حمله به مقر ائتلاف بینالمللی در عراق علیرغم هشدار آمریکا
۱۴۰۲ آبان ۱۷, چهارشنبه
یک پایگاه نظامی آمریکا در فرودگاه اربیل هدف حملات پهپادی قرار گرفت. مسئولت حمله را گروه "مقاومت اسلامی در عراق" به عهده گرفت. السودانی سران "چارچوب هماهنگی" نیروهای شیعه عراق را در جریان هشدار جدی آمریکا قرار داد.
نیروهای آمریکایی در عراقعکس: Gervasio Sanchez/AP Photo/picture alliance
تبلیغات
به گفته مقامهای آمریکایی روز سهشنبه ۱۶ آبان یک پایگاه نظامی این کشور در فرودگاه اربیل کردستان عراق هدف حمله پهپادی قرار گرفت. این پایگاه محل استقرار نیروهای ائتلاف ضد جهادی به رهبری ایالات متحده است.
سرویس ضد تروریسم دولت خودگران کردستان عراق در بیانیهای اعلام کرد که سه هواپیمای بدون سرنشین در دو نقطه به نیروهای ائتلاف بینالمللی حمله کردهاند. در بیانیه آمده است که در اولین حمله به پایگاه نظامی در فرودگاه اربیل، دو پهپاد سرنگون شدند؛ سومین پهپاد به زمین اصابت کرد اما منفجر نشد.
پنتاگون تأیید کرده که این حمله تلفات یا خساراتی نداشته است. به گفته پنتاگون، نیروهای آمریکایی و متحدان آن روز گذشته نیز در پایگاه فرات در سوریه هدف حملات موشکی قرار گرفتند که آنهم خساراتی برجای نگذاشته است.
مقامهای آمریکایی میگویند از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در ماه گذشته، پایگاههای نیروهای آمریکایی و نیروهای ائتلاف در عراق و سوریه با مجموعهای از حملات موشکی و پهپادی روبرو شدهاند.
به گزارش پنتاگون این نیروها از ۱۷ اکتبر سال جاری دستکم ۴۰ بار در عراق و سوریه هدف حملات پهپادی یا موشکی قرار گرفتهاند که منجر به زخمی شدن دهها پرسنل آمریکایی شده است.
مسئولیت حمله روز سهشنبه و بیشتر حملات اخیر را گروهی موسوم به "مقاومت اسلامی در عراق" وابسته به جناحهای نزدیک به جمهوری اسلامی بر عهده گرفته است.
هشدار آمریکا و دیدار السودانی با سران "چارچوب مقاومت"
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا روز یکشنبه ۱۴ آبان در سفر به بغداد، به مقامهای عراقی نسبت به حملات گروههای وابسته به جمهوری اسلامی هشدار داده بود. محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق بلافاصله پس از این دیدار به تهران رفت و با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی گفتوگو کرد.
پایگاه "العربی الجدید" روز دوشنبه به نقل از یکی از مقامهای "چارچوب هماهنگی" نیروهای شیعه عراق خبر داد که نخستوزیر عراق به محض بازگشت از تهران با سران این نیروها در خانه حیدر العبادی، نخستوزیر پیشین این کشور و رئیس ائتلاف نصر، نشستی داشته است. چارچوب هماهنگی نیروهای سیاسی شیعه عراقی عمدتاً از سوی جمهوری اسلامی حمایت میشوند.
بنا بر آنچه العربیه جدید نوشته، السودانی در این دیدار گزارشی درباره گفتوگوهایش با بلینکن و هشدارهای او ارائه کرده است. در این دیدار از جمله قیس الخزعلی، دبیرکل عصائب اهل الحق، ابوآلاء الولائی، دبیرکل کتائب سیدالشهداء و هادی العامری، رئیس ائتلاف فتح حضور داشتهاند.
بنا بر گزارش، بلینکن به السودانی گفته است که اگر حملات شبهنظامیان عراقی به پایگاههای آمریکایی ادامه یابد، آمریکا سفارت خود در عراق را تعطیل میکند و کشورهای اروپایی نیز همین راه را در پیش خواهند گرفت. او تهدید کرده است که چنین وضعیتی به شدت به زیان عراق خواهد بود.
العربیه جدید نوشته که وزیر خارجه آمریکا همچنین به نخستوزیر عراق گفته است که آمریکا اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد گروههای مسلح عراقی در پی حمله به پایگاههای آمریکا در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس هستند و اگر دست به چنین اقدامی بزنند رابطه کشورهای عضو این شورا نیز با عراق قطع خواهد شد.
مقام "چارچوب هماهنگی" به العربیه جدید گفته که السودانی به سران چارچوب هماهنگی یادآور شده که آمریکا در تهدیدهای خود جدی است. این گزارش میافزاید السودانی از سران جمهوری اسلامی ایران نیز خواسته است که برای توقف حملهها، رهبران شبهنظامیان عراقی را تحت فشار بگذارند تا این کشور به میدان جنگ تبدیل نشود و اوضاع عراق از هم نپاشد.
به دنبال آغاز جنگ میان اسرائیل و شبهنظامیان حماس، علی خامنهای و دیگر مسئولان سپاه پاسداران و وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفته بودند، در صورت ادامه عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه، نیروهای نیابتی حکومت ایران علیه پایگاههای آمریکا وارد عمل خواهند شد. از نیمه اکتبر به این سو چندین گروه نیابتی جمهوری اسلامی حملات به پایگاههای آمریکا در عراق و سوریه را آغاز کردند.
پایگاه "التنف" در سوریه و "الحریر" در اربیل و "عین الاسد" در عراق هدف حملات موشکی و پهپادی چند گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی قرار گرفتند. منابع رسانهای سوریه نیز از حمله موشکی به پایگاه آمریکا در میدان گازی "کونیکو" واقع در شمال دیرالزور سوریه خبر دادند. این حملات در نقاط مختلف عراق و سوریه ادامه یافته است.
شبهنظامیان متحد جمهوری اسلامی در منطقه
جمهوری اسلامی ایران با ایجاد گروههای شبهنظامی در منطقه میکوشد، نفوذ سیاسی خود را تثبیت و گسترش دهد. آنچه از ایده صدور انقلاب اسلامی به جا مانده، مداخله فعال در کشورهای منطقه برای حفظ منافع نظام جمهوری است.
عکس: Getty Images/AFP
شورشیان حوثی در یمن
یمن یکی از کشورهای منطقه است که جنگ داخلی در آن ابعاد منطقهای یافته است و کشورهای رقیب یعنی ایران و عربستان سعودی به صورت فعال در آن شرکت دارند. ایران خود را حامی حوثیها میداند که با عنوان "انصارالله" شناخته میشوند.
عکس: picture alliance/dpa/AP/H. Mohammed
حوثیها و حملات موشکی به عربستان
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در اواسط ژوئن ۲۰۲۰ در گزارشی به شورای امنیت خبر داد که موشکهای کروز و تجهیزاتی که در حمله به تاسیسات نفتی آرامکو و فرودگاه بینالمللی ابها عربستان سعودی، و دستکم دو حمله پیش از آن استفاده شده "منشا ایرانی" داشتهاند.
عکس: picture-alliance/dpa/H. Al-Ansi
تماسهای رسمی حوثیها و مقامات ایران
تحولاتی که درسال ۲۰۱۰ به "بهار عربی" موسوم شد، سبب تغییراتی در آرایش نیروهای سیاسی در بسیاری از کشورهای عربی از جمله یمن شد. پس از تصرف صنعا برخی از مقامهای حوثی به ایران سفر کردند. بسیاری از رهبران حوثی روابط نزدیکی با روحانیون شیعه در ایران دارند. کارشناسان سازمان ملل میگویند که ایران به حوثی سلاح، پول ارسال میکند و کارشناسان نظامی ایران در یمن حضور دارند.
عکس: picture-alliance/dpa/H. Al-Ansi
جنگ ریشهدار قومی یا جنگ نیابتی در یمن
یمن که در دوران جنگ سرد به یمن جنوبی و یمن شمالی تفسیم شده بود، پس از وحدت نتوانست مشکلات قومی خود را حل کند. در حال حاضر نیز گروههای مختلف یمنی با منافع و اهداف متفاوت روبروی یکدگیر صفآرایی کردهاند. اما عربستان و متحدانش از یکسو و ایران از سوی دیگر، یمن را به کانون یک جنگ نیابتی بدل کردهاند. به گفته سازمان ملل تا کنون بیش از ۲۰۰ هزار نفر بر اثر جنگ یا پیامدهای پس از جنگ کشته شدهاند.
عکس: Getty Images/AFP/A. Hyder
گروههای شبهنظامی در عراق
سقوط صدام حسین و ناكارآمدی سیاستمداران عراقی زمینه مناسبی را برای دخالتهای جمهوری اسلامی در این کشور فراهم کرد. برخی از گروههای شیعه عراقی که در زمان جنگ ایران و عراق به ایران آمده بودند، ساختارهای تشکیلاتی خود را حفظ کردند و با کمک جمهوری اسلامی به گروههای سیاسی و شبهنظامی فعال در عراق بدل شدند.
عکس: Reuters/Stringer
همکاری نزدیک با ایران
برخی از گروههای شیعه عراقی پنهان نمیکنند که با جمهوری اسلامی مناسبات نزدیکی دارند و سیاستهای خود را با نظر ایران تنظیم میکنند. ایران از این گروهها به عنوان اهرم فشار بر سیاستمداران عراقی استفاده میکند. از سوی دیگر جمهوری اسلامی در نزاع خود با آمریکا از این نیروها نیز بهره میگیرد.
عکس: AFP/A. Al-Rubaye
شبهنظامیان شیعه و جنگ علیه داعش
پیروزهای اولیه داعش در عراق و سوریه نشان داد که دولتهای مرکزی در این کشورها عاجز از بسیج عمومی علیه این افراطگرایان هستند. دولت عراق که همچنان به طور عمده از سیاستمداران شیعه تشکیل شده با نادیده گرفتن منافع اقلیت سنی راه برای نارضایتی سنیها در این کشور باز کرد و مناطق شمالی و شرقی عراق به راحتی به دست نیروهای داعش افتاد. در سال ۲۰۱۶ شبهنظامیان شیعه در جنگ علیه داعش نقشی فعال داشتند.
عکس: picture-alliance/dpa/A. Jalil
نزدیکی سپاه قدس و حشدالشعبی
قاسم سلیمانی، فرمانده وقت سپاه قدس و ابومهدی مهندس از رهبران حشد الشعبی از جمله کسانی بودند که در عملیات "آذرخش کبود" توسط نیروهای آمریکایی در عراق در ژانویه ۲۰۲۰ کشته شدند. مقامات آمریکایی بارها هشدار داده بودند که قاسم سلیمانی به طور مستقیم و غیرمستقیم نقشی اساسی در حمله به نیروهای آمریکایی مستقر درعراق داشته است.
عکس: Fars
شبهنظامیان عراقی تحت فرماندهی سپاه
گروههای شیعه شبهنظامی با انگیزههای متفاوتی در عراق شکل گرفتهاند. این گروهها، از عصائب اهل حق گرفته تا سپاه بدر، بنا به مصلحتها و ضروت در امور مختلفی دخالت میکنند. آمریکا به گروههای شیعه عراقی تحت کنترل ایران عنوان "گروههای ویژه" را داده است. همه این گروهها به درجات معینی در راستای منافع ایران عمل میکنند.
عکس: picture-alliance/AP Photo/J. al-Helo
جنگجویان خارجی تحت فرماندهی سپاه
ایران از جنگجویان خارجی در جنگ سوریه استفاده میکند. نیروهای شیعه افغان موسوم به لشکر فاطمیون از داوطلبانی تشکیل شده که برای تثبیت رژیم بشار اسد به سوریه اعزام شدند. ایران از این نیروها به عنوان مدافعان حرم نام میبرد. در مورد شمار لشکر فاطمیون ارقام متفاوتی از ۱۲ تا ۴۰ هزار نفر یاد میشود. اما بنا به گفته یکی از رهبران این لشکر در سال ۲۰۱۸ حدود ۲ هزار از آنان کشته و ۸ هزار نفر زخمی شدهاند.
عکس: Mashreghnews.ir
جنگجویان که به آنان اعتمادی نیست
برخی از نیروهای فاطمیون که به دلایل مختلف به افغانستان بازگشتهاند، بنا به گفته مقامات افغانستان میتوانند سبب بیثباتی در این کشور شوند. بنا به گزارشهای مختلف، افغانها اغلب به دلیل فقر و بیکاری به لشکر فاطمیون پیوستهاند. برخیها از آنها در ایران زندگی میکنند، اما هزاران نفر از آنان به افغانستان بازگشتهاند.
عکس: Tasnim
زینبیون، جنگجویان شیعه پاکستانی
در صفوف جنگجویان خارجی در سوریه اتباع پاکستانی نیز تحت لشکر زینبیون حضور دارند. گرچه این گروه در آغاز وظیفه اصلی خود را دفاع از "حرم زینب" دختر امام اول شیعیان میدانست، اما در بسیاری از جبهه سوریه در صف مقدم علیه مخالفان اسد وارد جنگ شده است.
عکس: AFP/Getty Images
زینبیون، آوارگان افغان در پاکستان
به گفته سایتهای وابسته به سپاه پاسداران، بخش اعظم لشکر زینبیون (برخی آن را تیپ زینبیون مینامند) از آوارگان افغان هستند که در پاکستان زندگی میکنند. این افغانها شامل شیعیان هزاره میشوند که در شرایط بسیار بدی درپاکستان روزگار میگذرانند.
عکس: G. Kakar
محمدحسین باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در حلب
مقامات ایرانی مدعیاند که نیروهای نظامی این کشور تنها به عنوان مستشاران نظامی در سوریه عمل میکنند و نقشی مستقیم در عملیات جنگی ندارند. اما تا کنون دهها نفر از فرماندهان سپاه در نبردهای سوریه کشته شدهاند. اسرائیل نیز تا کنون صدها بار مواضع نیروهای ایرانی و متحدانش را در سوریه هدف قرار داده است.
عکس: picture-alliance/AP Photo/Syrian Central Military Media
حزبالله لبنان، متحد استراتژیک سپاه
جمهوری اسلامی ایران در نحوه همکاری و اعتماد به گروههای خارجی به گونههای مختلف عمل میکند. شکلگیری حزب الله لبنان از آغاز توسط نیروهای ایرانی صورت گرفت. ایران از طریق این گروه شیعه در جنوب لبنان، رویارویی غیرمستقیم با اسرائیل دارد.
عکس: Getty Images/AFPM. Zayyat
حزبالله و عمق استراتژیک جمهوری اسلامی
مقامات مختلف جمهوری اسلامی بارها اعلام کردهاند که عمق استراتژیک ایران در غرب تا دریای مدیترانه است. سیاست "نابودی اسرائیل" از یک سو و بلندپروازیهای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی از سوی دیگر توجیهای برای حضور ایران در لبنان تلقی میشود.
عکس: picture-alliance/AA
حزبالله در سوریه
بر خلاف گروههای فلسطینی مورد حمایت ایران که تنها در غزه و کرانه باختری فعال هستند، حزبالله نه تنها در لبنان سیاستی منطبق با خواستهای جمهوری اسلامی را نمایندگی میکند، بلکه یکی از بازوهای نظامی ایران در منطقه به حساب میآید. هزاران نفر از نیروهای حزبالله تا کنون در جنگ سوریه شرکت داشتهاند. به گفته محافل غربی کارشناسان نظامی حزبالله در یمن نیز در کنار ایران حوثیها را آموزش میدهند.