/dpa/F. Kraufmann
روزی با جلوههای گوناگون
در بسیاری از کشورها، اول ماه مه روزی است برای طرح مطالبات کارگران، هر چند گروههای رادیکال نیز فرصتی برای آشوبگری و خشونت مییابند. تصویر، تظاهراتی مسالمتجویانه در محله کرویتسبرگ برلین را نشان میدهد که پاتوق نیروهای چپ است. روز کارگر پیشینهای طولانی دارد.
عکس: picture-alliance/dpa/A. Burgi
خیزش از قلب سرمایهداری
سنت برگزاری این روز، در اصل از جنبش کارگری آمریکا میآید؛ هر چند اتحادیهها در آنجا دیگر نقش پررنگی ندارند. اول ماه مه ۱۸۶۸، کارگران آمریکایی برای اولین مرتبه، فراخوان اعتصاب سراسری دادند. خواست آنها روزی ۸ ساعت کار به جای ۱۴ ساعت بود. این اعتصاب سرکوب شد و بسیاری کشته شدند. چهار سال بعد، در سراسر دنیا میلیونها کارگر در روز اول مه برای مطالبه حقوق خودشان به خیابانها آمدند.
عکس: picture-alliance/akg-images
یک روز تعطیل تازه
جنبش بینالمللی کارگری، از پایان قرن نوزدهم اول ماه مه را به عنوان روز جهانی کارگر جشن میگیرد. گرچه مردم آلمان هم به این مناسبت به خیابانها میآمدند اما این روز تعطیل رسمی نبود. سال ۱۹۳۳ هیتلر اول مه را تعطیل رسمی کرد و "روز ملی کارگر" نامید. حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان، راهپیماییهای پرشکوهی ترتیب داد و این شروع یورش به اتحادیههای مستقل و سرکوب افراد و سازمانهایی شد که نازی نبودند.
عکس: picture alliance/akg-images
پایان کار اتحادیهها
تنها یک روز پس از مراسم تبلیغاتی برلین، معلوم شد هیتلر چه در سر دارد. دوم مه ۱۹۳۳ مراکز، چاپخانهها و باشگاههای اتحادیههای کارگری اشغال و فعالان چپ و دگراندیش به زندان یا اردوگاه فرستاده شدند. به این ترتیب، کارگران را به عنوان نیروی بالقوه مخالف فاشیسم هیتلری، حذف کردند و به حاشیه راندند. بعد از آن، اول مه، روز جهانی کارگر نبود بلکه "روز تعطیل عمومی ملت" نام گرفت.
عکس: picture-alliance/dpa
صفآراییهای نو
پس از جنگ جهانی دوم، آلمان دوپاره شد وغرب و شرق آن هر یک به مسیری رفتند. اگرچه شورای نظارتی متفقین تعطیلی اول ماه مه ۱۹۴۶ را تایید کرد، اما گردهماییها با محدودیت روبرو بودند. در آلمان شرقی و سایر کشورهای سوسیالیستی اما اول ماه مه با شکوه هر چه تمامتر به نمایش قدرت جنبش کارگری و ایدئولوژی مبدل شد.
عکس: picture-alliance/akg-images/Hilbich
جشن اجباری
شرکت در رژه اول ماه مه در مسکو و کشورهای برادر از جمله آلمان شرقی اجباری بود و مراسم زیر چشم رهبران احزاب کمونیست برگزار میشد. تزیین نمای ساختمانها با پرچم سرخ الزامی بود و کادرهای حزبی حتی در مرخصی مراسمی برگزار میکردند. تصویر از چپ به راست: مارشال مالینوفسکی، وزیر دفاع، نیکیتا خروشچف صدر هیات رئیسه حزب کمونیست اتحاد شوروی و احمد بنبلا، رئیس جمهور الجزایر. سال ۱۹۶۴- میدان سرخ مسکو.
عکس: AFP/Getty Images/V. Sobolev
پیوند دو جنبش دانشجویی و کارگری
اول ماه مه از سال ۱۹۲۰ در فرانسه روز تعطیل رسمی و روز تظاهرات کارگری بوده است. در سال ۱۹۶۸، جنبش دانشجویی فرانسه از این روز برای فراگیری و رساتر کردن کردن شعارهای سیاسی استفاده کرد. شعارهایی علیه جنگ ویتنام و جنگ افروزی امپریالیسم.
عکس: AFP/Getty Images/J. Marie
توجه به نسل جدید
در جامعه آلمان نیز موضوعهای تازهای در کانون توجه قرار گرفتند. به طور مثال، شعار سندیکاها و اتحادیههای کار دورتموند در تظاهرات اول مه ۱۹۷۸، ایجاد و گسترش دبیرستانهای عمومی بود تا فرزندان خانوادههای کارگری امکان تحصیل در سطح دیپلم را بیابند. تا آن زمان، تحصیلات متوسطه مختص خانوادههای مرفه و غیرکارگری بود.
عکس: picture alliance/Klaus Rose
حقوق صنفی
امروزه در آلمان، تظاهرات و راهپیمایی کارگران امری معمول و بدیهی است. سازماندهی تظاهرات و طرح مطالبات کارگری بر عهده اتحادیه کارگری سراسری آلمان (DGB) است که از سال ۱۹۴۹، خواستهای جامعه کارگری آلمان و پیگیری آنها را نمایندگی میکند. شعار سال ۲۰۱۸ این اتحادیه "همبستگی، تنوع و عدالت" است. DGB مسئول و متولی جشنها و مراسم روز کارگر در شهرهای مختلف آلمان نیز هست.
عکس: picture-alliance/dpa/I. Fassbender
مصاف رادیکال با سیستم
در آلمان الگوی دیگری برای اعتراض به سیستم اقتصادی و اجتماعی در روز جهانی کارگر وجود دارد. در این روز، چپ و راست افراطی، به طور سنتی به خرابکاری، اغتشاش و زد و خورد میپردازند. در این تصویر "انقلابیون اول ماه مه"، شیشههای یک بانک در برلین را میشکنند. در عین حال، تظاهراتی مسالمتجویانه نیز در پایتخت آلمان علیه گروههای نئونازی به راه میافتد.
عکس: picture-alliance/dpa
عریانی اعتراضی
در فرانسه به طور سنتی از مناسبت اول ماه مه، برای بیان اعتراضات سیاسی استفاده میشود. اول مه سال ۲۰۱۷ کنشگران گروه "فمن"، کاندیداتوری مارین لوپن از حزب دست راستی "جبهه ملی" برای انتخابات ریاست جمهوری را با مقایسه او و هیتلر به چالش کشیدند. راهپیماییهای این روز در فرانسه به خاطر انتخابات و بحثهای سیاسی، گستردهتر از سالهای قبل بود.
عکس: Getty Images/AFP/T. Samson
روسیه دوپاره
با فروپاشی اتحاد شوروی، رژههای عظیم در روز اول ماه مه حدود ده سال متوقف شد. اما از سال ۲۰۰۰ به بعد، سنت برگزاری این روز به روسیه بازگشت. به موازات مراسم دولتی، گروههای منتقد پوتین و شرکای سیاسی او نیز از اول ماه مه برای طرح شعارها و انتقادهایشان استفاده میکنند. تصویر پارچهنوشت تظاهرکنندگان را در اول مه ۲۰۱۱ در مسکو نشان میدهد.
عکس: Getty Images/AFP/N. Kolesnikova
سلاح سنگ
سنگ؛ سلاحی در برابر پلیس. مخالفان دولت در ونزوئلا، تظاهرات اول مه ۲۰۱۷ را به صف آرایی در برابر مادورو و شعار کنارهگیری از قدرت تبدیل کردند. مادورو در این سال پارلمان ونزوئلا را که مخالفان دولت در آن اکثریت داشتند، منحل کرد.
عکس: AFP/Getty Images/F. Parra
جشن به جای تظاهرات
با وجود آن که مراسم اول ماه مه عموما رویکرد سیاسی و اعتراضی دارد، برخی نیز ترجیح میدهند از تعطیلی عمومی این روز برای تجدید قوا، شادی و استراحت در کنار خانواده و دوستان سود ببرند. از سال ۲۰۰۳ در برلین، فستیوال "جشن مه" برگزار میشود. این فستیوال در واکنش به درگیری و خشونت افراطیها در محله کرویتسبرگ در همین روز، راهاندازی شده است.
عکس: picture alliance/dpa/P. Zinken
چانهزنی برای حقوق بدیهی
روز کارگر در ایران به کشاکشی بین دولت و کارگران برای استفاده از حق تجمع تبدیل میشود. تشکلهای غیردولتی سرکوب شدهاند اما صدای اعتراض جامعه کارگری هنوز خاموش نشده است. کارگران ایرانی سالهاست که خواستههای خود را مطرح کردهاند: «نان مسکن آزادی حق مسلم ماست». خواست محوری کارگران ایرانی، بالابردن حداقل دستمزد متناسب با تورم و امنیت شغلی است.