حادثه سقوط پهپاد آمریکایی بر فراز دریای سیاه توسط دو جت جنگنده روسیه، باعث شد تا وزرای دفاع دو کشور برای اولین بار از اکتبر سال گذشته میلادی به این سو با یکدیگر تلفنی گفتوگو کنند.
لوید آستین وزیر دفاع ایالات متحده که ایده انجام این مکالمه از دولت او بوده، درباره این تماس تصریح کرد: «همانطور که همیشه گفتهام، این مهم است که قدرتهای بزرگ الگویی برای شفافیت و ارتباط باشند.»
سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه در این مکالمه تلفنی اقدامات واشنگتن در برابر روسیه را علت اصلی حادثه سقوط پهپاد آمریکایی دانست. او به همتای آمریکاییاش گفت، "افزایش فعالیتهای اطلاعاتی علیه منافع فدراسیون روسیه" و نیز "مراعات نکردن منطقه پرواز ممنوع" باعث به وجود آمدن این رویداد شده است.
بیشتر بخوانید: روسیه: پهپادهای آمریکایی برای اوکراین اطلاعات جمع میکنند
وزارت دفاع روسیه هشدار داده که در آینده نیز در مقابل "تحریکات" آمریکا "به طور مناسب و درخور" واکنش نشان داده میشود. مسکو در عین حال تاکید کرده که "علاقهای به چنین وقایعی ندارد" اما نسبت به تمامی "تحریکات، واکنش درخور" نشان خواهد داد.
آستین در مقابل، این رویداد را بخشی از "الگوی رفتاری پرخاشجویانه، پرریسک و خطرناک خلبانان روسیه" در حریم هوایی بینالمللی دانسته است. رئیس پنتاگون از روسیه خواست تا هواپیماهای جنگیاش را با روشی "امن و تخصصی" به پرواز درآورد.
او تصریح کرد که ایالات متحده پروازهایش را در همه جا که "حقوق بینالملل اجازه دهد" انجام میدهد.
سرگئي لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز درباره سقوط پهپاد آمریکایی گفته است: «هر پیشامدی که منجر به تحریک دو ابرقدرت و دو قدرت اتمی شود، خطری بزرگ است.»
"مدارک ویدیویی موجود است"
وزیر دفاع آمریکا درباره شواهد و مدارکی که درباره سقوط پهپاد امریکایی وجود دارد گفت: «ما در حال بررسی فیلمها و عکسهای این واقعه هستیم تا از امکان انتشار آنها اطمینان حاصل کنیم.»
به گفته فرمانده ستاد ارتش آمریکا "شواهد ویدیویی برای همه موارد موجود است". مارک میلی در پاسخ به این سوال که آیا خلبانان روسی به قصد، پهپاد آمریکایی را سرنگون کردهاند، گفت "تغییر مسیر ناگهانی و رفتار ستیزهجویانه طرف روسی آنها را به سمت رفتاری عمدی سوق داده است".
او در این باره که آیا جت جنگی روسیه نیز به عمد با پهپاد آمریکایی برخورد کرده گفت این موضوع هنوز باید مشخص شود.
بیشتر بخوانید: پوتین در مجمع فدراسیون روسیه: غرب جنگ را آغاز کرد
فرمانده ستاد ارتش آمریکا تاکید کرد که ایالات متحده خواهان هیچ تنشی نیست. میلی در پاسخ به این پرسش که آیا این رویداد یک "عمل جنگی" به حساب میآید، گفت: «پیشامدها اتفاق میآیند. ما صراحتا خواهان هیچ درگیری مسلحانهای با روسیه نیستیم.»
دولت آمریکا گفته در حال بررسی امکان انتشار فیلمها و عکسهای این واقعه است تا موضوع روشن شود. رییس ستاد ارتش آمریکا نیز این موضوع را تایید کرده است.
میلی همچنین خبر داد که با همتای روس خود درباره این موضوع گفتوگو خواهد کرد.
روسیه باقیمانده پهپاد را بیرون میآورد
از سوی دیگر دبیر شورای امنیت ملی روسیه اعلام کرد که این کشور قصد دارد، بقایای پهپاد سرنگون شده آمریکایی را از دریای سیاه بیرون بکشد.
نیکولای پاتروشف در عین حال تاکید کرد که نمیداند آیا این امکان وجود دارد یا نه، اما امیدوار است که روسیه موفق به این کار شود.
این در حالی است که به گفته رییس ستاد ارتش آمریکا "بقایای پهپاد سرنگون شده دیگر ارزشی نداشته و احتمالا چیزی برای بیرون آوردن وجود ندارد".
به گفته میلی، پهپاد ساقطشده احتمالا در اعماق ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ متری دریا فرو رفته و بیرون آوردن آن از این عمق بسیار سخت است. آمریکا در منطقه کشتی ندارد اما او تاکید کرد: «ما متحدان و شرکای زیادی در منطقه داریم که میتوانند در عملیات بیرون آوردن بقایای پهپاد کمک کنند.»
تا سال ۲۰۰۷ میلادی تنها آمریکا بود که به "پرنده هدایتپذیر از دور" یا به اختصار "پَهپاد" نظامی سنگین مسلح بود. حالا بیش از ۳۰ کشور از این تکنولوژی استفاده میکنند. نگاهی به دنیای پهپادها در این گزارش تصویری:
عکس: AP Photo/picture alliance پهپادها را میتوان در کنار ماموریت تعریف شده "شناسایی" یا "عملیاتی" با وزن، ارتفاع، برد و زمان پروازی هم تقسیمبندی کرد. بدین ترتیب پهپادهای تا ۲۰ کیلو گرم وزن جزو رده سبک، ۲۰ تا ۱۵۰ کیلو جزو رده نیمه سنگین و ۱۵۰ تا ۶۰۰ کیلو جزو رده سنگین و بالای ۶۰۰ کیلو وزن جزو رده فوق سنگین محسوب میشوند.
از سری "B" این پهپاد رادار گریز در سال ۲۰۱۱ رونمایی شد و در اختیار نیروی دریایی آمریکا قرار گرفت. این پهپاد بیش از ۱۱ متر طول، با بالهای باز نزدیک به ۱۹ متر عرض و بیش از سه متر ارتفاع دارد. این پهپاد تا ارتفاع ۱۲ هزار و ۱۹۲ متری و شعاع ۲ هزار و ۷۷۰ کیلومتر پرواز میکند، میتواند در آسمان بصورت خودکار سوختگیری کند و قابلیت حمل ۲ هزار ۴۵ کیلوگرم سلاح را دارد.
سری پنجم پهپادهای چینی چیزی کمتر از رقیب آمریکایی " MQ-9-Reaper" ندارند. این پهپاد ۶ هزار و ۵۰۰ کیلومتر برد دارد، میتواند ۶۰ ساعت در آسمان بماند و مسلح به ۲۴ راکت است و تا یک هزار کیلوگرم میتواند مهمات حمل کند. تولید سری دیگری از این پهپادها با توانایی ماندن ۱۲۰ ساعت در آسمان و افزایش برد آن به ۱۰ هزار کیلومتر در برنامه قرار دارد.
این پهپاد که پیشتر با نام "RQ1" شناخته میشد از سال ۱۹۹۵ تا سال ۲۰۱۸ مهمترین پهپاد شناسایی و بعدا عملیاتی ارتش آمریکا بود. در کشورهای افغانستان، پاکستان، بوسنی، لیبی، یمن و سوریه از آن صدها بار برای حملات نظامی هدفمند استفاده شده است. ۳۶۰ فروند از این پهپاد به نیروی هوایی آمریکا تحویل داده شد که آخرین آن در سال ۲۰۱۱ بود.
از این پهپاد برای حمله به کاروان قاسم سلیمانی در عراق استفاده شد. " MQ-9" از سال ۲۰۰۷ به خدمت ارتش آمریکا درآمد و سری "بی" آن در روز ۲۰ مارس سال ۲۰۲۰ آزمایش شد. این پهپاد میتواند تا ۲۷ ساعت در آسمان بماند و توانایی حمل ۱۳۶۱ کیلو مهمات دارد. تا سال ۲۰۱۹ به نیروی هوایی آمریکا ۲۶۹ فروند تحویل داده شده است.
کمپانی "نورثروپ گرومن" سازنده سری پهبادهای "RQ" است. این پهپاد "شناسایی" است که ۴۶ فروند آن در اختیار نیروی هوایی و دریایی آمریکا قرار گرفته است. این پهپاد میتواند تا ۴۰ ساعت در ارتفاع ۲۰ کیلومتری پرواز و اطلاعات جمهآوری و مخابره کند.
پهپاد شناسایی هرون اسرائیلی در اختیار ارتشهای آلمان، هند، استرالیا، فرانسه، برزیل ترکیه، کانادا، آمریکا و ویتنام قرار گرفته است. از این پهپاد در عملیاتهایی با فاصله طولانی استفاده میشود، چرا که توانایی سی ساعت پرواز در ارتفاعی حدود ۱۰ کیلومتر را داراست.
صنایع هوا- فضای اسرائیل نیز با پهپاد انتحاری هاروپ در زمره پهپادهای مهم جهان جای گرفته است. هاروپ با یک هزار کیلومتر برد، ۶ ساعت پرواز و قابلیت حمل ۲۳ کیلو مواد منفجره را دارد و سامانههای ضد هوایی توانایی رهگیری و ردگیری آن را ندارند.
یک بالگرد بدون سرنشین ساخت ایالات متحده آمریکا با قابلیت نشست و برخاست عمودی و توانائی اجرای عملیات از عرشه هر واحد شناور میباشد. سری "بی" این بالگرد به موشکهای ضد تانک و هوا به زمین مجهز شده است. تا کنون ۳۰ فروند از این هلیکوپترهای بدون سرنشین تحویل ارتش آمریکا شدهاند.
ترکیه در سالهای اخیر به یک قدرت پهپادی تبدیل شده است. شرکت "سلجوق بایراکدار"، داماد رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه، سازنده این پهپادها است. از این پهپاد در مناطق کردنشین، شمال سوریه و جنگ لیبی استفاده شده و در منطقه ترکنشین جزیره قبرس نیز مستقر شدهاند. از سال ۲۰۱۷ نزدیک به یکصد فروند از این پهپاد در اختیار ارتش ترکیه قرار گرفته است.
صنایع هوا – فضای ترکیه همچنین سری پهپادهای "آنکا" را نیز ساخته است که بیش از ۲۶ ساعت در هوا میماند و قابلیت حمل ۲۰۰ کیلو مهمات را دارد و میتوان آن را از طریق ماهواره نیز کنترل کرد. این پهپاد دارای ۲۰۰ کیلومتر محدوده عملیاتی است.
ایران نیز به ساختن پهپادهای متعددی دست زده است که از ابابیل، پهپادهای سری مهاجر، شاهد، شاهد ۱۲۹، سریر اس ۱۲۰، فطرس، رعد ،شاهد ۱۲۳ و کمان ۱۲ میتوان نام برد. شاهد ۱۲۹ (عکس) از سال ۲۰۱۳ در خط تولید قرار گرفته، دارای ۲ هزار کیلومتر برد است و یک نمونه آن به چهار موشک ضد تانک سدید ۱ مجهز شده است.
تازه در سال ۲۰۱۱ پس از سقوط یک فروند پهپاد شناسایی رادار گریز "آر کیو ۱۷۰" در خاک ایران، این پهپاد شهرت جهانی یافت. چند سال بعد جمهوری اسلامی ایران مدعی شد که موفق به مهندسی معکوس این پهپاد شده و ۵۰ دستگاه از آن را تولید کرده است.
پس از فروپاشی اتحاد شوروی، روسیه در عرصه ساخت پهپاد از آمریکا عقب افتاد و تلاش اخیر این کشور با ارائه "سوخو ۷۰ اخوتونیک" شباهت زیادی به رقیب آمریکایی خود "RQ 170" دارد که چند سال پیش در خاک ایران سقوط کرد. این پهپاد میتواند ۲ تن مهمات حمل کند، سرعت آن یک هزار کیلومتر در ساعت و محدوده عملیات آن ۶ هزار کیلومتر است. از سال ۲۰۲۴ قرار است در اختیار ارتش روسیه قرار گیرد.
این پهپاد رادارگریز ساختِ کارخانهٔ داسو اویاسیون در کشور فرانسه است. این هواگرد برای نخستین بار در ۱ دسامبر ۲۰۱۲ میلادی مورد استفاده قرار گرفت و هدف آن تحقیقات بر روی تکنولوژی پهپادی است و قرار نیست مورد تولید سریالی قرار بگیرد.
