درخواست عفو بینالملل از چهار کشور عرب درباره ناپدیدشدگان
۱۴۰۲ شهریور ۹, پنجشنبه
سازمان عفو بینالملل از لبنان، سوریه، عراق و یمن خواست تا درباره ناپدیدشدگان در این کشورها تحقیق و روشنگری کنند. به گفته این سازمان بیشترین تعداد ناپدیدشدگان در جهان متعلق به کشور عراق است.
تبلیغات
۳۰ اوت (نهم شهریور) روز جهانی ناپدیدشدگان نام دارد. این روز به سرنوشت کسانی اشاره دارد که در حکومتهای خودکامه، به دلیل جنگ، درگیریهای سیاسی یا در مسیر مهاجرت به دلایل نامعلوم ناپدید شدهاند. به همین مناسبت امسال مراسمی در بیروت پایتخت لبنان با حضور برخی از خانوادههای ناپدیدشدگان برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه عایا مجذوب، معاون بخش خاورمیانه و آفریقای شمالی عفو بینالملل، در سخنانی در این مراسم لبنان، سوریه، عراق و لیبی را کشورهایی نامید که بیشترین تعداد ناپدیدشدگان را دارند.
او دولتهای این چهار کشور عرب را متهم کرد که تا کنون "هیچ اقدامی برای احقاق حقوق این خانوادهها انجام ندادهاند".
مجذوب در ادامه تصریح کرد که در برخی از این کشورها خانوادهها خودشان برنامهریزی کرده و کارزارهایی را برای پیگیری حقوقشان راهاندازی کردهاند.
رکورد تلخ عراق؛ بیشترین تعداد ناپدیدشدگان در دنیا
به گزارش سازمان ملل از سال ۱۹۶۸ تا کنون بین ۲۵۰ هزار تا یک میلیون نفر در عراق ناپدید شدهاند. به گفته عفو بینالملل این کشور بالاترین رقم ناپدیدشدگان را در سراسر دنیا در اختیار دارد.
به گزارش عفو بینالملل "آدمربایی" در عراق همچنان از سوی شبهنظامیان نزدیک به دولت صورت میگیرد.
وداد شَمّاری از بنیاد "الحق" برای حقوق بشر در عراق که پسرش از سال ۲۰۰۶ مفقود شده، میگوید او ابتدا تنها معترضی بود که به دنبال پسرش میگشت تا اینکه افراد دیگری مثل خودش را پیدا کرد.
گفته میشود در سوریه دهها هزار تن ناپدید شدهاند. از سرنوشت گروهی از این افراد هیچ اطلاعی در دست نیست. در مورد گروه دیگر گفته میشود که این افراد یا بیشتر در زندانهای دولت سوریه و یا در زندانهای گروههای مخالف بسر میبرند.
فدوا محمود زندانی سابق دولت سوریه میگوید: «ما در سال ۲۰۱۱ یک رویای بزرگ داشتیم اما هزینه بسیار سنگینی پرداختیم.»
همسر او عبدالعزیز خیّر و پسرش ماهر طاهان در سال ۲۰۱۲ توسط مأموران دولتی دستگیر شدند. فدوا از آن زمان تا کنون از سرنوشت آنها خبری ندارد.
در ماه ژوئن مجمع عمومی سازمان ملل یک کمیته مستقل برای "شفافسازی" درباره سرنوشت کسانی که از زمان آغاز جنگ داخلی در سوریه ناپدید شدهاند، تشکیل داد.
در یمن گروههای حقوق بشری ۱۵۴۷ مورد ناپدیدشدن از سال ۲۰۱۵ را مستند کردهاند. جنگ داخلی یمن در سال ۲۰۱۴ با اشغال صنعا به دست شورشیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی آغاز شد.
پس از آن ائتلافی از کشورهای عربی به رهبری عربستان تشکیل شد که در حمایت از دولت قانونی یمن وارد جنگ با حوثیها شد.
نجلا فاضل، کنشگری که با "انجمن مادران ربودهشدگان" کار میکند، میگوید: «ما خود را موظف کردهایم تا آزادی آخرین زندانی به مبارزه ادامه دهیم.» این در حالی است که اعضای این گروه در خلال اعتراضاتشان تهدید شده و مورد آزار قرار گرفتهاند.
به گزارش عفو بینالملل و با استناد به گفتههای مقامات رسمی لبنان، ۱۷ هزار و ۴۱۵ نفر در جریان جنگهای داخلی این کشور بین ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ ناپدید شدند.
وداد حلوانی، سرپرست کمیته خانوادههای ربودهشدگان و مفقودین در لبنان به خبرگزاری فرانسه گفته است: «ما از حقوقمان دست نمیکشیم.»
ده دسامبر، روز جهانی حقوق بشر • انسان و حقوقش
روز ۱۰ دسامبر مصاف است با روز جهانی حقوق بشر. اعلامیه جهانی حقوق بشر در روز دهم دسامبر سال ۱۹۴۸ در مجمع عمومی سازمان ملل به تصویب رسید. مروری تصویری بر انسان و حقوقش.
عکس: Reuters/Damir Sagolj
حقوق برابر برای همه انسانها (ماده ۱)
اعلامیه جهانی حقوق بشر در روز دهم دسامبر سال ۱۹۴۸ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل رسید؛ اعلامیهای که هدف آن حفظ حقوق انسان درعرصههای مختلف از بدو تولدش بود. طبق مادهی ۱ این اعلامیه «تمام افراد بشر آزاد به دنیا میآیند و از لحاظ حیثیت و کرامت و حقوق با هم برابرند.» اعلامیه جهانی حقوق بشر برخلاف قطعنامههای شورای امنیت از ارزش اجرایی برخوردار نیست.
عکس: MAK/Fotolia
برخورداری و استفاده از حقوق (ماده ۲)
در ماده دوم اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است که «هر فردی میتواند بیهیچ گونه تمایزی، به ویژه از حیث نژاد، رنگ، جنس، زبان، دین، بینش سیاسی یا هر عقیدهی دیگر، و همچنین منشاء ملی یا اجتماعی، ثروت، ولادت یا هر وضعیت دیگر، از تمام حقوق و همهی آزادیهای ذکر شده در این اعلامیه بهره مند شود.» اگر چه باید اذعان داشت که تا اجرای عمومی و همگانی این حقوق هنوز فاصله زیادی باقیست.
عکس: dapd
حق زیستن و آزادی (مادههای ۳، ۴ و ۵)
طبق ماده ۳ «هر فردی از حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی برخوردار است». در ماده ۴ آماده است که «هیچ فردی را نباید در بردگی یا بندگی نگاه داشت» و بنا بر ماده ۵ «هیچ انسانی نباید شکنجه شود یا تحت مجازات یا برخوردی ظالمانه، ضدانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد.». بنابر گزارش سازمان عفو بینالملل در طی پنج سال گذشته در ۱۴۱ کشور جهان، شکنجه و سوءرفتار صورت گرفته است.
عکس: Leon Neal/AFP/Getty Images
حق برابری در مقابل قانون (ماده ۶ تا ۱۲)
هر انسانی حق دارد که دعوایش در دادگاهی مستقل و بی طرف، منصفانه و علنی رسیدگی شود. (مادههای ۶، ۸، ۱۰ و ۱۲). هر شخص متهم به بزهکاری بیگناه محسوب میشود تا زمانی که جرم او به طور قانونی محرز گردد (ماده ۱۱). همهانسانها در مقابل قانون برابرند (ماده ۷). هیچ فردی نباید بطور خودسرانه توقیف، حبس یا تبعید شود (ماده ۹). طبق کمیساریای عالی حقوق بشر این حقوق در ۴۴ کشور جهان رعایت نمیشود.
عکس: picture-alliance/dpa
هیچ انسانی «غیرقانونی» نیست (ماده ۱۳ تا ۱۵)
«هر شخصی حق دارد در داخل یک کشور آزادانه رفتوآمد کند و اقامتگاه خود را برگزیند. او همچنین حق دارد که هر کشوری از جمله کشور خود را ترک کند» (ماده ۱۳). هر فردی حق دارد برای گریز از شکنجه، تعقیب و آزار از کشورهای دیگر درخواست پناهندگی دهد و از این حق برخوردار شود (ماده ۱۴). هر شخصی حق داشتن تابعیتی را دارد (ماده ۱۵). طبق برآورد سازمان ملل حدود ۱۰ میلیون نفر در سراسر جهان از حق داشتن تابعیت محرمند.
عکس: picture-alliance/dpa
جلوگیری از ازدواجهای اجباری (ماده ۱۶)
زنان و مردان بالغ پیش، در حین و پس از زناشویی حقوقی مساوی دارند. «ازدواج حتماً باید با رضایت کامل و آزادانه زن و مرد صورت گیرد. خانواده نیز باید از حمایت جامعه و دولت بهره مند شود». اگرچه آمار دقیقی درباره ازدواجهای اجباری وجود ندارد، اما کارشناسان شمار دختران و زنانی را که در سراسر جهان قربانی ازداوجهای اجباری هستند، بیش از ۷۰۰ میلیون نفر برآورد میکنند.
عکس: picture-alliance/dpa
حق مالکیت (ماده ۱۷)
«هر شخص به تنهایی یا به صورت جمعی حق مالکیت دارد. هیچ فردی را نباید خودسرانه از حق مالکیت محروم کرد». در بسیاری از نقاط جهان انسانها از خاکشان رانده میشوند، چون سند مالکیت ندارند. شهرسازی، استخراج منابع طبیعی، ایجاد زمینهای کشاورزی یا ساختمانسازی، بهعنوان نمونه به منظور برگزاری جام جهانی فوتبال، از جمله مواردی هستند که در آنها انسانها به ترک خاکشان مجبور میشوند، آنهم بدون دریافت هیچ غرامتی.
عکس: AP
حق آزادی اندیشه و بیان (مادههای ۱۸ تا ۲۰)
طبق ماده ۱۸ اعلامیه حقوق بشر «هر شخصی حق دارد از آزادی اندیشه، وجدان و دین بهرهمند شود». هر فردی حق آزادی عقیده و بیان دارد (ماده ۱۹) و طبق ماده ۲۰ «همه انسانها حق دارند از آزادی تشکیل اجتماعات، مجامع و انجمنهای مسالمتآمیز بهرهمند شوند». سازمان گزارشگران بدون مرز اعلام کرده که در حال حاضر ۱۵۶ روزنامهنگار در کشورهای مختلف جهان در بند هستند.
عکس: picture-alliance/dpa
حق مشارکت (مادههای ۲۱ و ۲۲)
در ماده ۲۱ آمده است که «هر شخصی حق دارد، در اداره امور عمومی کشور خود، مستقیماً یا به واسطه نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند، شرکت جوید». افزون بر این هر فردی به عنوان عضو جامعه حق امنیت اجتماعی دارد و مجاز است به حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود دست یابد (ماده ۲۲). بومیان استرالیا در سال ۱۹۶۷ به حق رأی دست یافتند و زنان کویت نیز از سال ۲۰۰۵ میتوانند در انتخابات شرکت کنند.
عکس: picture-alliance/dpa/M. Mahdi
حق اشتغال (مادههای ۲۳ و ۲۴)
بنا بر ماده ۲۳ «هر شخصی حق دارد کار کند، کار خود را آزادانه انتخاب کند و از شرایط منصفانه و رضایتبخشی برای کار برخوردار شود. همه حق دارند که بیهیچ تبعیضی، در مقابل کار مساوی مزد مساوی بگیرند. هر کسی که کار میکند، حق دریافت مزدی منصفانه و رضایتبخش را دارد.» و در ماده ۲۴ آمده است که «هر فردی حق استراحت، فراغت و تفریح دارد». به گزارش بانک جهانی ۲۰۰ میلیون نفر در جهان بیکار هستند.
عکس: picture-alliance/dpa
حق زندگی شایسته (ماده ۲۵)
در ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده که «هر شخصی حق دارد که از سطح زندگی مناسب برای تأمین سلامتی و رفاه خود و خانوادهاش، به ویژه از حیث خوراک، پوشاک، مسکن، مراقبتهای پزشکی و خدمات اجتماعی ضروری برخوردار شود. مادران و کودکان حق دارند که از کمک و مراقبت ویژه برخوردار شوند.» به گفتهی کارشناسان امروز یک هفتم از جمعیت جهان از گرسنگی رنج میبرد.
عکس: picture-alliance/dpa
حق آموزش و پرورش (ماده ۲۶)
در ماده ۲۶ آمده است که «هر شخصی حق دارد که از آموزش و پرورش بهره مند شود. آموزش ابتدایی و پایه باید برای همگان اجباری و رایگان باشد. هدف آموزش و پرورش باید شکوفایی کامل شخصیت انسان و تقویت رعایت حقوق بشر و آزادیهای اساسی باشد.» طبق گزارش کمیسیون اتحادیه اروپا یک پنجم شهروندان اروپا در خواندن و نوشتن مشکل دارند. شمار بیسوادان در جهان ۷۷۵ میلیون نفر برآورد میشود.
عکس: DW/H. Hashemi
دانش و هنر (ماده ۲۷)
طبق ماده ۲۷ اعلامیه جهانی حقوق بشر «هر شخصی حق دارد آزادانه در زندگی فرهنگی اجتماع سهیم و شریک شود و از هنرها و به ویژه از پیشرفت علمی و فواید آن بهره مند گردد». همچنین هر فردی حق دارد از حمایت منافع معنوی و مادی آثار علمی، ادبی یا هنری خود برخوردار شود. امروزه پخش و توزیع دیجیتالی آثار از موضوعات مورد مناقشه است و بسیاریها از دارندگان اثر معتقدند که حقوقشان در این راستا نقض شده است.
عکس: AP
حقوق و مسئولیت (مادههای ۲۸ تا ۳۰)
در ماده ۲۸ آمده است که «هر شخصی حق دارد خواستار برقراری نظمی در عرصه اجتماعی و بینالمللی باشد که حقوق و آزادیها را به تمامی تأمین و متحقق سازد». هر فردی فقط در برابر جامعه وظایفی بر عهده دارد (ماده ۲۹). هیچ حکومت، جمعیت یا فردی حق ندارد که حقوق همگانی بشری را محدود سازد (ماده ۳۰). تمامی کشورهای عضو سازمان ملل اعلامیه جهانی حقوق بشر را امضا کردهاند.