ملاقات وزیران خارجه آمریکا و چین در پکن برای کاهش اختلافات
۱۴۰۳ اردیبهشت ۷, جمعه
آنتونی بلینکن، وزیر امور آمریکا با وانگ یی، همتای چینی خود در پکن ملاقات کرد. وزرای خارجه آمریکا و چین در مورد موضوعات جنجالی مانند حمایت چین از جنگ روسیه علیه اوکراین، مسئله تایوان و اختلافات تجاری گفتگو کردند.
ملاقات آنتونی بلینکن و وانگ یی وزرای خارجه آمریکا و وچین در پکنعکس: Mark Schiefelbein/POOL/AFP/Getty Images
تبلیغات
آنتونی بلینکن روز پنجشنبه ۲۵ آوریل (۶ اردیبهشت) به چین سفر کرد و با سران چین ملاقات و گفتگو کرد.
وانگ یی، وزیر خارجه چین پس از دیدار پنج ساعته با همتای آمریکایی خود ابراز داشت که روابط بین آمریکا و چین "در حال تثبیت" است. او در عین حال تاکید کرد اختلافات بین دو کشور همچنان ادامه دارد و مذاکرات را دشوارتر کرده است. وزیر خارجه چین در صحبتهای خود از افزایش و شکلگیری عوامل منفی در مناسبات دو کشور نیز سخن گفت.
کرچمر تاکید کرده است که مناسبات دو کشور با این حال از اوایل سال گذشته که دولت بایدن چین را به تلاش برای جمع آوری اطلاعات حساس از طریق پرواز بالن جاسوسی بر فراز حریم هوایی ایالات متحده متهم کرده بود، اکنون بهبود یافته است.
دیدار کنونی بلینکن از چین پس از ملاقات ماه نوامبر سال گذشته جو بایدن، رئیسجمهور آمریکا با شی جین پینگ، همتای چینی خود در سانفرانسیسکو انجام میگیرد.
جنگ اوکراین موضوع اصلی مذاکرات چین و آمریکا
ادامه حمایت چین از روسیه در جنگ اوکراین یکی از محورهای اصلی مذاکرات بلینکن و همتای چینی او بوده است.
مقامات وزارت امور خارجه آمریکا پیش از دیدار بلینکن از پکن هشدار دادند که واشنگتن آماده است علیه شرکتهای چینی که به صنایع دفاعی روسیه کمک میکنند، اقدام کند.
کشورهای غربی از جمله آلمان بارها از سران چین خواستند در جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین از مسکو حمایت نکنند و از نفوذ خود برای پایان دادن این جنگ ویرانگر به ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه استفاده کنند. اما چین در مورد این موضوع هیچ اقدامی نکرده و به حمایتهای خود از روسیه با ارسال تجهیزات و تسلیحات کمک کرده است.
بلینکن: آمریکا به دنبال "دیپلماسی فعال" است
سفر بلینکن به چین یک روز پس از امضای لایحهای در آمریکا انجام گرفته است که طبق آن دولت بایدن ۸ میلیارد دلار برای مقابله با تجاوزات فزاینده چین به تایوان و دریای چین جنوبی اختصاص دهد.
موضوع دیگر مورد مناقشه بین آمریکا و چین "مصوبه واگذاری تیکتاک" است. قانونگذاران آمریکایی گفتند تیکتاک موظف است ظرف ۹ ماه روابط خود را با دولت چین قطع کند در غیر این صورت این شبکه اجتماعی در آمریکا مسدود خواهد شد.
بلینکن با توجه به این موضوعات تنشزا در پکن گفت که کشورش با این حال به دنبال "دیپلماسی فعال" خواهد بود. او افزود که چین و آمریکا باید "در مورد زمینههایی که در آن اختلاف دارند برای جلوگیری از سوء تفاهم و اشتباهات محاسباتی شفاف باشند.
رد پای اژدهای سرخ در اقتصاد جهان به روایت تصویر
امضای توافقنامه راهبردی ایران و چین واکنشهای بسیاری برانگیخت. ایران در عین حال بخش بسیار کوچکی از سرمایهگذاری هنگفت چین در دو دهه اخیر را جذب کرده است. حجم سرمایهگذاری چین چقدر و در کدام کشورها بوده است؟
چین بر اساس دادههای "موسسه امریکن اینترپرایز"، فقط ظرف ۱۵ سال گذشته، ۲ تریلیون و ۱۰۰ میلیارد دلار در همه کشورها سرمایه گذاری کرده است؛ از کشورهای ثروتمند مثل سوئیس و آمریکا گرفته تا کشورهای آفریقایی مانند کنگو.
عکس: picture-alliance/dpa/K.-J. Hildenbrand
سهم ایران از این حجم سرمایهگذاری چین فقط ۵۶/ ۲۶ میلیارد دلار بوده که میزان آن در هر دوره پنج ساله تغییر نکرده است؛ یعنی تحریم بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۰ تاثیر چندانی بر کاهش یا افزایش سرمایهگذاری چین در ایران نداشته است. (عکس: کارگران چینی در پروژه آزادراه تهران-شمال)
عکس: farsnews.com
بحران اقتصادی جهانی که سال ۲۰۰۸ شروع شد، فرصت مناسبی برای چین بود تا با عرضه وامهای کلان، جای پایی در کشورهای جهان، حتی در کشورهای اروپایی باز کند.
عکس: picture-alliance/dpa
چین در سال ۲۰۱۳ طرح بلندپروازانه خود یعنی "راه ابریشم جدید" را کلید زد. این پروژه دو هدف اساسی دارد: ۱) افزایش تولید با مواد خام ارزان و انرژی ارزان ۲) انتقال مواد خام و فروش کالای چینی از طریق گسترش راهها، بندرها، فرودگاهها و خطوط راه آهن.
بنا بر دادههای "مرکز مطالعات استراتژیک بینالمللی" (CSIS) چین تنها طی شش سال (۲۰۱۳ تا ۲۰۱۹) حدود ۶۲ میلیارد دلار در بخش راه آهن ۳۴ کشور سرمایهگذاری کرده است. حضور فعال اقتصادی چین در واقع به معنای گسترش نفوذ سیاسی این کشور هم هست. (عکس: شی جین پینگ، رئیس جمهور چین در سال ۲۰۱۴ در کنار همتای ونزوئلایی خود، نیکلاس مادورو در کاراکاس)
عکس: AFP/Getty Images/L. Ramirez
تصویری از خط آهن باری-مسافری بنگوئلا در آنگولا. این خط از شهر لبیتو در آنگولا شروع و در شهر تنکه در جمهوری دموکراتیک کنگو به پایان میرسد. این خط آهن در آنگولا با سرمایهگذاری چین احیا شد.
عکس: DW/N. Sul D'Angola
آفریقا با گسترش سریع شهرنشینی روبرو است. حتی کارشناسان میگویند که انقلاب چهارم صنعتی در آفریقا رخ میدهد. این در حالی است که زیرساختهای کافی برای تحقق این تحول هنوز وجود ندارد. چین و هند از این خلا استفاده میکنند. (عکس: سرمایهگذاری چین در بخش شیلات موزامبیک)
عکس: DW/S. Lutxeque
به نوشته مجله فوربس، چین بزرگترین شریک تجاری آفریقا است و حجم سالانه تبادلات دو طرف به ۲۰۰ میلیارد دلار میرسد. بر این اساس، بیش از ۱۰۰ هزار شرکت چینی در آفریقا فعالند. بنا بر دادههای بخش تحقیقات تجارت چین – آفریقا در دانشگاه جان هاپکینز، بیشترین صادارات از آفریقا به چین در سال ۲۰۱۹ به ترتیب از کشورهای آنگولا، آفریقای جنوبی و جمهوری کنگو صورت گرفته است.
عکس: picture-alliance/Photoshot/Zhang Gaiping
مجله فوربس نوشته است که آفریقا ۲۰ درصد کتان مورد نیاز چین را تامین میکند. آفریقا نصف ذخایر منیزیم جهان را هم دارد که در صنعت فولاد به کار میرود و جمهوری دموکراتیک کنگو به تنهایی نصف ذخایر تلق جهان را در اختیار دارد. آفریقا همچنان ذخایر قابل توجه کولتان دارد که مورد نیاز صنعت الکترونیک است. چین به همه این منابع نیاز دارد. (عکس: معدن کبالت در جمهوری دموکراتیک کنگو)
عکس: Getty Images/AFP/F. Scoppa
دَن روخِفِن، پژوهشگر هلندی و بنیانگذار مؤسسه معماری "MORE" است. او تألیفات متعددی از جمله در زمینه گسترش شهرنشینی در آفریقا دارد. به گفته او، «در آفریقا هیچ پروژه ساختمانی بلندتر از ۳ طبقه و هیچ راهی طولانی تر از ۳ کیلومتر وجود ندارد که در دست چینیها نباشد.» (عکس: کارگر چینی و محلی در کارگاه ساخت یک اتوبان در اوگاندا)
عکس: Imago
اما در ایران چه اتفاقی خواهد افتاد؟
جزئیات توافق راهبردی ۲۵ ساله ایران و چین منتشر نشده است. روزنامه "نیویورک تایمز" پیش از این نوشته بود که طرح این توافقنامه را رئیسجمهور چین پنج سال پیش (۲۰۱۶) پیشنهاد کرده بوده است. پیشنویس این توافقنامه ۴ تیرماه ۱۳۹۹ در پکن به امضا رسید. دو هفته بعد، روزنامه نیویورک تایمز به جزئیات این پیشنویس ۱۸ صفحهای دست یافت و آن را منتشر کرد.
عکس: ana.press
"نفت در برابر سرمایهگذاری"
به نوشته وبسایت اقتصادی "بلومبرگ"، چین در چارچوب این توافق «۴۰۰ میلیارد دلار در ایران سرمایهگذاری میکند و در مقابل از ایران با تخفیف زیاد و بهطور مداوم نفت میخرد». چین دقیقا مشابه همین استراتژی را در قاره آفریقا در پیش گرفته است. چین در مقابل بازسازی زیرساختها، حدود یکسوم نفت مورد نیاز خود را از کشورهای آفریقایی وارد میکند.
عکس: Mana Neystani
اگر موضوع "سرمایهگذاری در برابر نفت ارزانقیمت" درست باشد، پکن بخشی از سرمایهگذاری خود را از طریق اختلاف قیمت نفت ارزان جبران میکند. سود حاصل از سرمایهگذاری نیز بخش دیگری از هزینهها را تأمین میکند. گسترش حوزه نفوذ چین در منطقه را هم میتوان به سود اقتصادی افزود. توافقنامه ۲۵ ساله با چین کدام منافع ایران را تأمین میکند و چقدر برای ایران از نظر اقتصادی به صرفه است؟