اهدا و فروش غیر قانونی تخمک به زوجهای نابارور خطراتی مانند سرطان و مرگ را در پی دارد. با این حال زنانی هستند که در ایران برای تأمین نیازهای مالی خود تن به این کار میدهند.
عکس: Fotolia
تبلیغات
فروختن تخمک به زوجهای نابارور نیز به محلی برای کسب درآمد افراد نیازمند در پایتخت ایران تبدیل شده است.
خبرگزاری فارس در گزارشی در این باره با زنی ۲۶ ساله به نام رؤیا صحبت کرده که میگوید، با توصیههای "زنی کارشناس [در امور خرید تخمک] که شماره همراه آن دست به دست در سطح شهر میچرخد" به فکر فروش تخمک برای گذران چرخ زندگیشان افتاده است.
کارشناس یادشده توصیه میکرد که این یک "عمل ساده ۵ دقیقهای و بدون عوارض است" که در ازای آن فروشنده تخمک میتواند یک میلیون و ششصدهزار تومان پول دریافت کند.
رؤیا میگوید، این خانم به او توصیه کرد که در ابتدا چند آزمایش هورمونی با هزینه خود انجام دهد و در صورتی که وضع جسمانیاش مساعد بود و تخمکهایش برای اهدا، کیفیت مناسب را داشت به یکی از ۵ بیمارستان پایتخت که او را معرفی میکند برود. به رؤیا گفته شده بود که هرگز خریدار تخمک را نخواهد دید.
او گفت، سرانجام راضی به انجام این عمل نشد، ولی با طرح این موضوع میان دوستان، چند نفر همچون خودش برای فروش تخمک اقدامات لازم را انجام دادهاند.
در خیابان "کلیه" تهران چه میگذرد؟
خیابان "فرهنگ حسینی" تهران بیشتر با نام خیابان "کلیه" معروف است. پیام همه دیوارنویسیهای ساختمانهای این خیابان یک چیز است: آگهی خرید و فروش کلیه. اما نظر قانون و مراجع در مورد خرید و فروش کلیه چیست؟
عکس: DW/Shahrokh
کمی پایینتر از میدان ولیعصر تهران، خیابانی هست با نام "فرهنگ حسینی". این خیابان اما بیشتر با عنوان خیابان یا کوچه "کلیه" معروف است. دلیل آن وجود دیوارنویسیهای بسیاری است که بر دیوار بیشتر ساختمانهای این خیابان دیده میشود، پیام همه این دیوارنویسیها یک چیز است؛ آگهی خرید و فروش کلیه. (دویچه وله دو شماره آخر شماره تلفنهای عکسهای این گالری را پاک کرده است.)
عکس: DW/Shahrokh
ساختمان مرکزی انجمن حمایت از بیماران کلیوی در وسط این خیابان واقع است، از همین رو بسیاری از بیماران کلیوی و افراد نیازمند به پیوند کلیه همه روزه رهسپار این خیابان میشوند تا شاید بخشی از مشکلاتشان حل شود.
عکس: DW/Shahrokh
بی تردید به همین دلیل است که در سرتاسر این خیابان و خیابانهای منتهی به آن، دیوار ساختمانها پر است از دیوارنویسیهای حاوی آگهی فروش کلیه. در این آگهیها افراد با نوشتن یک شماره تلفن و گروه خونی خود از تمایل به فروش کلیه خبر دادهاند.
عکس: DW/Shahrokh
تماس با بسیاری از این شماره تلفنها حاکی از آن است که دلیل اصلی و عمده این افراد برای فروش کلیه مشکلات و نیاز مالی است. گروهی از آنها علت تمایل به فروش کلیه خود را بدهکاری و ورشکستگی عنوان کردهاند. گروهی دیگر تلاش برای تامین پول لازم جهت مواردی از جمله بیماری یکی از نزدیکان، راه اندازی کسب و کار، تامین جهیزیه و ... را علت آگهی فروش کلیه ذکر میکنند.
عکس: DW/Shahrokh
قوانین ایران در رابطه با خرید و فروش اعضای بدن افراد زنده هیچ موضعی نگرفته است. به نظر میرسد تمایل افراد برای فروش کلیه و آگهیهای علنی در این زمینه ناشی از همین سکوت قانونی در این زمینه باشد.
عکس: DW/Shahrokh
قانونگذاران در جمهوری اسلامی تنها یکبار و در سال ۱۳۷۳ تلاش کردند این موضوع را در زمره قوانین درآوردند. در آن سال نمایندگان مجلس شورای اسلامی تلاش کردند لایحهای با عنوان "لایحه اجازه پیوند اعضای بدن فوت شدگان در موارد خاص" را به تصویب برسانند، اما پس از طرح در صحن علنی به دلیل مخالت ۱۱۲ نماینده، لایحه رای نیاورد و برای همیشه از دستور کار خارج شد.
عکس: DW/Shahrokh
مراجع مذهبی در ایران نیز موضوع فروش کلیه را خلاف دستورات دینی نمیدانند.
عکس: DW/Shahrokh
یکی از وب سایتها در ایران استفتایی با این مضمون از چند مرجع دینی را مطرح کرده است: «بنده ۲۴ ساله هستم و قصد ازدواج دارم. خودم و خانواده ام نیاز شدید مالی داریم. سئوالم این است که آیا با علم به اینکه یقیناً بعدها برایم مشکلات بزرگی به وجود میآورد، شرعاً میتوانم برای مخارجی که جهت ازدواج و کمک به خانواده نیاز دارم، کلیه خودم را بفروشم؟»
عکس: DW/Shahrokh
آیتالله سیستانی، مکارمشیرازی، هادویتهرانی و نوریهمدانی به این استفتا پاسخ دادهاند، اما هیچکدام این عمل را ممنوع اعلام نکردهاند.
عکس: DW/Shahrokh
پاسخ مکارم شیرازی اینگونه بود: «فروش اعضایی که بدل دارد مانند یکی از دو کلیه اشکالی ندارد». نوریهمدانی نیز گفته است: «دریافت پول در ازای بعضی از اعضا مانند کلیه مانعی ندارد.»
عکس: DW/Shahrokh
در سایه خلأ قانونی و تائیدهای برخی از مراجع، خرید و فروش اعضای بدن در ایران به راحتی انجام پذیر است.
عکس: DW/Shahrokh
دکتر گنجی رئیس انجمن نفرولوژی ایران میگوید: «از مجموع کل پیوندهای کلیهای که تاکنون در ایران انجام شده، تنها در ۳۰ درصد عملها از کلیه افراد دچار مرگ مغزی استفاده شده و ۷۰ درصد کلیههای پیوند داده شده به بدن بیماران از افراد زنده دریافت شده است.»
عکس: DW/Shahrokh
میزان پیوندهای کلیه در دیگر نقاط دنیا اما بر عکس ایران است. آمار منتشر شده نشان میدهد در دیگر کشورها تنها ۱۵ درصد از پیوندهای کلیه از افراد زنده انجام میشود و به صورت معمول ۸۵ درصد عملهای پیوند کلیه از افراد دچار مرگ مغزی صورت میگیرد.
عکس: DW/Shahrokh
بر اساس گزارشهایی که رسانههای داخل ایران تاکنون منتشر کردهاند، دلالان نقش بسیار تعیین کننده و فعالی در بازار خرید و فروش کلیه دارند. بر این اساس گفته میشود بخش زیادی از خرید و فروشهای کلیه توسط همین افراد انجام میشود.
عکس: DW/Shahrokh
دلالان تلاش میکنند با فراهم کردن شرایط لازم خریدار و فروشنده کلیه را به هم رسانده و با شکل دادن معامله میان طرفین، پورسانت خود را دریافت کنند.
عکس: DW/Shahrokh
تماس با شماره تلفنهایی که کلیه خود را برای فروش آگهی کردهاند حاکی از آن است که در این بازار این عضو بدن انسان نرخ مشخصی ندارد، افراد آگهی کننده به فراخور میزان نیاز مالی خود قیمتهای متفاوتی از ۱۰ تا ۷۰ میلیون تومان را عنوان میکنند.
عکس: DW/Shahrokh
عکس 161 | 16
خطرات پیش روی فروشندگان تخمک
ژاله طاهری، متخصص زنان و نازایی در گفتوگو با خبرگزاری فارس خطراتی جسمانی و روحی را برای فروشندگان تخمک برشمرده است. به گفته او، فروشندگان تخمک به دلیل مصرف داروهای هورمونی میتوانند دچار سندرم تحریک بیش از حد تخمدان بشوند که عوارض زیادی در بردارد.
آب آوردن شکم و ریه، پیچخوردگی و پارگی تخمدان، تغییر خلق و خو و بیماریهایی مانند کیست سینه و سرطان در کمین این افراد قرار دارد.
به علاوه، تکرار عمل برداشت تخمک احتمال ابتلای فرد به سرطان را بالا میبرد. خود عمل نیز به دلیل امکان برخورد سوزنهای مخصوص آن به عروق لگنی خطر خونریزی لگن را به همراه دارد.
مقررات فروش تخمک
سعید کاظمینی، رئیس اداره پیوند وزارت بهداشت در گفتوگو با فارس گفت، فروش تخمک نیز مانند اهدای جنین باید پیرو قانون و دستورالعملی باشد که برای آن وضع شده است. خارج از این دستورالعمل فروش یا اهدای تخمک غیر قانونی است و با افراد مربوطه برخورد خواهد شد.
کاظمینی افزود: «وزارت بهداشت در موضوع اهدای تخمک نظارت داشته و بیمارستانهایی که اقدام به چنین عملی کنند، با برخورد وزارت بهداشت مواجه خواهند شد؛ البته باید توجه داشت که در حال حاضر اهدای تخمک فقط در مراکز درمان ناباروری که دارای مجوز این عمل باشند انجام میشود و در غیر این صورت، این اقدام کاملا غیرقانونی است.»
او تأکید کرد: «عمل برداشتن تخمک و یا اهدای آن در حال حاضر در مراکز خاصی همچون مؤسسه رویان و مرکز ابنسینا انجام میگیرد و افراد به هیچ عنوان نباید مورد اغفال تبلیغات فروش تخمک قرار گیرند.»
طبق قانون، در صورتی که ناباروری زوجی پس از اقدامات پزشکی اثبات شد، مراکز تخصصی دارای صلاحیت مجازند پس از موافقت کتبی زوجهای صاحب جنین با رعایت شرایط مندرج در قانون برای انتقال جنینهای حاصل از تلقیح خارج از رحم به رحم زن زوج نابارور اقدام کنند.
تخمک اهدایی نیز در مواردی که تنها عامل زنانه علت ناباروری است مورد استفاده قرار میگیرد.