جروزالم پست روز چهارشنبه، ۱۰ ماه مه (۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۲) با انتشار گزارشی از انتقال تجهیزات ساخت پهپادهای انتحاری ایران به بلاروس خبر داده است. این گزارش هدف از انتقال کارگاههای ساخت پهپادهای ایرانی به بلاروس را جلوگیری از مشکلات حملونقل اعلام کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، گروهی از کارشناسان نظامی وابسته به حکومت ایران قصد دارند زیر نظر دستگاههای اطلاعی-نظامی روسیه، تجهیزات ساخت پهپادهای انتحاری "شاهد" ساخت حکومت ایران را به بلاروس منتقل کنند.
دویچه وله فارسی در اینستاگرام دنبال کنید
بر اساس این گزارش که بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز مقاومت ملی اوکراین تنظیم شده، سفر هیات ایرانی با هماهنگی دستگاههای اطلاعاتی روسیه صورت گرفته و در جریان آن، کارخانهای در شهر گومل واقع در جنوب شرقی بلاروس در نزدیکی مرز با روسیه، به عنوان یکی از گزینههای ساخت و مونتاژ پهپادهای انتحاری در نظر گرفته شده است.
بیشتر بخوانید: روسیه "محموله تازهای از پهپادهای شاهد تحویل گرفته است"
مرکز مقاومت ملی اوکراین اعلام کرده که هدف حکومت ایران از انتقال کارخانه ساخت پهپاد به خاک بلاروس، غلبه بر مشکلات لجستیکی از جمله مسائل مربوط به دشواری حمل و نقل است.
در همین حال، یوری ایگنات سخنگوی فرماندهی نیروی هوایی اوکراین، دلیل این تصمیم ایران را اجتناب از تحریمهای غرب به دلیل تامین پهپادهای روسیه در جنگ با اوکراین اعلام کرده و اضافه کرده که ممکن است اساسا بحث بر سر تولید به معنی واقعی نباشد بلکه این پهپادها در بلاروس تنها به شکل محصولاتی آماده، مونتاژ شوند.
بر اساس گزارشها و اسناد منتشر شده از سوی کارشناسان و مقامات اوکراینی، روسیه در تهاجم خود به خاک اوکراین و برای هدف قرار دادن مراکز غیرنظامی اوکراین ، از پهپادهایی با نامهای "شاهد-۱۳۶" و "شاهد-۱۳۱" و همچنین پهپادهای "مهاجر-۶" استفاده کرده است.
بیشتر بخوانید: حمله روسیه به اهداف غیرنظامی اوکراین "با پهپادهای ایرانی"
حکومت ایران تا مدتها ارسال پهپاد به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین را انکار میکرد، اما در نهایت در آبان ماه ۱۴۰۱ در پی انتشار شواهد گسترده، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، تحویل پهپادهای ایرانی به روسیه را پذیرفت و ادعا کرد که تحویل این پهپادها "بهصورت محدود و قبل از آغاز جنگ" بوده است.
به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید
اوکراین خواستار تحریم قطعات با کاربرد دوگانه
یوری ایگنات سخنگوی فرماندهی نیروی هوایی اوکراین میگوید روسیه همچنان میتواند از پهپادهای خود از قبیل "لنست" استفاده کند و این پهپادها مشکلی در موتور و پیشرانه و سایر مسائل فنی ندارند اگرچه خیلی قدرتمند نیستند.
او مشکل را تجهیزات فنی دانست که در پهپادهای انتحاری شاهد به کار گرفته شدهاند، تجهیزاتی از قبیل جیپیاس و سامانههای کنترلی که روسیه به تنهایی قادر به تولید آنها نیست.
به گفته این مقام نظامی اوکراین این اقلام هم کاربرد نظامی و هم غیرنظامی دارند و از این رو باید در فهرست اقلام تحریمی قرار بگیرند تا از استفاده از آنها در پهپادها جلوگیری شود.
وزارت خزانهداری آمریکا پیش از این در اواخر فروردین امسال، و درست در روز حمله روسیه با استفاده از پهپادهای شاهد- ۱۳۶ به بندر اودسا در جنوب اوکراین، از تحریم یک شبکه بینالمللی تهیه و ارسال تجهیزات ساخت پهپاد و تسلیحات به ایران خبر داده بود.
بیشتر بخوانید:تحریمهای جدید آمریکا علیه صادرکنندگان تجهیزات پهپادی به ایران
اتحاد استراتژیک روسیه، بلاروس و حکومت ایران
بلاروس که در حمله نظامی روسیه به اوکراین متحد اصلی این کشور به شمار میرود روابط بسیار نزدیک با حکومت ایران دارد. اسفند ماه گذشته الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهور بلاروس، در دومین سفر رسمی خود به ایران پس از ۱۷ سال، با ابراهیم رئیسی ملاقات کرد و پس از نشست مطبوعاتی مشترک و امضای چند تفاهمنامه، با هیات همراه خود به دیدار خامنهای رفت.
بیشتر بخوانید: ایران و بلاروس؛ تلاش برای همگرایی و امضای ۸ تفاهمنامه
بلاروس همچنین در جنگ روسیه علیه اوکراین بارها به ارتش روسیه اجازه داده که بتواند از خاک این کشور، مناطقی در اوکراین را هدف قرار دهد.
تا سال ۲۰۰۷ میلادی تنها آمریکا بود که به "پرنده هدایتپذیر از دور" یا به اختصار "پَهپاد" نظامی سنگین مسلح بود. حالا بیش از ۳۰ کشور از این تکنولوژی استفاده میکنند. نگاهی به دنیای پهپادها در این گزارش تصویری:
عکس: AP Photo/picture alliance پهپادها را میتوان در کنار ماموریت تعریف شده "شناسایی" یا "عملیاتی" با وزن، ارتفاع، برد و زمان پروازی هم تقسیمبندی کرد. بدین ترتیب پهپادهای تا ۲۰ کیلو گرم وزن جزو رده سبک، ۲۰ تا ۱۵۰ کیلو جزو رده نیمه سنگین و ۱۵۰ تا ۶۰۰ کیلو جزو رده سنگین و بالای ۶۰۰ کیلو وزن جزو رده فوق سنگین محسوب میشوند.
از سری "B" این پهپاد رادار گریز در سال ۲۰۱۱ رونمایی شد و در اختیار نیروی دریایی آمریکا قرار گرفت. این پهپاد بیش از ۱۱ متر طول، با بالهای باز نزدیک به ۱۹ متر عرض و بیش از سه متر ارتفاع دارد. این پهپاد تا ارتفاع ۱۲ هزار و ۱۹۲ متری و شعاع ۲ هزار و ۷۷۰ کیلومتر پرواز میکند، میتواند در آسمان بصورت خودکار سوختگیری کند و قابلیت حمل ۲ هزار ۴۵ کیلوگرم سلاح را دارد.
سری پنجم پهپادهای چینی چیزی کمتر از رقیب آمریکایی " MQ-9-Reaper" ندارند. این پهپاد ۶ هزار و ۵۰۰ کیلومتر برد دارد، میتواند ۶۰ ساعت در آسمان بماند و مسلح به ۲۴ راکت است و تا یک هزار کیلوگرم میتواند مهمات حمل کند. تولید سری دیگری از این پهپادها با توانایی ماندن ۱۲۰ ساعت در آسمان و افزایش برد آن به ۱۰ هزار کیلومتر در برنامه قرار دارد.
این پهپاد که پیشتر با نام "RQ1" شناخته میشد از سال ۱۹۹۵ تا سال ۲۰۱۸ مهمترین پهپاد شناسایی و بعدا عملیاتی ارتش آمریکا بود. در کشورهای افغانستان، پاکستان، بوسنی، لیبی، یمن و سوریه از آن صدها بار برای حملات نظامی هدفمند استفاده شده است. ۳۶۰ فروند از این پهپاد به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد که آخرین آن در سال ۲۰۱۱ بود.
از این پهپاد برای حمله به کاروان قاسم سلیمانی در عراق استفاده شد. " MQ-9" از سال ۲۰۰۷ به خدمت ارتش آمریکا درآمد و سری "بی" آن در روز ۲۰ مارس سال ۲۰۲۰ آزمایش شد. این پهپاد میتواند تا ۲۷ ساعت در آسمان بماند و توانایی حمل ۱۳۶۱ کیلو مهمات دارد. تا سال ۲۰۱۹ به نیروی هوایی آمریکا ۲۶۹ فروند تحویل داده شده است.
کمپانی "نورثروپ گرومن" سازنده سری پهبادهای "RQ" است. این پهپاد "شناسایی" است که ۴۶ فروند آن در اختیار نیروی هوایی و دریایی آمریکا قرار گرفته است. این پهپاد میتواند تا ۴۰ ساعت در ارتفاع ۲۰ کیلومتری پرواز و اطلاعات جمهآوری و مخابره کند.
پهپاد شناسایی هرون اسرائیلی در اختیار ارتشهای آلمان، هند، استرالیا، فرانسه، برزیل ترکیه، کانادا، آمریکا و ویتنام قرار گرفته است. از این پهپاد در عملیاتهایی با فاصله طولانی استفاده میشود، چرا که توانایی سی ساعت پرواز در ارتفاعی حدود ۱۰ کیلومتر را داراست.
صنایع هوا- فضای اسرائیل نیز با پهپاد انتحاری هاروپ در زمره پهپادهای مهم جهان جای گرفته است. هاروپ با یک هزار کیلومتر برد، ۶ ساعت پرواز و قابلیت حمل ۲۳ کیلو مواد منفجره را دارد و سامانههای ضد هوایی توانایی رهگیری و ردگیری آن را ندارند.
یک بالگرد بدون سرنشین ساخت ایالات متحده آمریکا با قابلیت نشست و برخاست عمودی و توانائی اجرای عملیات از عرشه هر واحد شناور میباشد. سری "بی" این بالگرد به موشکهای ضد تانک و هوا به زمین مجهز شده است. تا کنون ۳۰ فروند از این هلیکوپترهای بدون سرنشین تحویل ارتش آمریکا شدهاند.
ترکیه در سالهای اخیر به یک قدرت پهپادی تبدیل شده است. شرکت "سلجوق بایراکدار"، داماد رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه، سازنده این پهپادها است. از این پهپاد در مناطق کردنشین، شمال سوریه و جنگ لیبی استفاده شده و در منطقه ترکنشین جزیره قبرس نیز مستقر شدهاند. از سال ۲۰۱۷ نزدیک به یکصد فروند از این پهپاد در اختیار ارتش ترکیه قرار گرفته است.
صنایع هوا – فضای ترکیه همچنین سری پهپادهای "آنکا" را نیز ساخته است که بیش از ۲۶ ساعت در هوا میماند و قابلیت حمل ۲۰۰ کیلو مهمات را دارد و میتوان آن را از طریق ماهواره نیز کنترل کرد. این پهپاد دارای ۲۰۰ کیلومتر محدوده عملیاتی است.
ایران نیز به ساختن پهپادهای متعددی دست زده است که از ابابیل، پهپادهای سری مهاجر، شاهد، شاهد ۱۲۹، سریر اس ۱۲۰، فطرس، رعد ،شاهد ۱۲۳ و کمان ۱۲ میتوان نام برد. شاهد ۱۲۹ (عکس) از سال ۲۰۱۳ در خط تولید قرار گرفته، دارای ۲ هزار کیلومتر برد است و یک نمونه آن به چهار موشک ضد تانک سدید ۱ مجهز شده است.
تازه در سال ۲۰۱۱ پس از سقوط یک فروند پهپاد شناسایی رادار گریز "آر کیو ۱۷۰" در خاک ایران، این پهپاد شهرت جهانی یافت. چند سال بعد جمهوری اسلامی ایران مدعی شد که موفق به مهندسی معکوس این پهپاد شده و ۵۰ دستگاه از آن را تولید کرده است.
پس از فروپاشی اتحاد شوروی، روسیه در عرصه ساخت پهپاد از آمریکا عقب افتاد و تلاش اخیر این کشور با ارائه "سوخو ۷۰ اخوتونیک" شباهت زیادی به رقیب آمریکایی خود "RQ 170" دارد که چند سال پیش در خاک ایران سقوط کرد. این پهپاد میتواند ۲ تن مهمات حمل کند، سرعت آن یک هزار کیلومتر در ساعت و محدوده عملیات آن ۶ هزار کیلومتر است. از سال ۲۰۲۴ قرار است در اختیار ارتش روسیه قرار گیرد.
این پهپاد رادارگریز ساختِ کارخانهٔ داسو اویاسیون در کشور فرانسه است. این هواگرد برای نخستین بار در ۱ دسامبر ۲۰۱۲ میلادی مورد استفاده قرار گرفت و هدف آن تحقیقات بر روی تکنولوژی پهپادی است و قرار نیست مورد تولید سریالی قرار بگیرد.
