هشدار نسبت به "رشد خداناباوری و بیدینی" در ایران
۱۳۹۱ بهمن ۱, یکشنبه![](https://static.dw.com/image/16368520_800.webp)
وبسایت خبری "بازتاب امروز" در گزارشی که روز شنبه (۱۹ ژانویه/ ۳۰ دی) منتشر کرد از گسترش روزافزون تظاهر به خداناباوری در شبکههای اجتماعی توسط نسل جوان ایرانی خبر داد. این گزارش تصریح میکند که در سالهای اخیر "ترویج خرافات از سوی برخی مسئولان و رسانهها به طور رسمی" انجام میشود و این موضوع موجب شده که مردم و جوانان از دین زده شوند.
به نوشته سایت بازتاب امروز، حوادث سال ۱۳۸۸ خورشیدی و "استفاده حداکثری از دین و باورهای مذهبی برای مقابله با معترضان" موجب شد تا بیدینی به صورت یک "سونامی" در میان جوانان افزایش یابد، به نحوی که تعداد زیادی از افراد عدم باور خود به دین و یا حتی خدا را به شکلی علنی در شبکههای اجتماعی ابراز میکنند.
نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران در خردادماه سال ۱۳۸۸ با اعتراضات صدها هزار نفری روبرو شد؛ اعتراضاتی که کشتهشدن دهها نفر و حکم زندان طویلالمدت برای برخی از معترضان و فعالان سیاسی منتقد حکومت را در پی داشتند.
سران مذهبی حکومت ایران مخالفان خود را متهم به ضدیت با مبانی دینی و اسلامی میکنند. در همین حال محمود احمدینژاد، رئیس جمهوری اسلامی، و برخی از روحانیان نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی در سالهای اخیر از "نزدیکبودن ظهور امام دوازدهم شیعیان" خبر دادهاند؛ امری که با انتقاد برخی از روحانیان سنتی روبرو شده است.
افزایش اینگونه اظهار نظرها موجب شده است که برخی از ایرانیان در فضای مجازی به نقد جدی یا همراه با طنز اعتقاداتی از این دست بپردازند.
از هاله نور تا رمال مخصوص دولت
محمود احمدینژاد نیز از جمله کسانی است که در هفت سال گذشته بارها به ترویج اعتقادات خرافی متهم شده است. پیشتر انتشار فیلم اظهارات وی در دیدار با جوادی آملی، یک روحانی بلندپایه ایرانی، خبرساز شد.
رئیس دولت جمهوری اسلامی ایران پس از بازگشت از اولین سفرش به نیویورک و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل مدعی شد که یک "هاله نور" در تمام مدت سخنرانی وی را احاطه کرده است. محمود احمدینژاد بعدها بیان چنین اظهاراتی را رد کرد.
در چند سال اخیر و با بالا گرفتن اختلاف میان رئیس دولت و رهبر جمهوری اسلامی، برخی از رسانههای "اصولگرا" از حضور و کمکگرفتن از رمالان در دولت خبر دادند. به گفته مسئولان قضایی جمهوری اسلامی، چند نفری هم در این رابطه دستگیر شدند. برخی از خبرگزاریها نیز اظهارات فردی را منتشر کردند که متهم بود با کمک رمالی ضمن همکاری با برخی از نزدیکان محمود احمدینژاد، از صدها زن سوء استفاده جنسی کرده است.
پیشتر هم میرحسین موسوی، یکی از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری دهم، در تبلیغات انتخاباتی دولت محمود احمدینژاد را "دولت رمالی و کفبینی" خوانده بود؛ ادعایی که با انتقاد شدید رهبر جمهوری اسلامی نیز روبرو شد.
از دامان مذهب به آغوش "الحاد و ارتداد"
"بازتاب امروز" در بخش دیگری از گزارش یادشده میافزاید تعداد زیادی از کسانی که در شبکههای اجتماعی در توصیف اعتقادات دینی خود از واژه "غیر معتقد" استفاده میکنند، در خانوادههای مذهبی به دنیا آمدهاند، این روند با وجود این در حال گسترش است. این گزارش همچنین از افزایش تعداد دختران و زنانی خبر میدهد که تصاویر بیحجاب خود را در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند.
این وبسایت خبری مدعی است: «برخی افراد نیز با بهرهگیری از زمینه دلزدگی جوانان از سوءاستفاده از دین، به صورت متمرکز و سازماندهیشده به تئوریزه کردن خداناباوری در میان جوانان پرداخته و با ترجمه و طرح نوشتهها و اشکالات وارده از سوی خداناباوران در غرب، سعی در تثبیت این نوع عقیده در میان اعضای ایرانی شبکههای اجتماعی دارند».
اما برخی از جامعهشناسان میگویند این اتفاق واکنش به فضایی است که درون کشور وجود دارد و نسل جوان ایرانی نسبت به آن معترض است. به باور این کارشناسان، ایرانیان در فضای مجازی هویت واقعی و دیدگاهها و سبک زندگیای را به نمایش میگذارند که به آن باور دارند، در حالی که در زندگی روزمره باید این "من واقعی" را به علت فشارهای حکومت انکار یا مخفی کنند.
سایت بازتاب امروز نیز در بخشی از گزارش مزبور به تاثیر عملکرد حکومت جمهوری اسلامی و فضای حاکم بر جامعه ایران به عنوان یکی از دلایل گسترش خداناباوری و بیدینی تاکید میکند: «زدگی از سوءاستفاده از دین و استفاده ابزاری و حداکثری از نفوذ دین در جامعه ایران برای تامین مقاصد سیاسی و اقتصادی در کنار دامنزدن به خرافات از سوی برخی محافل مذهبی و رسمی موجب بروز بستر این گرایش به بیدینی و خداناباوری شده است».
"خداناباوران در حکومت الهی"
نشریه آلمانی "دی تسایت" در اکتبر سال گذشته میلادی (۲۰۱۲) در نسخه آنلاین خود در گزارشی زیر عنوان "به عنوان یک خداناباور در حکومت الهی" به بررسی افزایش آتئیسم در ایران پرداخت. تهیهکننده این گزارش در این باره با برخی از جوانان در ایران گفتوگو کرده که گرچه در خانوادههای مذهبی بزرگ شدهاند، اما دیگر اعتقادی به وجود خالق ندارند.
این گزارش همچنین نگاهی دارد به زندگی دوگانه یک "بیخدا" در کشوری با حکومت اسلامی که در ادبیات قضایی اسلام به عنوان ملحد یا مرتد شناخته میشود و میتواند با مجازات مرگ روبرو گردد.
در بخش دیگری از این گزارش به حضور و فعالیت خداناباوران ایران در فضای مجازی اشاره شده است؛ فضایی که به آنها اجازه میدهد با هویت جعلی و بدون آنکه خطر تعقیب قضایی و مجازاتهای سخت تهدیدشان کند، به بحث در مورد عقاید خود بپردازند. در یک نمونه ذکر شده، صفحهای مختص به ناباوران با عنوان "کانون آگنوستیکها و آتئیستهای ایران" بیش از ۳۸هزار دنبالکننده دارد.