شورای امنیت سازمان ملل متحد شامگاه سه‌شنبه ۹ ژوئن (۱۹ خرداد) در نشستی با ۱۱ رأی موافق، بررسی روند بازگشت‌ تحریم‌ها علیه ایران را در پی فعال‌سازی مکانیسم ماشه تصویب کرد.

در این رأی‌گیری روسیه و چین به این قطعنامه رأی منفی و پاکستان و سومالی رأی‌ ممتنع دادند. این نشست با اختلاف نظر فرانسه، بریتانیا و ایالات متحده از یک سو و چین و روسیه از سوی دیگر، بر سر فعال‌شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌ها علیه ایران همراه بود.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

روسیه و چین بر این نظر بودند که مکانیسم ماشه فعال نشده است، در حالی‌که فرانسه، ایالات متحده و آمریکا تأکید کردند این مکانیسم عملا فعال شده است و تحریم‌ها علیه ایران مجددا برقرار شده‌اند.

نماینده روسیه پیش از آغاز نشست شورای امنیت اظهار داشت که مکانیسم ماشه "به دلایل مختلف" فعال نشده است و نه "تحریف‌های عمدی" و نه "موضع نادرست و غیرقانونی رهبری دبیرخانه سازمان ملل" در این‌باره اهمیتی ندارند. واسیلی نبنزیا با تأکید بر این‌که هیچ مبنایی برای برگزاری نشست توجیهی کمیته ۱۷۳۷ وجود ندارد، خواستار رأی‌گیری شورای امنیت درباره برگزاری جلسه روز سه‌شنبه شد.

نماینده چین نیز با حمایت از اظهارات نماینده روسیه افزود که این شورا درباره فعال‌سازی مکانیسم ماشه "هیچ‌گاه به اجماع" نرسیده است. او با بیان اینکه "شورا بررسی موضوع هسته‌ای ایران را به پایان رسانده" از اعضا خواست اقدامات مربوط به پایان این روند را مطابق قطعنامه ۲۲۳۱ که در سال ۲۰۱۵ به تصویب رسید، اجرا کنند.

قطعنامه ۲۲۳۱ چند روز پس از توافق هسته‌ای ایران و غرب موسوم به برجام‌، به اتفاق آرا در شورای امنیت تصویب شد. در این قطعنامه مقرر شده بود که پس از اجرای تعهدات هسته‌ای ایران، تحریم‌های قبلی شورای امنیت به‌تدریج لغو شوند.

نماینده چین در ادامه با تأکید بر اینکه اعضا باید "اقتدار شورا را حفظ کنند"، از آنها خواست تا "شرایطی مساعد برای حل‌وفصل سیاسی" پرونده هسته‌ای ایران ایجاد کنند.

واکنش فرانسه، آمریکا و بریتانیا

در مقابل نمایندگان فرانسه و بریتانیا اعلام کردند که نشست روز سه‌شنبه شورای امنیت مطابق تصمیم‌های پیشین این نهاد است، زیرا روند مکانیسم ماشه و بازگشت‌ خودکار تحریم‌ها علیه ایران بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ فعال شده است. آنها تأکید کردند که بر این اساس نباید مانع بحث در مورد این موضوع توسط شورای امنیت شد.

نماینده ایالات متحده نیز ابراز نگرانی کرد که مانع‌تراشی چین و روسیه باعث شده گزارش ۹۰ روزه کمیته ۱۷۳۷ ارائه نشود.

قطعنامه ۱۷۳۷ در سال ۲۰۰۶ و پس از آنکه ایران از توقف غنی‌سازی خودداری کرد، به اتفاق آرا در شورای امنیت به تصویب رسید. این قطعنامه یکی از مهمترین‌های قطعنامه‌های شورای امنیت علیه برنامه هسته‌ای ایران بود که در آن برای نخستین بار، شورای امنیت تحریم‌های الزام‌آور علیه ایران وضع کرد.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

فرانسه، بریتانیا و آلمان، موسوم به تروئیکای اروپایی، شهریور سال گذشته در واکنش به نقض تعهدات هسته‌ای از سوی جمهوری اسلامی، مکانیسم ماشه را علیه ایران فعال کردند و قطعنامه‌های تحریمی که در چارچوب برجام لغو شده بودند، مجددا بازگردانده شدند.

مکانیسم ماشه مهمترین بخش قطعنامه ۲۲۳۱ بود که طبق آن، اگر یکی از طرف‌های مشارکت‌کننده در برجام ادعا کند که ایران به تعهداتش پایبند نیست و اختلاف حل نشود، می‌تواند موضوع را به شورای امنیت ببرد. در این صورت ظرف ۳۰ روز همه تحریم‌های قبلی سازمان ملل به‌طور خودکار بازمی‌گردند، حتی اگر روسیه یا چین مخالف باشند. این ویژگی باعث شد مکانیسم ماشه یکی از قدرتمندترین ابزارهای فشار در برجام باشد. نکته حائز اهمیت در مورد مکانیزم ماشه در این است که چین و روسیه امکان وتوی آن را ندارند.