سیزده بدر ۱۴۰۲؛ در هفتمین ماه اعتراضها و به رغم محدودیتها
۱۴۰۲ فروردین ۱۳, یکشنبه
تقارن ۱۳ فروردین امسال با ماه رمضان برای حکومت بهانهای شد برای اعمال محدودیتهایی که شهروندان به آنها کمتر توجه کردند. در شهرهای مختلف پارکها و تفرجگاهها تا غروب بسته ماندند اما ترافیک سنگین حکایت دیگری دارد.
عکس: MEHR
تبلیغات
سیزدهمین روز فروردین در حالی فرا رسید که شش ماه و نیم از آغاز گستردهترین جنبش اعتراضی شهروندان در تاریخ جمهوری اسلامی میگذرد.
از چند روز پیش کارگزاران حکومت که نگران هر گونه تجمع شهروندان و تبدیل آن به یک حرکت اعتراضی هستند هشدارها و تشدید محدودیتها را آغاز کردند.
جمهوری اسلامی که در بیش از چهل سال عمر خود ثابت کرده با شادی مردم هم مانند شعار دادن آنها مشکل دارد، امسال بهانهای هم پیدا کرده است؛ تقارن سیزده بدر با ماه رمضان.
خبرگزاری تسنیم، از رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران ۱۲ فروردین به مردم توصیه کرد مراسم سیزده بدر را "با افطاری دادن در طبیعت" برگزار کنند تا "حرمت ماه رمضان" حفظ شود.
مسئولان شهرداری قم هم از مردم خواستهاند سیزده بدر را از غروب ۱۳ فروردین تا ساعت چهار بامداد روز بعد (از افطار تا سحر) در بوستانها و پارکهای شهر برگزار کنند.
خبرگزاری دولتی ایرنا پیشتر خبر داده بود که در شهرهای مختلف ورود مردم به پارکها و بوستانها تا ساعت چهار بعد از ظهر ممنوع است.
ترافیک سنگین با وجود محدودیتها
با وجود این توصیهها اغلب جادههای ایران از روز شنبه شاهد ترافیک سنگینی بود که به یک طرفه شدن جاده شمال به جنوب از ساعت ۹ صبح هم منجر شد.
در هفتههای اخیر که جنبش اعتراضی همچنان ادامه دارد، اما به نسبت ماههای ابتدایی اندکی فروکش کرده، سختگیریهای حکومت به ویژه برای تحمیل حجاب اجباری به زنان افزایش یافته است.
جنبش اعتراضی ابتدا در واکنش به کشته شدن مهسا امینی پس از بازداشت توسط گشت ارشد آغاز شد و خیلی سریع سویهای ضد حکومتی به خود گرفت.
افزایش سختگیریها به بهانه ماه رمضان
یکی از نمادهای این جنبش که با شعار "زن، زندگی، آزادی" با حمایتهای بینالمللی گستردهای روبرو شده مخالفت با حجاب اجباری است که تبلور آن از سر برداشتن روسری و در هفتههای نخست به آتش کشیدن آن بوده است.
در شبکههای اجتماعی و حتی در رسانههای داخلی ایران ویدئوهای بسیاری منتشر شده که از برخورد با زنان بیحجاب در فرودگاهها و پلمپ شدن مراکز خرید و گردشگری به دلیل حضور زنان بدون حجاب اجباری حکایت دارند.
به رغم این سختگیریها ویدئوهای فراوانی در فضای مجازی منتشر شده که رقص و پایکوبی زنان اغلب بدون حجاب اجباری در کنار مردان در شهرهایی چون مشهد، تهران، مسجد سلیمان، رشت، کرج و ... را نشان میدهند.
سال آرزوهای متفاوت
مادر کیان پیرفلک، نوجواننی که به ضرب گلوله ماموران حکومتی به قتل رسید با انتشار عکسی از او در کنار پدرش در شب سیزده بدر سال پیش نوشت: «برات تا صبح بیدار میمونم به انتظار طلوع خورشید، و صبح سیزده را کنار تو بدر میکنم و مثل همیشه سبزه گره میزنم برای آرزوهای قشنگمان. امسال آرزوی همه متفاوت ست، تو هم گره بزن عزیزکم.»
یکی دیگر از رویدادهای بیشمار سیزده بدر امسال که بیتریدید به مذاق حکومت خوش نمیآید دیدار جمعی از فعالان دینی و اجتماعی شهرستان مهرستان با امام جمعه اهل سنت زاهدان و اعلام حمایت از اوست.
مولوی عبدالحمید یکی از روحانیان اهل سنت است که بارها از معترضان به صراحت دفاع و مسئول کشتار آنها را شخص رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای معرفی کرده است.
آنچه جنبش "زن، زندگی، آزادی" در ایران تغییر داد
دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی جنبش "زن، زندگی، آزادی" را "اغتشاش" خواند و پس از سرکوب خشن، پایان آن را اعلام کرد. همزمان با روز جهانی زن، شاهد تصاویری از زنان ایرانی هستیم که نشانگر تن ندادن آنها به حجاب اجباری است.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
با قتل ژینا مهسا امینی پس از بازداشت توسط گشت ارشاد در روز سهشنبه ۲۲ شهریور ۱۴۰۱، جنبشی در ایران به راه افتاد که در تاریخ این کشور بیسابقه است. "زن، زندگی، آزادی" به شعار تحولخواهی و برگذشتن از جمهوری اسلامی تبدیل شد.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
جنبش "زن، زندگی، آزادی" از همان روز نخست با سرکوب، گلوله، بازداشت و شکنجه دهها هزار نفر از معترضان پاسخ داده شد. گرچه دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی اجازه انتشار هیچ آماری در این زمینه را نداده، اما محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، در روز ۱۵ اسفند خبر "عفو" بیش از ۸۰ هزار نفر توسط رهبر جمهوری اسلامی را داد.
عکس: Fatemeh Bahrami/AA/picture alliance
منابع حقوق بشری شمار کشتهشدگان خیزش انقلابی "زن، زندگی آزادی" را از روز ۲۶ شهریور تا ۲۰ دی، ۵۲۰ نفر اعلام کردند که در میانشان ۷۰ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال دیده میشوند. ۱۰۹ نفر از بازداشتشدگان نیز در معرض خطر اعدام قرار دارند.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
جمهوری اسلامی اعتراضات را "اغتشاش" و معترضان را "اغتشاشگر" نامید و مسئولیت هیچ یک از کشتهشدگان را برعهده نگرفت. نهادهای امنیتی و رسانههای وابسته به آنها برای بسیاری از کشتهشدگان پروندهسازی کردند و علت مرگ آنان را "خودکشی"، "سقوط از بلندی"، "مصرف کنسرو ماهی مسموم" و یا "مسموم شدن به دلیل مصرف الکل" اعلام کردند.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در سارایوو گفت: «در اغتشاشات، پلیس به سمت احدی شلیک نکرده و هیچکس در ایران بر اثر شلیک پلیس یا برخورد پلیس و یا نیروهای امنیتی کشته نشد، بلکه برعکس به دلیل بهکارگیری سلاح گرم و سرد توسط عوامل خارجی که وارد ایران شدند یا افرادی که تحت تاثیر قرار گرفتند، بیش از ۶۷ نیروی پلیس در ایران به شهادت رسیدهاند، بدون اینکه شلیکی کنند یا از سلاح گرم استفاده کنند.»
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
در مقابل همه سرکوبها و انکارها، بر شمار زنانی که جنبش "زن، زندگی، آزادی" موجب شکستن ترس آنها از "حجاب اجباری" شد، افزوده گردید.
عکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
اینک هر روز پیشنهادی از سوی یکی از ارگانها و مقامات جمهوری اسلامی برای برخورد با این زنان ارائه میشود. موسی غضنفرآبادی، رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس، از طرحی ویژه خبرداد و گفت: «در این طرح با کشف حجاب، کارت ملی شخص مسدود میشود و تا زمانی که فرد بیحجاب، جریمه بیحجابیاش را پرداخت نکند، همه خدمات اجتماعی او مثل امکان بهرهبردن از سیستم بانکی کشور و… را از او میگیریم.»
عکس: Michinari Nishida/AP/picture alliance
در هفتههای اخیر حتی در برخی از شهرهای ایران رستورانها و داروخانههایی که به زنان بیحجاب خدمات ارائه کردند نیز پلمب شدند.
عکس: Vahid Salemi/AP/picture alliance
برخی ظاهر شدن زنان در معابر عمومی بدون حجاب را "قانون شکنی" میخوانند، زیرا به موجب تبصره ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی: «زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند، به حبس از ده روز تا دو ماه و یا از پنجاه هزار تا پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.»
عکس: Arne Immanuel Bänsch/dpa/picture alliance
پس از اعتراضات اخیر محمدصالح هاشمی گلپایگانی، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر جمهوری اسلامی، "قوانین نامساعد" را علت اصلی به سامان نرسیدن بحث عفاف و حجاب دانست و خبر از طرحی جدید داد و گفت: «ما در طرح جدید حجاب، جرم کشف حجاب را به تخلف تخفیف دادهایم.»
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
منتقدان میگویند: «در طول تاریخ بشر، قوانین زیادی وضع شدهاند که اشتباه بوده و بعدا لغو شدهاند». زمانی بردهداری قانونی بود، تفکیک نژادی در نظام آپارتاید در آفریقای جنوبی قانون بود و در آلمان نیز به مدت ۱۲۳ سال همجنسگرایی طبق پاراگراف ۱۷۵ قانون جزا، جرم محسوب میشد. این قانون اما در سال ۲۰۰۲ میلادی لغو و همه احکام صادره بر مبنای آن "نقض" شد.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
در ۴۴ سال تاریخ جمهوری اسلامی میلیاردها تومان بودجه صرف شده و ۲۶ دستگاه قانونگذار و اجرایی متولی و موظف به اجرای باصطلاح "حجاب و عفاف" بودند. تصاویر این روزهای خیابانهای شهرهای ایران اما موید شکست سیاست "حجاب اجباری" است.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
به گفته مسیح علینژاد، فعال حقوق زنان: «حجاب اجباری، دیوار برلین جمهوری اسلامی است». این دیوار با جنبش "زن، زندگی، آزادی" ترکهای سختی برداشته است.
عکس: Rouzbeh Fouladi/ZUMA Press/picture alliance
علیرغم همه فشارها و سرکوبها، ایجاد رعب و وحشت، اسیدپاشی و حمله با گاز سمی به مدارس دخترانه، باز هم زنان ایران شجاعانه به جمهوری اسلامی نه میگویند.