سرمایهگذاری کلان چین در بنادر خارجی و ترابری دریایی
۱۳۹۶ تیر ۲۵, یکشنبه
چین هماهنگ با گسترش اقتصادی در صدد تسخیر راههای دریایی و ایجاد بنادر در سراسر جهان است. سرمایهگذاری چین در بنادر کشورهای خارجی از مرز ۲۰ میلیارد دلار گذشته است. آلمان نگران انتقال فناوریهای جدید به رقبای چینی است.
عکس: picture-alliance/dpa/dpaweb/A. Tu
تبلیغات
مدتی است که چینیها دیگر تنها به خرید شرکتهای خارجی با فناورهای جدید بسنده نمیکنند و با سرمایهگذاریهای کلان در صدد تبدیل کشور خود به یک قدرت اقتصادی بر روی دریاها هستند.
بنا به گزارش اشپیگل آنلاین شرکتهای بزرگ چینی از ژوئیه ۲۰۱۶ تا ژوئن ۲۰۱۷ با برنامههای حساب شده دست به خرید بنادر در کشورهای خارجی زدهاند. حجم این سرمایهگذاریهای بیش از ۲۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
بانک سرمایهگذاری "جریسون پیک" در لندن در تحقیقی به فهرست خریدهای چین اشاره کرده و این سیاستگذاری استراتژیک را چرخشی اساسی در برنامههای بلندپروازانهی این کشور دانسته است.
بر اساس این تحقیقات میزان سرمایهگذاری چینیها در این عرصه در ۱۲ ماه گذشته دو برابر شده است. حجم سرمایهگذاری برای خرید بنادر در کشورهای خارجی در سال گذشته حدود ۱۰ میلیارد دلار بوده است.
گسترش تجارت دریایی چین آنچنان شتابی گرفته که برخی از کارشناسان آمار ذکر شده را حداقل سرمایهگذاریهای چین ارزیابی میکنند.
بخش غالب سرمایهگذاریهای چین در این عرصه در جنوب آسیا بوده است. چین تنها در مالزی برای خرید بنادر حدود ۵/ ۱۱ میلیارد دلار سرمایهگذاری کرده است. بخشی از سرمایهگذاریها نیز به کشورهای اندونزی و سریلانکا سرازیر شده است.
راههای دریایی تجاری و تسخیر برخی از آنها نقشی اساسی در استراتژی جدید چین دارند. بنا به ارزیابی کارشناسان اقتصادی بهرهوری چین از بنادر جدید از سال ۲۰۳۵ آغاز خواهد شد.
از سواحل روسیه در شمال شرقی چین گرفته تا شمال اروپا ما شاهد خرید یا شراکت چینیها در مدیریت بنادر و اسکلهها هستیم. چینی قصد دارند برای کوتاه کردن راههای دریایی از مسیر جنوبی قطب شمال به اروپا برسند. به همین دلیل در بنادر لیتوانی دست به سرمایهگذاری زدهو با کشور فنلاند نیز وارد گفتوگو شدهاند. امتداد این راه دریایی به ایسلند و شمال آمریکا نیز میرسد. هم اکنون چینی در دو بندر ایسلند سرمایهگذاری کردهاند.
بندر پیروس دریونان که دوسوم آن در اختیار شرکتهای چینی استعکس: Getty Images/M. Bicanski
نگرانی اتحادیه اروپا و آلمان
چینیها در دیگر کشورهای اروپایی نیز سرمایهگذاری میکنند. شرکت ترابری چینی "کوسکو" با سرمایهگذاری به میزان ۳۷۰ میلیون دلار دوسوم بندر پیروس در یونان را در اختیار گرفته است. پیروس بزرگترین بندر یونان به شمار میآید.
باید در نظر گرفت که خرید بندر پیروس مربوط به اوایل سال ۲۰۱۶ است و در آمارهای اخیر منظور نشده است.
یک شرکت چینی در روز پنجشنبه (۱۳ ژوئیه) با ارائه طرحی در بندر هامبورگ بسیاری از کارشناسان را به شگفتی واداشت. این شرکت قصد دارد یکسوم ترمینالهای اتوماتیک برای تخلیه کانتینرها در بندر هامبورگ را بسازد.
برنامه چینیها آنچنان اقتصادی و موثر بود که حتی رقبای آلمانی آنها شانسی در مناقصه نداشتند. این موضوع از سوی اداره بنادر آلمان نیز تایید شده است. سندیکای کارفرمایان هامبورگ پس از موفقیت چینیها در این مناقصه حال متوسل به اتحادیه بزرگ "وردی" که مسئول امور کارکنان و کارگران بخش خدماتی است شده تا جلوی پیشرویچینیها را بگیرد.
در آلمان و اروپا نیز نگرانیهایی درباره انتقال فناوریهای پیشرفته به چین از طریق خرید شرکتهای اروپایی گسترش یافته است. دولت آلمان در هفته گذشته حق وتوی خود را در زمینه فروش شرکتهای آلمانی به کشورهای خارجی را توسعه داد تا از انتقال فناوریهای پیشرفته به شرکتهای رقیب خارجی جلوگیری کند.
کمیسیون اتحادیه اروپا نیز اعلام کرده که از این پس فروش شرکتهای اروپایی به کشورهای خارجی را با دقت بیشتری بررسی خواهد کرد.
پشت پرده سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیاردی چین در شبکه ریلی
چینیها همه رکوردها را یکی پس از دیگری میشکنند. دولت چین ۵۰۰ میلیارد دلار تاکنون هزینه کرده و ۱۱ هزار کیلومتر ظرف ۶ سال خط آهن کشیده است. چین در پشت این سرمایهگذاریها چه استراتژی را تعقیب میکند؟
عکس: picture-alliance/dpa
چینیها همه رکوردها را یکی پس از دیگری میشکنند. دولت چین ۵۰۰ میلیارد دلار تاکنون هزینه کرده و ۱۱ هزار کیلومتر ظرف ۶ سال خط آهن کشیده و قرار است شبکه قطارهای سریعالسیر تا سال ۲۰۱۵ به ۱۹ هزار کیلومتر برسد. چین در پشت این سرمایهگذاریها کدام استراتژی را تعقیب میکند؟
عکس: picture-alliance/dpa
قطار سریعالسیر پکن تا تیانژین فاصله ۱۲۰ کلیومتری را ظرف ۳۰ دقیقه طی میکند. در این مسیر هر نیم ساعت یک بار یک قطار در حرکت است. (Welcom to Harmony)، "به هارمونی خوش آمدید" این جملهای است که با یک صدای زنانه در درون قطارهای سریعالسیر پخش میشود که همگی "هارمونی" نامیده میشوند.
عکس: picture-alliance/dpa
هرچند حالا قطار سریعالسیر پکن – شانگهای فاصله ۱۳۰۰ کیلومتری را ظرف چهار ساعت و نیم طی میکند، اما اکنون همه نگاهها به سوی دو خط جدید است که در پائیز سال ۲۰۱۴ افتتاح میشوند. این شاهکارهای مهندسی یکی از تبت و دیگری از استان شینژیانگ عبور میکنند.
عکس: Reuters
چین برای جابجایی دهها میلیون نیروی کار که روزانه جابجا میشوند نیاز عاجل به گسترش شبکه ریلی خود دارد.
عکس: Reuters
خط آهن تبت که از مناطق صعبالعبور میگذرد در سال ۲۰۰۶ به لهاسا رسید، اکنون سالی ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار مسافر را جابجا میکند، این در حالی است که جمعیت خود تبت حتی نیمی از این رقم هم نیست. مقامات چینی میگویند این آمار جابجایی توریستها و مسافران است، اما خود تبتیها از این میترسند که چینیها آرام، آرام ترکیب جمعیتی منطقه را برهم زنند.
عکس: picture-alliance/dpa
خط دیگری که از هماکنون همه رکورد را شکستهاست، خط آهن استان شینژیانگ محل سکونت اقلیت مسلمان ایگور است. این خط به طول ۱۷۷۶ کیلومتر ۳۶۰۰ متر تفاوت ارتفاع را پشت سر میگذارد.
عکس: picture-alliance/dpa
تا کنون هیچ قطار سریعالسیری در جهان وجود نداشته که چنین تفاوت ارتفاعی را طی کرده باشد. مهندسین همچنین در این مسیر دهها تونل برای مقابله با توفانهای شن ایجاد کردهاند
عکس: picture-alliance/dpa
در کنار ساخت و سازهای داخلی که جنبه استراتژیک دارند، نگاه چینیها به بازارهای بینالمللی نیز هست. در ماه گذشته خط آهن قطار سریع السیر آنکارا به استانبول افتتاح شد. این خط آهن نخستین خطی در جهان است که کاملا توسط چینیها ساخته شده.
عکس: imago
اما نگاه اصلی چینیها به اتصال شبکه ریلی خود به کشورهای همسایه است. در ماه اوت سال ۲۰۱۴ میلادی دولتهای چین و تایلند قرارداد احداث دو خط آهن را به امضا رساندند.
عکس: picture-alliance/ZB
قرارداد احداث خط آهن بین چین و تایلند بخش مهمی از پازل ریلی چین یعنی اتصال شهر کونمینگ به سنگاپور را تشکیل میدهد. برنامه چین در واقع احداث شبکهای است که از کشورهای لائوس، تایلند، کامبوج و مالزی عبور میکند و به سنگاپور میرسد.
عکس: picture-alliance/dpa
برنامه ایجاد شبکه ریلی آسیایی رویایی بود که از دهه ۶۰ میلادی وجود داشت تا اینکه رهبران ۲۰ کشور آسیایی در سال ۲۰۰۶ بر سر آن به توافق رسیدند. این توافق البته اکنون با خواست، قدرت و پول چین امکانپذیر شده است.
عکس: Reuters
اولین کشوری که "توافق آسیایی" در آن عملی شد، لائوس بود. کشوری فقیر که تنها ۳ و نیم کیلومتر خط آهن دارد. احداث خط آهن مورد نظر چینیها ۷ میلیارد و ۲۰۰ ملیون دلار هزینه دارد.
عکس: picture-alliance/dpa
لائوس هزینهساخت خط آهن را از چین وام گرفته و در کنار آن کارگران، مواد لازم و قطارها را نیز به کشور وارد کرده است. لائوس با این وام یکشبه به چهارمین کشور بدهکار جهان تبدیل میشود.
عکس: picture-alliance/dpa
لائوس البته وقتی برای چیناهمیت پیدا کرد که دولت جدید میانمار (برمه سابق) با تاسیس خط آهن توسط چینیها مخالفت کرد و آن را به رقیب چینیها یعنی ژاپن سپرد.
عکس: Reuters
چینیها همچنین اعلام کردهاند که در سالهای آینده شبکه ریلی خود را با دو خط جدید بسوی مرزهای هند و نپال گسترش خواهند داد. چین تا امروز هم ادعای مالکیت در مورد منطقه آرونچال پرادش دارد. هند اعلام کرده است که پاسگاههای مرزی خود در منطقه را از ۳۰ به ۵۰ افزایش خواهد داد.
عکس: picture-alliance/dpa
هدف "دیپلماسی ریلی" دولت پکن ایجاد همپیوندی اقتصادی میان کشورهای همسایه و چین است.