تأکید ناطق نوری بر لزوم بازنگری مجدد در قانون اساسی
۱۳۹۵ بهمن ۱۸, دوشنبه
علی اکبر ناطق نوری با اشاره به این که قانون اساسی جمهوری اسلامی با شتاب تهیه شده، گفت، با وجود تغییرات تاکنونی "هنوز هم قانون اساسی نیاز به بازنگری دارد". رفسنجانی هم پیش از مرگ خواستار "تغییر" قانون اساسی شده بود.
عکس: Mehr
تبلیغات
علی اکبر ناطق نوری، رئیس دفتر بازرسی ویژه رهبر جمهوری اسلامی ایران و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در گفتوگویی با پایگاه بینالمللی همکاریهای خبری شیعه (شفقنا) در روز یکشنبه (۱۷ بهمن/ ۵ فوریه) ضمن تأکید بر اینکه قانون اساسی جمهوری اسلامی با شتاب تهیه شده، اعلام کرد که قانون اساسی "نیاز به بازنگری دارد".
ناطق نوری در این مصاحبه گفته است که برخی حتی در آغاز به آیتالله خمینی گفتهاند «کمی مهلت دهید که کارشناسی بیشتری شود»، اما بنیانگذار جمهوری اسلامی بر تصویب هر چه سریعتر قانون اساسی تأکید میکرده است. رئیس دفتر بازرسی رهبر جمهوری اسلامی، در ادامه گفته است که در همه جای دنیا هم روال این گونه است که "هر ۱۰ یا ۲۰ سال و کمتر یا بیشتر" قانون اساسی را اصلاح میکنند.
به گفتهی ناطق نوری، دو مشکل در برابر تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی وجود داشته است: اول این که این نظام حکومتی سابقه و نمونهای در جهان نداشته، دوم اینکه بنیانگذار جمهوری اسلامی مدام فشار میآورده که قانون اساسی هرچه سریعتر نوشته شود.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ضمن تأکید بر اینکه چنین قانون اساسیای در "روند آزمون و خطا" نیاز به اصلاح دارد، ادامه داده است که به همین دلیل سر ۱۰ سال در قانون اساسی بازنگری شد، پست نخستوزیری حذف گردید، شکل ریاستی جایگزین شورای عالی قضایی شد و شورای رهبری نیز حذف شد.
در عین حال ناطق نوری با وجود تغییرات اعمالشده در قانون اساسی، اعتقاد دارد: «هنوز هم قانون اساسی ما نیاز به بازنگری دارد و نظام ما نیاز به بازسازی دارد».
رئیس دفتر بازرسی خامنهای همچنین با اشاره به برخی "نارساییهای رفتاری" که به عقیدهی او خود نتیجهی "نقصان ساختاری" است، ادامه میدهد: «به باور من ما هم از نظر رفتاری و هم از نظر ساختاری مشکل داریم».
ناطق نوری اما از آوردن مثالی مشخص در قانون اساسی که نیازمند بازنگری باشد، پرهیز کرده و میگوید: «اجازه بدهید که پختهتر شود و اگر لازم بود در مقطعی دیگر صحبت کنیم».
پیگیری خواست رفسنجانی؟
ناطق نوری که بخش قابلتوجهی از مصاحبهاش با "شفقنا" را به تقدیر از شخصیت، عملکرد و میراث رفسنجانی اختصاص داده، تنها کسی نیست که بر لزوم بازنگری مجدد قانون اساسی تأکید میکند. پیش از او اکبر هاشمی رفسنجانی نیز بر لزوم اصلاح در قانون اساسی ایران تأکید کرده بود. رفسنجانی مدتی پیش از درگذشتاش، در روز ۱۲ دی ماه از جمله گفته بود : «بعد از مدتی همه قانونهای اساسی دنیا تغییر میکند و ما هم باید این کار را بکنیم».
اکبر هاشمی رفسنجانی نیز اندکی پیش از درگذشتش بر لزوم اصلاح در قانون اساسی ایران تأکید کرده بود.عکس: Getty Images/AFP//A. Kenare
رهبر جمهوری اسلامی نیز اندک زمانی پس از اعتراضات مردمی به نتیجه انتخابات سال ۱۳۸۸، تغییر ساختار حکومتی جمهوری اسلامی را، اما از منظری دیگر، ناممکن ندانسته بود.
علی خامنهای گفته بود: «در شرایط فعلی، نظام سیاسی کشور ریاستی است و رئیسجمهور با انتخاب مستقیم مردم برگزیده میشود که شیوه خوب و مؤثری است؛ اما اگر روزی در آینده احتمالا دور، احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسئولان قوه مجریه بهتر است، هیچ اشکالی در تغییر ساز و کار فعلی وجود ندارد».
اما رفسنجانی چنین تغییری را "تضعیف بخش جمهوریت نظام" خوانده بود که به گفتهی او "قطعا این مهم مد نظر رهبری نبوده است."
"سیر قهقرایی"
علی اکبر ناطق نوری همچنین تیرماه گذشته به شدت از "وضع فعلی کشور" انتقاد کرده و گفته بود: «آیا با این وضعیت رویمان میشود که بگوییم میخواهیم برای جاهای دیگر دنیا الگو شویم؟» او ضمن اشاره به "آمار اسفبار شاخصهای مختلف اجتماعی" در ایران، یادآور شده بود: «همه ما مورد سوال قرار میگیریم و باید آسیبشناسی کنیم که چرا پس از ۳۷ سال در بسیاری از مسائل سیر قهقرایی داشتهایم؟»
قانون اساسی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۵۸ مدت کوتاهی پس از پیروزی انقلاب و به دستور روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، توسط مجلس خبرگانِ قانون اساسی تصویب و به همهپرسی گذاشته شد. پس از ۱۰ سال، در سال ۱۳۶۸ باز هم آیتالله خمینی هیأتی را موسوم به "هیأت بازنگری" مأمور اصلاح قانون اساسی کرد. اصلاحات این هيأت پس از درگذشت آیتالله خمینی، در مرداد ماه همان سال در جریان یک همهپرسی با اکثریت آرا به تصویب رسید.
در چارچوب این بازنگری تغییرات عمدهای وارد قانون اساسی ابتدایی جمهوری اسلامی شد؛ از جمله شرط مرجعیت برای رهبر جمهوری اسلامی و همچنین ترکیب "شورای رهبری" حذف شد، اختیارات رهبر و نهاد برگزیدهی او، شورای نگهبان، به شکل چشمگیری افزایش یافت و "ولایت مطلقه" جای کلمه ولایت را گرفت.
مسئولان پرنفوذ و کمتر شناخته شده در جمهوری اسلامی
نام برخی مقامهای سیاسی در ایران بیش از دیگران شنیده میشود. اما برخی چهرههای سیاسی کمتر شناختهشده هستند که نقشهای مهمی در تحولات سیاسی بازی میکنند. در این مجموعه به برخی از این افراد اشاره شده است.
عکس: Rasa
محمد محمدی گلپایگانی شاید سرشناسترین عضو دفتر آیتالله علی خامنهای است. او رییس دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود و در مراسم مختلف به نمایندگی از خامنهای شرکت میکند. گلپایگانی همزمان با تاسیس وزارت اطلاعات، معاونت اداری این وزارتخانه را بر عهده داشت. پسر او با یکی از دختران رهبر ایران ازدواج کرده است.
عکس: khamenei.ir
وحید حقانیان (در تصویر، در سمت چپ آیتالله خامنهای) از کارکنان حزب جمهوری اسلامی در اوایل انقلاب ایران، در سالهای اخیر در دفتر آیتالله خامنهای نقش پررنگی یافته است. از او به عنوان معاون اجرایی رهبر جمهوری اسلامی یاد میشود. حضور حقانیان از سال ۱۳۸۸ در مراسم مهم حکومتی پررنگتر شد. گفته میشود که پس از اعتراضات سال ۸۸، او مدیریت حصر رهبران معترضان را بر عهده داشت.
عکس: Rasa
اصغر میرحجازی شاید برای سالها قدرتمندترین فرد در دفتر علی خامنهای به نظر میرسید. او با تشکیل وزارت اطلاعات، به عنوان معاون امور خارجی منصوب شد. پس از انتخاب خامنهای به رهبری به عنوان مدیر امنیتی-سیاسی دفتر او منصوب شد. از حجازی به عنوان یکی از مخالفان محمود احمدینژاد در دفتر خامنهای یاد میشود. به نظر میرسد این مساله موجب شد تا پس از سال ۱۳۸۸ اختیارات بیشتری به وحید حقانیان سپرده شود.
عکس: Gilnegah.ir
محسن قمی مسئولیت معاونت ارتباطات بینالملل دفتر رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد. او عضو مجلس خبرگان، شورای عالی انقلاب فرهنگی و هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی است. این روحانی ۵۵ ساله سه برادر خود را در جنگ ایران و عراق از دست داده است. مادر او نیز در جریان تظاهرات خونین زائران ایرانی در عربستان در سال ۱۳۶۶ کشته شد.
عکس: Fars
سردار سرتیپ پاسدار احمد وحیدی دستجردی گرچه در حال حاضر به عنوان مدیر عامل بنیاد تعاون سپاه پاسداران فعالیت میکند اما از او به عنوان یک چهره نظامی و اطلاعاتی نزدیک به رهبر ایران یاد میکنند. دستجردی در سال ۸۸ به عنوان جانشین وزیر وقت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح منسوب شد. خواهر او مرضیه وحیدی دستجردی وزیر بهداشت دولت محمود احمدینژاد بود که در پی انتقاد از رییس دولت برکنار شد. (نفر اول از سمت چپ)
عکس: Mehr
محمد مخبر، رئیس "ستاد اجرایی فرمان امام"، که یکی از متمولترین بنیادهای اقتصادی ایران است، زیر نظر علی خامنهای فعالیت میکند. مخبر پیشتر از معاونان بنیاد مستضعفان و جانبازان بوده است. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز در سال ۲۰۱۳ ارزش داراییهای ستاد اجرایی فرمان امام بالغ بر ۹۵ میلیارد دلار برآورد میشود. (نفر دوم از سمت چپ)
عکس: Fars
احمد مروی به عنوان معاون ارتباطات حوزوی دفتر آیتالله خامنهای فعالیت میکند. سابقه فعالیت او در این سمت به ۱۹ سال میرسد. خاطرات او از "فقر و تنگدستی" رهبر جمهوری اسلامی در رسانههای هوادار آیتالله خامنهای با استقبال زیادی روبرو شد. او همچنین نقش رابط میان مراجع تقلید و رهبر جمهوری اسلامی را دارد.
عکس: nasimonline.ir
علی مقدم معاون ارتباطات مردمی دفتر رهبر جمهوری اسلامی است. او در زمان ریاست جمهوری علی خامنهای نیز در دفتر او فعالیت میکرد. در سال ۱۳۹۲ در مراسم ختم پدر او بسیاری از شخصیتهای مهم سیاسی از جمله محمود احمدی نژاد و بسیاری او وزیران دولتاش شرکت داشتند. همچنین حضور بسیاری از نمایندگان مجلس و اعضای دولت حسن روحانی در این مراسم، اهمیت جایگاه علی مقدم را نشان میدهد. (نفر وسط)
عکس: Tasnim
نام شورای نگهبان شاید با احمد جنتی گره خورده باشد. اما محمدمهدی شبزندهدار جهرمی، متولد ۱۳۳۲ در داراب، یکی از شش فقیه عضو شورای نگهبان است که در مناسبات قدرت در ایران نقش پررنگی دارند. شبزندهدار جهرمی شاگرد محمد مومن در حوزه علمیه بوده است. مومن یکی دیگر از اعضای شورای نگهبان است.
عکس: Tasnim
محمدرضا مدرسی طباطبایی یزدی یکی دیگر از فقهای شورای نگهبان است که سابقه دو دوره عضویت در این شورا را دارد. او متولد ۱۳۳۴ در یزد است. خبرهای زیادی از این روحانی در رسانههای ایران شنیده نمیشود.
عکس: Rasa
محمد مومن قمی ۷۵ ساله عضو شورای نگهبان و مجلس خبرگان رهبری است. او از سال ۱۳۶۲ تاکنون در شورای نگهبان حضور دارد. مومن در چهارمین دوره مجلس خبرگان رهبری، کاندیدای ریاست بر این مجلس بود که آرای لازم را کسب نکرد.