"فایننشال تایمز" مطابق اسنادی که در اختیار این روزنامه بریتانیایی قرار گرفته گزارش داده که ظاهرا میان ایران و روسیه یک قرارداد محرمانه تسلیحاتی امضا شده که ارزش آن حدود ۵۰۰ میلیون یوروست.

مطابق این گزارش که دوشنبه چهارم اسفند (۲۳ فوریه) منتشر شده، این قرارداد شامل تحویل ۵۰۰ سامانه پرتابگر وربای دوش‌پرتاب و ۲۵۰۰ فروند موشک زمین به هوا از نوع "۹‌ام۳۳۶" (9M336) به ایران می‌شود.

بیش‌تر بخوانید: "راه حل بحران ایران تغییر رژیم و سرنگونی علی خامنه‌ای است"

همچنین ۵۰۰ دستگاه دید در شب "موگلی ـ۲" (Mogily-2) برای ردیابی هواپیماها و سایر اهداف در تاریکی نیز بخشی از این توافق عنوان شده است.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌ وله

سامانه وربا از مدرن‌ترین سامانه‌های پدافند روسیه محسوب می‌شود که شامل موشک‌های دوش‌پرتاب با هدایت فروسرخ است که قادرند موشک‌های کروز، هواپیماهای در ارتفاع پایین و پهپادها را هدف بگیرند.

بنا بر اطلاعات دریافتی فایننشال تایمز، قرار بر این است که این موشک‌ها در سه مرحله بین سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ به ایران تحویل داده شوند، اگرچه که ممکن است شمار محدودی از آن‌ها زودتر ارسال شوند.

این توافق که تا کنون محرمانه بوده ظاهرا در دسامبر سال ۲۰۲۵ پس از آن‌ که ایران در ماه ژوئیه درخواست سامانه‌های موشکی را مطرح کرد امضا شده است؛ یعنی در زمانی که پدافند هوایی ایران به دلیل حملات اسرائيل و آمریکا دچار تضعیفی قابل توجه شده بود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

اینک که خبر این توافق محرمانه منتشر می‌شود تنش‌ها میان ایران و آمریکا باز هم اوج گرفته و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده است.

همکاری نظامی ایران و روسیه پیش‌تر نیز جریان داشته و به‌ویژه خود را در جریان جنگ روسیه علیه اوکراین نشان داده که طی آن تهران با ارسال پهپاد و تجهیزات نظامی از مسکو حمایت کرده است.

کاظم جلالی، سفیر ایران در مسکو اخیرا تأیید کرد، چندین پرواز که از روسیه به ایران انجام شد حامل محموله‌های نظامی بوده است.

او در گفت‌وگو با تلویزیون دولتی ایران بدون پرداختن به جزئیات گفت: «ما چند سال پیش توافق‌های قوی نظامی و دفاعی با روسیه امضا کرده‌ایم. تنها می‌توانم بگویم، این هواپیماها نشان می‌دهند که این توافق‌ها در حال اجرا هستند.»

در هشت روز گذشته یک هواپیمای باری ایلیوشین روسی از نوع Il-76TD دست کم سه بار از شهر "مینرالنیه وودی" روسیه در قفقاز شمالی به کرج پرواز کرده است. حداقل یک پرواز هم از این شهر به ایران در اواخر دسامبر سال گذشته انجام شده است.

طبق گزارش‌ها، ایران همچنین در ماه ژانویه تا شش فروند بالگرد تهاجمی "ام‌آی‌۲۸" (Mi-28) روسی دریافت کرده و یک فروند از آن‌ها را در ماه جاری (فوریه) در تهران به‌کار گرفته است.

چشم‌انداز تقویت توان دفاع هوایی ایران

تحلیل‌گران بر این باورند که قرارداد تسلیحاتی یادشده میان ایران و روسیه در توان دفاع هوایی ایران تفاوت چندانی ایجاد نخواهد کرد.

همان‌طور که در گزارش تصریح شد این توافق شامل ارسال ۵۰۰ سامانه وربا و ۲۵۰۰ فروند موشک دیگر است که برای مقابله با هواپیماها، هلی‌کوپترها، پهپادها و حتی برخی موشک‌های کروز در ارتفاع پایین طراحی شده‌اند.

کارشناسان نظامی مزیت اصلی این سیستم‌ها را سرعت استقرار و سادگی استفاده از آن‌ها می‌دانند. سامانه‌های وربا برخلاف سامانه‌های بزرگ‌تر و پیچیده‌تر مانند "اس‌۳۰۰" و "اس‌۴۰۰" برای به‌کارگیری احتیاج به آموزش طولانی‌مدت ندارند و می‌توان آن‌ها را سریع‌تر به‌کار گرفت.

با این حال، کارشناسان در این نکته هم‌نظرند که این سلاح جدید نمی‌تواند به‌تنهایی تغییری اساسی در توان دفاعی ایران به وجود بیاورد. یعنی اگرچه که این سلاح‌ها می‌توانند مقابله با حملات در ارتفاع پایین را تا حدی بهبود ببخشند، اما برتری نظامی راهبردی یا تعادل قدرت را تغییر نخواهند داد.

برخی کارشناسان نیز گفته‌اند که این سامانه‌ها قادرند بیش‌تر در درازمدت مزاحمت ایجاد کرده و زمان درگیری را طولانی‌تر کنند.

نیکول گراجوسکی، استادیار "ساینس‌پو"، مؤسسه مطالعات سیاسی پاریس و کارشناس روابط راهبردی ایران و روسیه تأکید می‌کند: «اما این [سامانه جدید] می‌تواند جنگ بعدی را طولانی‌تر کند.»

در مجموع می‌‌توان این معامله را گامی محدود در جهت تقویت پوشش دفاع هوایی ایران در ارتفاع پایین دانست، بدون آن که در توان نظامی جمهوری اسلامی یک تحول بزرگ نظامی صورت گرفته باشد.