تا سال ۲۰۱۱ آب‌ها از آسیاب افتاده؟
۱۳۸۸ اسفند ۱۴, جمعه
از زمان انتخابات ریاست جمهوری تا کنون، جامعه جهانی به شدت نسبت به وضع حقوق بشر در ایران حساس شده است. آیا ایران به بازرسان شورای حقوق بشر سازمان ملل اجازه بازدید از زندان‌ها را خواهد داد؟ آیا قضاوت جامعه جهانی برای جمهوری اسلامی اهمیتی دارد؟ عبدالکریم لاهیجی نایب رئیس فدراسیون جوامع حقوق بشر می‌گوید: تنها فشار شورای امنیت است که می‌تواند ایران را وادار به تمکین کند.
دویچه وله: خانم پیلای، کمیسر عالی حقوق بشر، خواستار بازدید نمایندگان شورای حقوق بشر از ایران شده و خانم شیرین عبادی هم قبل از آن همین درخواست را از شورای حقوق بشر سازمان ملل کرده بود. فکر می‌کنید بشود انتظار واکنش مثبتی از ایران داشت؟
عبدالکریم لاهیجی: پیش از تشکیل شورای حقوق بشر که سه هفته پیش کار خودش را در ژنو آغاز کرد، ما یک کنفرانس مطبوعاتی گذاشتیم در ژنو و شیرین عبادی نماینده‌ی فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر بود. پس از اجلاس شورا هم، همان روز پانزدهم بعد از ظهر، فدراسیون حقوق بشر و عفو بین‌الملل و جامعه دفاع از حقوق بشر باز یک کنفرانس مطبوعاتی دیگر گذاشت که من در آن شرکت داشتم. تمام این‌ها برای این بود که به جامعه‌ی بین‌الملل بگوییم که جمهوری اسلامی از تمام امکانات و عوامل استفاده خواهد کرد تا یک نمایش دیگری در صحنه‌ی شورای حقوق بشر نشان دهد، مبنی بر این که توطئه‌ی جهانی است علیه جمهوری اسلامی و بنابراین حقوق بشر در ایران نقض نمی‌شود. و دیدیم که در برابر بیش از ۳۰ هیأت نمایندگی حاضر در اجلاس شورا، که سوال‌های خیلی دقیقی درباره‌ی قربانیان حوادث اخیر، درباره‌ی شکنجه، درباره‌ی وضعیت زندانی‌ها، درباره‌ی کهریزک و وضعیت حقوق زن جمهوری اسلامی داشتند، ایران به هیچ کدام پاسخی نداد و از خانم پیلای دعوت کردند که سال ۲۰۱۱، یعنی سال آینده، به ایران برود و در عین حال خواستار عضویت در شورای حقوق بشر هم شدند.
زنهارها و اخطارهای ما باعث شد که خانم پیلای همان طور که گفتید در این گزارش سالیانه‌ای که کمیساریای حقوق بشر داده است، در مورد ایران هم واقعا اعلام خطر بکند و به ایران بگوید که بیش از این نمی‌تواند مانع از کار گزارشگران ویژه‌ی حقوق بشر سازمان ملل در ایران شود. و با توجه به این که در اجلاس آینده‌ی شورا، در ماه ژوئن آینده، قرار است مسئله‌ی داوطلبی ایران برای عضویت در شورای حقوق بشر مورد بررسی قرار گیرد و یکی از پیش شرطهای رسیدگی به این موضوع این است که گزارشگران حقوق بشر بتوانند به ایران بروند، بنابراین خانم پیلای با استفاده از این مدت و مهلت زمانی یک اخطار دیگر به هیأت نمایندگی جمهوری اسلامی تسلیم کرده است. باید ببینیم طی روزهای آینده پاسخ ایران چه خواهد بود.
شما امروز با خانم پیلای ملاقات دارید. آیا این دیدار در همین رابطه است؟
عبدالکریم لاهیجی: امشب فستیوال فیلم‌های حقوق بشر است در ژنو و من هم جزو دعوت شدگان هستم و خانم پیلای هم همین طور، و ایشان هم قرار است سخنرانی کند، من هم همین طور. در کنار این برنامه، مسلم است که راجع به وضعیت حقوق بشر در ایران هم صحبت خواهیم کرد و من یک بار دیگر به ایشان خاطرنشان خواهم کرد که در انتظار پاسخ مثبتی از جمهوری اسلامی نباشد. برای این که سیاست جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته همیشه وقت‌کشی بوده و بنابراین باید واقعا از طریق شورای امنیت وضعیت حقوق بشر هم در ایران مثل پرونده‌ی انرژی هسته‌ای مورد رسیدگی عاجل و فوری قرار گیرد.
فشارهای بین‌المللی حتی در سخت‌ترین شرایط هم به نوعی پاسخ داده است. به نظر شما جامعه جهانی را چه طور میشود نسبت به وضع ایران حساس‌تر کرد؟ ایرانیان خارج از کشور چه ابتکارهای تازه‌ای می‌توانند بزنند، و چه اقدام‌هایی ممکن است بیشتر موثر باشد؟
عبدالکریم لاهیجی: ببینید، مهم‌ترین حربه‌ای که ما سازمان‌های غیردولتی حقوق بشر داریم رسانه‌های خبری و جامعه بین‌المللی است. منظورم افکار عمومی دنیا است. بنابراین از طریق برپایی نشست‌ها، کنفرانس‌ها، سخنرانی‌ها و تظاهرات مسلم است که در این قسمت ایرانی‌ها، چه در ایران و چه در خارج از ایران می‌توانند فوق‌العاده کمک کنند. از یکطرف به انزوای بیشتر جمهوری اسلامی کمک کنند، از طرف دیگر این که واقعا فریاد مظلومانه‌ی صدها زندانی سیاسی، خانواده‌های آن‌ها و وضعیت وخیم حقوق بشر در ایران را به گوش جهانیان برسانند.
در چنین شرایطی است که ما این امید را داریم که سازمان ملل و شورای امنیت سازمان ملل فقط مسأله‌ی ایران را محدود به موضوع انرژی هسته‌ای نکند که دیده‌اند از این طریق هم متأسفانه نتوانسته‌اند نظر خودشان را به جمهوری اسلامی تحمیل کنند. بنابراین باید مسئله‌ی دموکراسی و حقوق بشر در ایران در پرونده‌ی جمهوری اسلامی در شورای امنیت سازمان ملل مطرح شود. و ما می‌دانیم که شورای امنیت تنها نهادی است که می‌تواند تصمیمات خودش را با امکان عملی همراه کند و در آن صورت است که جمهوری اسلامی ناگزیر خواهد شد که دست از این سیاست خشونت هرچه بیشتر و فشار بر روی مردم ایران بردارد.
مصاحبه‌گر: نیلوفر خسروی
تحریریه: بابک بهمنش