در میانه "آتش‌بس" شکننده میان ایران و آمریکا و توقف حملات دو طرف، روز دوشنبه ۴ مه (۱۴ اردیبهشت) وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد که این کشور هدف موج تازه‌ای از حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته است. به گفته این وزارت‌خانه چهار موشک کروز به این کشور شلیک شدند که "سه موشک با موفقیت بر فراز آب‌های سرزمینی کشور رهگیری شدند، در حالی که یکی در دریا سقوط کرد".

افزون بر این، مقام‌های اماراتی اعلام کردند که یک حمله پهپادی باعث وقوع آتش‌سوزی در یک تأسیسات انرژی در امارت فجیره شده است و سه نفر در اثر این آتش‌سوزی زخمی شده‌اند.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

ساعتی بعدتر وزارت خارجه امارات در بیانیه‌ای انگشت اتهام را مستقیما به سوی ایران نشانه گرفت و اعلام کرد حملات ایران "تشدید خطرناک"، "نقض غیرقابل قبول" و تهدیدی مستقیم برای امنیت، ثبات و تمامیت ارضی این کشور به‌شمار می‌روند و با حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد مغایرت دارند.

امارات تأکید کرد که تحت هیچ شرایطی در حفظ امنیت و حاکمیت خود سهل‌انگاری نخواهد کرد و "حق کامل و مشروع" خود را برای پاسخگویی، مطابق با حقوق بین‌الملل، به‌منظور حفظ حاکمیت، امنیت ملی و امنیت سرزمین، شهروندان، ساکنان و بازدیدکنندگانش محفوظ می‌دارد.

در همین حال، صدا وسیمای جمهوری اسلامی به نقل از "یک مقام ارشد نظامی" اعلام کرد که "ایران برنامه‌ای برای هدف قرار دادن امارات نداشته است".

این در حالی است که گروه هکری حنظله که به نزدیکی به جمهوری اسلامی مشهور است، در بیانیه‌ای که به خبر اصلی خبرگزاری وابسته به سپاه (خبرگزاری فارس) بدل شد، اعلام کرد: «در عملیاتی کاملاً هماهنگ، ابتدا سیستم‌های بندر فجیره در امارات متحده عربی توسط حنظله هک شد. دقایقی بعد، بندر هدف حملات گسترده موشکی قرار گرفت. این عملیات بار دیگر همگرایی جنگ سایبری و موشکی را در یک میدان نبرد به نمایش می‌گذارد.»

هم‌زمان با این تحولات، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تحولات تنگه هرمز به‌روشنی نشان می‌دهد که برای یک بحران سیاسی، راه‌حل نظامی وجود ندارد.»

وزیر خارجه ایران افزود: «در حالی که مذاکرات با تلاش‌سخاوتمندانه پاکستان در حال پیشرفت است، آمریکا باید مراقب باشد تا بدخواهان بار دیگر این کشور را به باتلاق نکشانند و این مسئله در مورد امارات نیز صدق می‌کند.»

در همین حال، عصر روز سه‌شنبه نیز مقام‌های اماراتی از شلیک مجدد پهپاد و موشک به این کشور خبر دادند.

مجموعه این تحولات ۲۴ ساعت گذشته بیانگر چیست؟ ایجاد شکاف و دودستگی میان سران و تصمیم‌گیرندگان نظام جمهوری اسلامی یا خط و نشان کشیدن و تهدید از سوی جمهوری اسلامی در واکنش به "عملیات آزادی" ترامپ؟

حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مهمان در موسسه سیاست و امنیت بین‌الملل در آلمان معتقد است هیچگونه شکافی میان سران تصمیم‌گیرنده جمهوری اسلامی وجود ندارد و اتفاقا آنچه او شاهد آن است "این است که سیستم به صوت یکپارچه و منسجم دارد عمل می‌کند و تیم مذاکره کننده نقش مستقلی ندارد به جز همان مواضعی که در هسته اصلی نظام تصمیم گیری می‌شوند تا درباره آنها مذاکره کرده و توافق حاصل کنند".

نپذیرفتن مسئولیت این حملات به طور مستقیم از سوی جمهوری اسلامی نیز به نظر او تنها به این دلیل است که نمی‌خواستند متهم به نقض آتش‌بس شوند و مسئولیت شروع دوباره جنگ بر دوش جمهوری اسلامی بیفتد.

پاسخی به "عملیات آزادی" ترامپ

حمیدرضا عزیزی معتقد است حملات به امارات و عمان پاسخی بود به "عملیات آزادی" ترامپ که قصد داشته با این طرح قدم به قدم جلو برود و نهایتا شرایط را به جایی برساند که ایران عملا کنترلش روی تنگه هرمز را از دست بدهد.

او به دویچه‌وله می‌گوید: «استراتژی ایران این بود که چند ساعت بعد از اعلام "عملیات آزادی" اعلام کرد کشتی‌هایی که در رأس الخیمه هستند باید آنجا را ترک کنند. بعد اعلام کرد محدوده کنترل دریایی در تنگه هرمز را تا جنوب فجیره گسترش داده است. این گسترش محدوده عملا به این معناست که می‌خواهد تمام مسیرهای جایگزین برای تنگه هرمز را در داخل منطقه ببندد، برای اینکه امارات برای دور زدن تنگه هرمز از خط لوله حبشان-فجیره استفاده می‌کرد و این اعلان جمهوری اسلامی به این معناست که می‌خواهد این محدوده را هم تحت کنترل خودش قرار بدهد و اجازه ندهند از آنجا صادرات نفتی انجام بگیرد و حمله به نفتکش کره جنوبی هم در همان منطقه بود.»

این کارشناس استراتژی ایران را کانتر استراتژی Counter Strategy (استراتژی متقابل یا پاد) در مقابل استراتژی ترامپ می‌داند به این معنا که: «ترامپ می‌خواهد از این طریق [عملیات آزادی] فشار را روی اقتصاد جهانی کم کند و یک تصویر گشایش مرحله‌‌ای و تدریجی تنگه هرمز را ارائه بدهد که قیمت نفت پایین بیاید و ایران هم در موضع ضعیف‌تری قرار بگیرد. اما ایران با این اقدام در حقیقت دارد می‌گوید اگر شما بخواهید جلو بیایید ما نه تنها در محدوده‌قبلی عملیات ادامه می‌دهیم، بلکه آن را گسترش هم می‌دهیم. حمله به عمان هم در همین چارچوب قابل تحلیل است که ایران این پیام را می‌دهد که در صورت اقدام بیشتر امریکا فضای ترانزیت در تنگه هرمز را حتی بیش از گذشته محدود خواهد کرد.»

بیشتر بخوانید: پیامد جنگ ایران؛ امارات به دنبال "پشتوانه مالی در آمریکا"

شکریا برادوست، تحلیلگر سیاسی ساکن امریکا اما راهبرد ترامپ در اعلام "عملیات آزادی" را "بسیار زیرکانه" می‌داند و به دویچه‌وله می‌گوید: «پروژه آزادی را یک پروژه زیرکانه می‌بینم چرا که با حالت دفاعی جلو آمده ونه حالت حمله و می‌خواهد هرطور شده کارت هرمز را از دست سپاه و جمهوری اسلامی بیرون بیاورد، بدون اینکه حمله نظامی را شروع کرده باشد.»

او حمایت جامعه جهانی و نیز حمایت داخلی در ایالات متحده از این پروژه را به عنوان شاهد مدعای خود دانسته و می‌گوید: «به همین دلیل بود که پس از حمله جمهوری اسلامی به امارات همه کشورها علیه این حمله بیانیه دادند یعنی یک ائتلاف و همفکری و اتحاد علیه جمهوری اسلامی تشکیل شده است.»

به عقیده برادوست اگر عملیات آزادی موفق شود، یعنی جمهوری اسلامی کارت هرمز را از دست داده و ناچار است دوباره تنها بر سر موضوع هسته‌ای با آمریکا مذاکره کند و این خلاف آن چیزی است که مقامات جمهوری اسلامی می‌خواهند و بر آن تاکید کرده‌اند یعنی اول مسئله تنگه هرمز و بعد موضوع هسته‌ای.

بازی با قیمت نفت

در میانه بحران تنگه هرمز امارات متحده عربی اعلام کرد که از گروه کشورهای تولیدکننده نفت، اوپک خارج می‌شود. این اقدام امارات به نظر بسیاری از تحلیلگران به مذاق ترامپ بسیار خوش آمد.

شکریا برادوست یکی از همین تحلیل‌گران است و می‌گوید امارات پس از خروج از اوپک قصد داشت با بالا بردن تولید نفت و صادرات آن از طریق مسیر فجیره قیمت جهانی نفت را پایین بیاورد و حمله جمهوری اسلامی به فجیره دقیقا به همین دلیل صورت گرفت.

او البته دلیل دیگری نیز برای هدف قرار دادن امارات از سوی جمهوری اسلامی قائل است و آن همکاری نزدیک امارات با اسرائیل و پیوستن این کشور به توافق ابراهیم است.

معنای توییت عراقچی

اینکه عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران چند ساعت پس از حملات منتسب به ایران علیه امارات و عمان و بدون اشاره مستقیم به این حملات در شبکه ایکس نوشت راه‌حل مشکل تنگه هرمز نه نظامی که سیاسی است، به چه معناست؟

حمیدرضا عزیزی این توییت را نیز در راستای اقدامات تاکنونی جمهوری اسلامی می‌داند و می‌گوید: «[این توییت] خیلی گویا بود به این معنا که نمی‌خواهند آتش بس را نقض بکنند. اگر می‌خواستند می‌توانستند زمانی که کشتی‌های امریکایی وارد خلیج فارس شدند به سمتشان موشک شلیک کنند اما حتی گزارش خبرگزاری فارس هم که بعدا منتشر شد این بود که به سمت خود کشتی‌های امریکایی  شلیک نکردند، فقط شلیک اخطار دادند، یعنی به جای اینکه با امریکا مستقیما درگیر بشوند که آتش‌بس نقض و جنگ شروع بشود، به امارات حمله کردند و اتفاقا از این نظر امریکا را در موقعیت دشواری در مقابل متحدانش قرار دادند که آیا رابطه شما به عنوان ایالات متحده با امارات در حدی هست که بخواهید به خاطر آنها وارد جنگ شوید و به ایران پاسخ دهید؟»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

شکریا برادوست نیز معتقد است جمهوری اسلامی نمی‌خواهد به هیچ عنوان ناقض آتش‌بس و شروع کننده دوباره جنگ باشد به همین دلیل با اقداماتی مثل حمله به امارات سعی می‌کند میان کشورهای عربی نیز اختلاف بیندازد.

او با اشاره به اختلافات میان امارات و عربستان که با جدایی امارات از اوپک نمایان‌تر شد، متذکر می‌شود که تمامی کشورهای عربی "حتی عربستان" حملات جمهوری اسلامی به امارات را محکوم کردند و نتیجه می‌گیرد که این محاسبه جمهوری اسلامی نیز اشتباه از آب درآمد.

روز سه‌شنبه ۵ مه ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا اعلام کرد از آغاز آتش‌بس میان ایران و آمریکا نیروهای ایران بیش از ۱۰ بار به نیروهای امریکایی حمله کرده‌اند اما این حملات "پایین‌تر از آستانه"‌ای بوده که ارتش امریکا بخواهد جنگ را دوباره از سر بگیرد.

اما این که این "آستانه" تا کی و چگونه از سوی آمریکا تحمل می‌شود، هنوز مشخص نیست.