روحانی: مهم نیست در آمریکا چه میگذرد و چه کسی انتخاب میشود
۱۳۹۹ آبان ۱۴, چهارشنبه
رئیسجمهور ایران گفته حکومت این کشور اهمیتی نمیدهد چه کسی وارد کاخ سفید شود. روحانی تأکید کرده که ایران خواستار "بازگشت آمریکا به معاهدههای بینالمللی است" و از این کشور میخواهد که "احترام" را جایگزین تحریم کند.
رئیسجمهور ایران روز چهارشنبه ۱۴ آبان (چهارم نوامبر) در جلسه هیأت دولت گفت پیروزی جو بایدن یا دونالد ترامپ برای حکومت ایران "مهم نیست"، بلکه شیوهای که دولت آینده آمریکا در پیش میگیرد حائز اهمیت است. او گفت: «برای ما اصول، شیوه و سیاست مهم است وگرنه فرد و حزب برای ما اهمیتی ندارد.»
حسن روحانی در این جلسه بدون اشاره به جزئیات، عنوان کرد که دولت از سه هفته قبل از انتخابات آمریکا "تصمیمات اساسی" را از جمله در مورد صادرات نفتی و غیرنفتی و شیوه استفاده از ارز در صادرات و واردات اتخاد کرده چون "برای ما مهم نیست در آمریکا چه میگذرد و چه کسی انتخاب میشود."
او تأکید کرد خواست ایران بازگشت آمریکا به "قانون و همه معاهدات بینالمللی و چند جانبه" است و افزود: «میخواهیم به جای تحریم، احترام باشد.»
روحانی در ادامه سخنانش با ظالمانه خواندن تحریمهای آمریکا تصریح کرد: «ما بر فرض اینکه شیوه و اخلاق آمریکا به شیوه درست برنگردد، برنامهریزی کردیم. اگر آمریکاییها فهمیدند و عبرت گرفتند که باید راه دیگر را انتخاب کنند چه بهتر، درغیر این صورت تصمیمات ما بر این مبنا است که اگر شرایط سخت بود، کشور چگونه اداره شود.»
با خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷ و به فرمان ترامپ، تحریمهای لغو یا تعلیقشده ایالات متحده علیه ایران بار دیگر به اجرا درآمدند. ترامپ پیش از ورود به کاخ سفید و همچنین در سالهای ریاستجمهوری خود بارها از برجام به عنوان "بدترین توافق" یاد کرده و با وضع تحریمهای جدید و نیز تشدید تحریمهای قبلی برای بازگرداندن ایران به پای میز مذاکره و دست یافتن به یک توافق جدید و جامع کوشید.
این سیاست که هدف آن "فشار حداکثری" به ایران بوده، موجب کاهش شدید صادرات نفت ایران و ممنوعیت معاملات و مبادلات تجاری و بانکی با این کشور شده و ایران را با مشکلات عظیم اقتصادی روبرو کرده است.
مقامات جمهوری اسلامی با این حال تأکید کردهاند این کشور حاضر به مذاکره مجدد بر سر مفاد برجام نیست. علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، یک روز پیش از اظهارات روحانی، در یک سخنرانی زنده تلویزیونی اعلام کرد سیاست تهران در قبال آمریکا با تغییر رئیسجمهور در کاخ سفید عوض نخواهد شد و برای ایران "فرقی نمیکند چه کسی رئیسجمهور آمریکا شود."
جواد ظریف، وزیر خارجه ایران نیز یک روز پیش از انتخابات آمریکا گفته بود ایران نه با جو بایدن و نه با دونالد ترامپ بر سر برجام مذاکره مجددی انجام نخواهد داد.
ستاد انتخاباتی جو بایدن در برخی بیانیهها ابراز تمایل کرده که در صورت ورود او به کاخ سفید برای احیای توافق هستهای تلاش کند و با ایران وارد مذاکره شود.
ترامپ و وعدههایش: مرد حرف یا عمل؟
کشیدن دیوار مرزی، خروج از برجام، نابودی داعش، محدودسازی حضور نظامی در منطقه، صلح خاورمیانه؛ اینها تنها برخی از وعدههای ترامپ در کارزار انتخاباتی ۲۰۱۶ هستند. او ۴ سال برای عملی کردن وعدهها وقت داشت. چه شد؟
عکس: Getty Images/J. Raedle
دیوار و مهاجرت
ساخت دیواری "بزرگ و زیبا" در مرز جنوبی آمریکا با مکزیک احتمالا مهمترین و برجستهترین وعده انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۱۶ بود. دیواری که به گفته ترامپ، مکزیک باید هزینه ساختش را پرداخت میکرد. ترامپ همچنین وعده توقف کامل مهاجرت غیرقانونی را هم داده بود. چه شد؟
عکس: Saul Loeb/Getty Images/AFP
سرنوشت وعده دیوارکشی و ممنوعیت مهاجرت غیرقانونی
تا پایان امسال ۷۲۴ کیلومتر استحکامات مرزی جدید در مرز ۲۰۰۰ مایلی (تقریبا ۳۲۲۰ کیلومتر) با مکزیک برپا خواهد شد. سازههای عظیم جدید تقریبا در مکانهایی که قبلا هم موانع مرزی وجود داشته برپا میشوند و بنابراین فقط جایگزین موانع موجود میشوند. هزینه ساخت دیوار را نه مکزیک که مالیاتدهندگان آمریکایی میدهند. ترامپ پس از اختلافات طولانی با دموکراتها، از بودجه پنتاگون این پروژه را تأمین مالی کرد.
عکس: Saul Loeb/Getty Images/AFP
حذف اصلاحات درمانی اوباما
ترامپ و جمهوریخواهان در کارزار انتخاباتی گذشته از لغو اصلاحات و قانون بیمه درمانی اوباما (موسوم به اوباما کر) سخن گفته بودند. ترامپ آن را یک "فاجعه کامل" خوانده بود و وعده داده بود که برنامه بهتری را جایگزین آن میکند.
عکس: picture alliance/dpa/U. Baumgarten
سرنوشت وعده حذف اصلاحات درمانی اوباما
اما واقعیت این است که ترامپ و جمهوریخواهان تاکنون تنها بخش کوچکی از برنامه اوباما را تغییر دادهاند و آن هم حذف الزام بستن قرارداد بیمه درمانی است. دیگر بندهای قانون "حفاظت از بیمار و مراقبت مقرون به صرفه" همچنان به قوت خود باقی است. تا به اینجا خبری از "اصلاحات بهتر" وعده داده شده، نیست.
عکس: picture alliance/dpa/E. Mcgregor
سیاست خارجی ترامپ: "اول آمریکا"
با شعار "امریکا فرست" شروع کرد. در حوزه سیاست امنیتی و خارجی برای او این شعار به معنای زیرسوال بردن تمامی قراردادها یا عضویت در سازمانهای بینالمللی بود که از نگاه او برای آمریکا "غیرمنصفانه" بودند و به ضرر کشور.
عکس: Getty Images/AFP/B. Tessier
"اول آمریکا" تا چه حد به واقعیت پیوست؟
آمریکا تحت رهبری ترامپ گام به گام از برخی پیمانها و عضویت در برخی سازمانهای بینالمللی خارج شد: معاهده اقلیمی پاریس، کاهش کمک مالی به سازمان ملل متحد و لغو کمکهای مالی آمریکا به سازمان جهانی بهداشت نمونه این اقدامها هستند. در اختلافات با کشورهای عضو ناتو بر سر سهم پرداختی هر کشور هم ترامپ موفق بود: کشورهای عضو ناتو از زمان روی کار آمدنش، هزینههای دفاعی خود را تا ۱۳۰ میلیارد دلار افزایش دادند.
عکس: picture-alliance/dpa/M. Kappeler
سیاست آمریکا در قبال خاورمیانه
در رابطه با سیاست خاورمیانه چندین وعده داد: برقراری صلح میان اسرائیل و فلسطین و جابجایی سفارت آمریکا از تلآویو به اورشلیم (بیتالمقدس).
عکس: Getty Images/AFP/A. Gharbli
وعده صلح چه شد؟
وعده جابجایی سفارت و به رسمیت شناختن اورشلیم به عنوان پایتخت اسرائیل عملی شد. وعده نخست او اما تاکنون به واقعیت نپیوسته است. اما یک موفقیت تاریخی در رابطه با خاور میانه در کارنامه او ثبت شد: توافقنامه صلح اسرائیل–امارات متحده عربی (توافقنامه صلح ابراهیم) برای عادیسازی روابط دو کشور و افزون بر این موفقیت، عادیسازی مناسبات بحرین و سودان با اسرائیل.
عکس: picture-alliance/dpa/AP/A. Schalit
داعش و ارتش
وعده داده بود: ارتش به گفتهی او "نابودشده" آمریکا را دوباره تقویت کند، گروه تروریستی داعش را نابود کند و سربازان آمریکایی را از "جنگهای بیپایان" خاورمیانه و افغانستان بیرون بکشد.
عکس: picture-alliance/dpa/AP/H. Malla
وعده نابودی داعش چه شد؟
آمریکا و متحدانش توانستند، مناطق تحت کنترل داعش در عراق و سوریه را آزاد کنند؛ درحقیقت ادامه برنامه اوباما! ابوبکر البغدادی سرکرده این گروه در پی حمله آمریکاییها در سال ۲۰۱۹ با جلیقه انفجاری خود را کشت. با وجود این موفقیتها اما گزارشهای اتاقهای فکر حاکی از آن است که این گروه تروریستی در حال بازسازی خود و همچنان تهدیدی بینالمللی است.
عکس: picture-alliance/dpa/A. Harnik
وعده خروج نیروهای آمریکایی چه شد؟
هزینههای دفاعی را افزایش داد؛ هزینههایی که اما همچنان از هزینههای دفاعی اوباما کمترند. بیشتر نیروها را از سوریه بیرون کشید و همپیمانان کرد آمریکا در منطقه را تنها گذاشت، اقدامی که منجر به استعفای وزیر دفاع پیشین آمریکا شد. در افغانستان شمار نیروها را امسال از ۱۳ هزار به ۸۶۰۰ نفر کاهش داد، با این وعده که در صورت دستیابی به پیمان صلح با طالبان، همه نیروهای را از افغانستان بیرون خواهد کشید.
عکس: imago/ZUMA Press/D. Morgan
خروج از برجام
برجام را "توافق هستهای وحشتناک" میان ایران و ایالات متحده نامید و وعده داد که در صورت پیروزی، پیمان بهتری با ایران منعقد کند. پیمانی که به گفتهی او رژیم تهران را برای همیشه از دستیابی به تسلیحات هستهای محروم کند.
عکس: picture-alliance/Xinhua/T. Shen
وعده توافق بهتر با ایران چه شد؟
در عمل وعده را عملی کرد و از برجام خارج شد. در تلاش برای مذاکره در مورد بستن قراردای جدید با ایران، پیشرفتی نداشته است و افزون بر این، با کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس توسط آمریکا، بخت مذاکرات جدید با ایران هم بسیار اندک است. تهران به تدریج برنامه هستهای خود را از سر میگیرد. دیر یا زود خطر درگیری تازه میان ایران و آمریکا منطقه را تهدید میکند.
عکس: AFP/A. Kenare
جنگ تجاری و چین
از همان ابتدا فضایی درست کرد برضد پیمانهای تجاری آمریکا با دیگر کشورها و اتحادیهها. او قرارداد تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) و پیمان تجاری اقیانوس آرام "تیپیپی" را "فاجعه" خواند. ترامپ همچنین وعده داد که "کسری تجاری" غیرمنصفانه با چین و اروپا را تصحیح کند.
عکس: picture alliance/dpa/AP/A. Brandon
در عمل چه شد؟
از پیمان تجاری نفتا و پیمان تجاری اقیانوس آرام خارج شد و تعرفههای گمرکی برای بسیاری از کالاهای وارداتی اعمال کرد. توافق ایالات متحده-مکزیک-کانادا (او اس ام سی اِی) را جایگزین نفتا کرد. روابط واشنگتن و پکن پس از جنگ طولانی و پر دستانداز تجاری – تعرفهای همچنان فلج است. کسری تجاری آمریکا اکنون بالغ بر ۶۷ میلیارد دلار است؛ بالاترین میزان آن از سال ۲۰۰۶ تاکنون.