دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز چهارشنبه، ۸ آوریل، پس از دیدار با مارک روته، دبیرکل ناتو، در پلتفرم خود (تروث سوشال) با حروف بزرگ نوشت: «ناتو زمانی که به آن نیاز داشتیم حضور نداشت و زمانی که دوباره به آن نیاز داشته باشیم هم نخواهد بود.»

او افزود که متحدان باید گرینلند را به یاد بیاورند؛ جزیره‌ای که او آن را "قطعه یخی بزرگ با مدیریت بد" توصیف کرد. این جزیره قطب شمال که ترامپ در ابتدای سال جاری قصد الحاق آن به ایالات متحده را داشت، متعلق به قلمرو دانمارک، یکی از شرکای ناتو است.

یک سخنگوی کاخ سفید نیز در اشاره‌ای به نقش ناتو در جنگ آمریکا علیه ایران، به نقل از ترامپ گفت: «آن‌ها مورد آزمون قرار گرفتند و شکست خوردند.»

ترامپ پیش‌تر از متحدان خواسته بود که از آمریکا در تأمین امنیت تنگه هرمز حمایت کنند، اما آن‌ها به دلیل درگیری‌های جاری از ارائه تعهدات مشخص خودداری کردند.

آیا ترامپ در حال آماده‌سازی خروج از ناتو است؟

ترامپ بارها از آنچه کمبود حمایت می‌داند انتقاد کرده و ناتو را "ببری کاغذی" نامیده است. برخی از اظهارات او نگرانی‌هایی درباره احتمال خروج آمریکا از ناتو ایجاد کرده است.

از نظر حقوقی، چنین اقدامی تنها در صورتی ممکن است که سنای آمریکا با اکثریت دوسوم موافقت کند، چیزی که بعید به نظر می‌رسد. اما حتی طرح علنی این موضوع نیز تردیدهایی درباره قابل‌اعتماد بودن واشنگتن در این اتحاد ایجاد کرده است.

طبق گزارشی از وال‌استریت ژورنال، آمریکا همچنین در حال بررسی کاهش نیروهای خود در کشورهایی است که از حملات آمریکا به ایران حمایت نکرده‌اند. آلمان و اسپانیا از جمله این کشورها به شمار می‌روند.

با وجود اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای، پیامدهای دیپلماتیک این درگیری همچنان بر روابط تأثیر منفی گذاشته است. این اختلافات تنش‌های موجود میان دو سوی آتلانتیک درباره اوکراین و میزان هزینه‌های نظامی را تشدید کرده است.

ترامپ بارها از آنچه که به زعم او "عدم حمایت شرکای ناتو از جنگ علیه ایران" است، انتقاد کرده است. علاوه بر این، برخی از اظهارات او به ترس از احتمال خروج ایالات متحده از این اتحاد دفاعی فرا-آتلانتیک دامن زده است. با این حال، خروج ایالات متحده از ناتو مستلزم موافقت مجلس سنا با اکثریت دو‌سوم آرا است که بسیار بعید به نظر می‌رسد.

ترامپ دوباره موضوع گرینلند را مطرح می‌کند

ترامپ پس از دیدار با روته نوشت که متحدان باید گرینلند را به یاد داشته باشند و این جزیره قطبی را "قطعه بزرگی از یخ که بد اداره شده" توصیف کرد.

او در ابتدای سال آشکارا از احتمال تصاحب این جزیره راهبردی که منطقه‌ای خودمختار از دانمارک، یکی از اعضای ناتو است، حتی با استفاده از زور سخن گفته بود.

پس از واکنش شدید شرکای اروپایی، او از این موضع عقب‌نشینی کرد، اما همچنان بر مذاکره در این زمینه تأکید دارد.

در همین حال، ناتو یک مأموریت جدید برای تقویت حضور نظامی در منطقه قطب شمال آغاز کرده است. روته، که به‌عنوان میانجی بین ترامپ و سایر اعضای ناتو شناخته می‌شود، در آن زمان به کاهش تنش‌ها کمک کرده بود.

در ابتدای سال جاری، ترامپ آشکارا به فکر تصاحب جزیره استراتژیک و مهم گرینلند افتاده بود، حتی در صورت لزوم از طریق نظامی. او در نهایت پس از موجی از اعتراضات در میان شرکای اروپایی ناتو، از این کار منصرف شد، اما بر انجام مذاکرات در این موضوع پافشاری کرد. علاوه بر این، ناتو مأموریت جدیدی را آغاز کرده است که هدف آن تقویت حضور نظامی در قطب شمال است.

دانمارک و همچنین دولت ایالتی گرینلند (که تا حد زیادی خودمختار است)، تصاحب این جزیره توسط ایالات متحده را به شدت رد می‌کنند. از جمله، دولت کپنهاگ هشدار داده بود که الحاق گرینلند توسط آمریکا به معنای پایان ائتلاف دفاعی غرب خواهد بود.

ترامپ اقدام خود را با این ادعا توجیه کرده بود که در غیر این صورت، گرینلند در برابر روسیه و چین امنیت نخواهد داشت. چهار‌پنجم گرینلند پوشیده از یخ است و وسعت آن شش برابر آلمان است، اما تنها حدود ۵۷,۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

روته: "گفت‌وگویی صریح بین دو دوست"

دبیرکل ناتو پس از دیدار خود در کاخ سفید در گفت‌وگو با شبکه CNN گفت که واضح است ترامپ "به‌شدت از اتحاد فراآتلانتیک و برخی کشورهای عضو ناامید شده است".

او این دیدار را "گفت‌وگویی بسیار صریح بین دو دوست" توصیف کرد.

در پاسخ به این پرسش که آیا برخی کشورهای ناتو واقعاً شکست خورده‌اند، روته گفت: «بله، برخی این‌طور بوده‌اند، اما اکثریت بزرگی از کشورهای اروپایی، و ما امروز درباره آن صحبت کردیم، به تعهدات خود عمل کرده‌اند.»

او همچنین از پاسخ مستقیم به این سؤال که آیا ترامپ از خروج آمریکا از ناتو سخن گفته است، چندین بار طفره رفت.

ترامپ از متحدان ناتو خواسته بود که ایالات متحده را در تأمین امنیت تنگه هرمز یاری کنند. با این حال، آن‌ها با توجه به نبردهای در جریان، از دادن تعهد خودداری کردند.

ایران در اوایل ماه مارس در واکنش به حملات ایالات متحده و اسرائیل، این تنگه را مسدود کرده بود. بدین ترتیب، انتقال نفت و گاز مایع از خلیج فارس عملاً غیرممکن شد و قیمت‌های جهانی به سرعت افزایش یافت.

در همین حال، حمایت ظاهراً بی‌قید و شرط دبیرکل ناتو از رئیس‌ جمهور آمریکا، در اروپا با واکنش‌های کاملاً مثبتی روبه‌رو نشده است. اکنون در جریان سفری به آمریکا، روته با یک اظهارنظر جنجالی ترامپ روبه‌رو شد، اما این سیاستمدار هلندی همچنان بر موضع خود پایبند مانده است.

حمایتی بحث‌انگیز

دبیرکل ناتو با وجود تهدید ترامپ مبنی بر نابودی کامل یک تمدن در ایران، همچنان قاطعانه از او حمایت کرد. وقتی در گفت‌وگو با  سی‌ان‌ان  از روته پرسیده شد که آیا این تهدید به‌عنوان یک دیپلمات او را ناراحت کرده است، او گفت: «من همیشه در مورد آنچه رهبران می‌گویند این‌گونه پاسخ می‌دهم که همه چیز را اظهار نظر نمی‌کنم. آنچه می‌خواهم شما بدانید این است که من از رئیس‌ جمهور حمایت می‌کنم و می‌دانم بخش بزرگی از اروپا نیز همین‌طور فکر می‌کند—به‌ویژه وقتی صحبت درباره از بین بردن توانایی‌های ایران برای صدور آشوب به منطقه، اروپا و کل جهان است.»

روته گفت ایران یکی از مهم‌ترین پشتیبانان تلاش‌های جنگی روسیه در اوکراین است و در صورت دستیابی به سلاح هسته‌ای، تهدیدی وجودی برای اسرائیل محسوب می‌شود. او افزود: «همیشه خوب است که تلاش کنیم مذاکره کنیم، اما ما همچنین می‌دانیم که با کره شمالی بیش از حد طولانی مذاکره شد و در نهایت این کشور به سلاح هسته‌ای دست یافت. وقتی چنین اتفاقی بیفتد، دیگر نمی‌توان مذاکره کرد.»

روته همچنین انتقادهای متحدان ناتو از جنگ ترامپ علیه ایران را کم‌اهمیت جلوه داد. او در گفت‌وگو با CNN این دیدگاه را رد کرد که در میان متحدان، نظر غالب این است که این جنگ از نظر حقوق بین‌الملل غیرقانونی بوده است.

او در اشاره‌ای تلویحی به ایران گفت: «ناتو همواره بر این موضع بوده که تضعیف توانایی‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک از اهمیت حیاتی برخوردار است.»

دبیرکل ناتو پیش‌تر نیز با حمایت بی‌قید و شرط خود از ترامپ و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در اروپا باعث نارضایتی شده بود. پس از آنکه روته در شبکه Fox News گفته بود امیدوار است بخش بزرگ‌تری از مردم آمریکا از جنگ ترامپ حمایت کنند، منتقدان او را به فراتر رفتن از اختیاراتش به‌عنوان دبیرکل ناتو و نادیده گرفتن دیگر کشورهای عضو متهم کردند.

رفتار روته در برابر رئیس‌ جمهور آمریکا در داخل ناتو به‌عنوان تلاشی برای حفظ انسجام این اتحاد، با وجود انتقادهای شدید ترامپ از آن، تفسیر می‌شود.