1. پرش به گزارش
  2. پرش به منوی اصلی
  3. پرش به دیگر صفحات دویچه وله
تاریخ

فصل بهار خانم

۱۳۹۹ آذر ۲۸, جمعه

۲۸ آذر ۱۲۵۷: ۱۴۲ سال پيش در چنين روزی فصل بهار خانم ايران‌‌الدوله در تهران زاده شد. سروده بود: در هر غم و نشاط زن و مرد همسرند، تقليد اگر كنيد از اين رهگذر كنيد.

Fasl Bahar
عکس: Privat

پدر و مادر فصل بهار خانم از شاهزادگان قاجاری بودند:

"ز طفلی اشكريزی بوده كارم

از آن فصل بهارم خوانده مادر

ادبيات فارسی و عربی را نزد آموزگاران سرخانه آموخت. ۱۳ ساله بود كه او را به همسری يكی از شاهزادگان قاجاری دادند و از ناصرالدين‌شاه برايش لقب "ايران‌الدوله" گرفتند.

از آنجا كه همسرش شيفته ادبيات بود، هم‌نشين سرايندگان برجسته مانند ملك‌الشعرا بهار، شيدا و عشقی شد و شعرهايش را در نشريات "ارمغان" و "گل زرد" با تخلص "بهار جنت" به چاپ رساند.

بر سنگ مزار همسرش نوشت:

"بسكه دلم سوختی ز آتش هجران

از تف آهم زمانه پر ز شرر شد"

بر اثر همنشينی با سرايندگان نوجو گاه شكوه از شرايط اجتماعی در سروده‌هايش آشكار می‌شود:

"نه منحصر به من و تو برادر اين سختی است

برای مردم اين مُلك مرگ خوشبختی است

نه مرگ بيشتر از يكدم است و اين مردم

هزار مرتبه میرند، اين چه جان‌سختی است

ز هر چه دزد بود شكوه بر عسس ببرند

عسس چو دزد شود منتهای بدبختی است"

۳۱ ساله بود كه آزاديخواهان گيلان به سرپرستی ميرزا كوچك‌خان در رشت، دست به انقلاب زدند و در اين شهر قحطی و نابسامانی پيش آمد و او برای گردآوری كمك برای مردم سرود:

ای بانوان به اهل وطن گريه سر كنيد

از سوز و آه و ناله جهان پر شرر كنيد

آريد ياد از غم اندوه رشتيان

يادی به روزگار از اين بيشتر كنيد

بهار خانم از شاگردان كمال الملك نيز بوده و نزد او نقاشی و تصويرگری آموخته و از هنرستان صنايع مستظرفه، گواهينامه دريافت كرده است.

۴۲ ساله بود كه برای تكميل نقاشی به پاريس رفت و يك دختر فرانسوی به نام "ماكس" را با خود به تهران آورد كه به دخترانش زبان بياموزد. او خود نيز فرانسه آموخت و گاه از سروده‌های فرانسوی به ويژه آلفرِد دوموسه برای شعرهايش مايه می‌گرفت:

"ز هر برگی كه می‌ريزد ز اشجار

مرا از مرگ خود سازد خبردار

بريز ای آخرين برگ خزانی

نهان كن از نظر اين راه دشوار"

او تار و پيانو را خوب می‌نواخته و صدای خوشی داشته و چند تصنيف و آواز بر روی صفحه گرامافون ضبط كرده است.

افزون بر اينها كتابی در آشپزی و خانه‌داری هم به چاپ رسانده است.

فصل بهار خانم در ۶۴ سالگی در تهران درگذشت.

پرش از قسمت گزارش روز

گزارش روز

پرش از قسمت تازه‌ترین گزارش‌های دویچه وله

تازه‌ترین گزارش‌های دویچه وله