حسن هاشمی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران میگوید که "هزینههای کمرشکن درمان" در دولت حسن روحانی کاهش چشمگیری یافته است.
او در گفتوگو با خبرگزاری دولتی ایران (ایرنا) با بیان اینکه سالهاست که به بیمارستانسازی و پروژههای عمرانی در حوزه سلامت بیتوجهی شده افزود: «راهی جز خصوصیسازی نظام سلامت نداریم.»
به گفته وزیر بهداشت ایران، سهم سلامت از بودجههای عمرانی که برای ساخت بیمارستان و درمان در ایران اختصاص یافته، کمتر از ۴ درصد است. او همچنین اضافه کرد: «اکثر بیمارستانهای ایران فرسوده هستند.»
بیضشتر بخوانید: زیرمیزی گرفتن پزشکان، جنجال تازه بر سر پدیدهای قدیمی
حسن هاشمی با بیان اینکه باید "تصمیمهای شجاعانه و سخت" برای اصلاح نظام سلامت گرفت، گفت: «از نظر وزارت بهداشت، لازم نیست دولت بیمارستان بسازد و دومین دستگاه دولتی پر جمعیت کشور باشد، دولت باید تصدیگری را به بخش خصوصی واگذار کند.»
وزیر بهداشت همچنین مدعی شد که با اجرای طرح "تحول سلامت"، پرداخت هزینههای سلامت توسط شهروندان در شهرها از ۳۸ درصد به کمتر از ۶ درصد و در روستاها به ۳ درصد کاهش یافته است.
خیابان "فرهنگ حسینی" تهران بیشتر با نام خیابان "کلیه" معروف است. پیام همه دیوارنویسیهای ساختمانهای این خیابان یک چیز است: آگهی خرید و فروش کلیه. اما نظر قانون و مراجع در مورد خرید و فروش کلیه چیست؟
عکس: DW/Shahrokhکمی پایینتر از میدان ولیعصر تهران، خیابانی هست با نام "فرهنگ حسینی". این خیابان اما بیشتر با عنوان خیابان یا کوچه "کلیه" معروف است. دلیل آن وجود دیوارنویسیهای بسیاری است که بر دیوار بیشتر ساختمانهای این خیابان دیده میشود، پیام همه این دیوارنویسیها یک چیز است؛ آگهی خرید و فروش کلیه. (دویچه وله دو شماره آخر شماره تلفنهای عکسهای این گالری را پاک کرده است.)
عکس: DW/Shahrokhساختمان مرکزی انجمن حمایت از بیماران کلیوی در وسط این خیابان واقع است، از همین رو بسیاری از بیماران کلیوی و افراد نیازمند به پیوند کلیه همه روزه رهسپار این خیابان میشوند تا شاید بخشی از مشکلاتشان حل شود.
عکس: DW/Shahrokhبی تردید به همین دلیل است که در سرتاسر این خیابان و خیابانهای منتهی به آن، دیوار ساختمانها پر است از دیوارنویسیهای حاوی آگهی فروش کلیه. در این آگهیها افراد با نوشتن یک شماره تلفن و گروه خونی خود از تمایل به فروش کلیه خبر دادهاند.
عکس: DW/Shahrokhتماس با بسیاری از این شماره تلفنها حاکی از آن است که دلیل اصلی و عمده این افراد برای فروش کلیه مشکلات و نیاز مالی است. گروهی از آنها علت تمایل به فروش کلیه خود را بدهکاری و ورشکستگی عنوان کردهاند. گروهی دیگر تلاش برای تامین پول لازم جهت مواردی از جمله بیماری یکی از نزدیکان، راه اندازی کسب و کار، تامین جهیزیه و ... را علت آگهی فروش کلیه ذکر میکنند.
عکس: DW/Shahrokhقوانین ایران در رابطه با خرید و فروش اعضای بدن افراد زنده هیچ موضعی نگرفته است. به نظر میرسد تمایل افراد برای فروش کلیه و آگهیهای علنی در این زمینه ناشی از همین سکوت قانونی در این زمینه باشد.
عکس: DW/Shahrokhقانونگذاران در جمهوری اسلامی تنها یکبار و در سال ۱۳۷۳ تلاش کردند این موضوع را در زمره قوانین درآوردند. در آن سال نمایندگان مجلس شورای اسلامی تلاش کردند لایحهای با عنوان "لایحه اجازه پیوند اعضای بدن فوت شدگان در موارد خاص" را به تصویب برسانند، اما پس از طرح در صحن علنی به دلیل مخالت ۱۱۲ نماینده، لایحه رای نیاورد و برای همیشه از دستور کار خارج شد.
عکس: DW/Shahrokhمراجع مذهبی در ایران نیز موضوع فروش کلیه را خلاف دستورات دینی نمیدانند.
عکس: DW/Shahrokhیکی از وب سایتها در ایران استفتایی با این مضمون از چند مرجع دینی را مطرح کرده است: «بنده ۲۴ ساله هستم و قصد ازدواج دارم. خودم و خانواده ام نیاز شدید مالی داریم. سئوالم این است که آیا با علم به اینکه یقیناً بعدها برایم مشکلات بزرگی به وجود میآورد، شرعاً میتوانم برای مخارجی که جهت ازدواج و کمک به خانواده نیاز دارم، کلیه خودم را بفروشم؟»
عکس: DW/Shahrokhآیتالله سیستانی، مکارمشیرازی، هادویتهرانی و نوریهمدانی به این استفتا پاسخ دادهاند، اما هیچکدام این عمل را ممنوع اعلام نکردهاند.
عکس: DW/Shahrokhپاسخ مکارم شیرازی اینگونه بود: «فروش اعضایی که بدل دارد مانند یکی از دو کلیه اشکالی ندارد». نوریهمدانی نیز گفته است: «دریافت پول در ازای بعضی از اعضا مانند کلیه مانعی ندارد.»
عکس: DW/Shahrokhدر سایه خلأ قانونی و تائیدهای برخی از مراجع، خرید و فروش اعضای بدن در ایران به راحتی انجام پذیر است.
عکس: DW/Shahrokhدکتر گنجی رئیس انجمن نفرولوژی ایران میگوید: «از مجموع کل پیوندهای کلیهای که تاکنون در ایران انجام شده، تنها در ۳۰ درصد عملها از کلیه افراد دچار مرگ مغزی استفاده شده و ۷۰ درصد کلیههای پیوند داده شده به بدن بیماران از افراد زنده دریافت شده است.»
عکس: DW/Shahrokhمیزان پیوندهای کلیه در دیگر نقاط دنیا اما بر عکس ایران است. آمار منتشر شده نشان میدهد در دیگر کشورها تنها ۱۵ درصد از پیوندهای کلیه از افراد زنده انجام میشود و به صورت معمول ۸۵ درصد عملهای پیوند کلیه از افراد دچار مرگ مغزی صورت میگیرد.
عکس: DW/Shahrokhبر اساس گزارشهایی که رسانههای داخل ایران تاکنون منتشر کردهاند، دلالان نقش بسیار تعیین کننده و فعالی در بازار خرید و فروش کلیه دارند. بر این اساس گفته میشود بخش زیادی از خرید و فروشهای کلیه توسط همین افراد انجام میشود.
عکس: DW/Shahrokhدلالان تلاش میکنند با فراهم کردن شرایط لازم خریدار و فروشنده کلیه را به هم رسانده و با شکل دادن معامله میان طرفین، پورسانت خود را دریافت کنند.
عکس: DW/Shahrokhتماس با شماره تلفنهایی که کلیه خود را برای فروش آگهی کردهاند حاکی از آن است که در این بازار این عضو بدن انسان نرخ مشخصی ندارد، افراد آگهی کننده به فراخور میزان نیاز مالی خود قیمتهای متفاوتی از ۱۰ تا ۷۰ میلیون تومان را عنوان میکنند.
عکس: DW/Shahrokh
انتقاد از سرانه پایین هزینه درمان در ایران
در همین حال بهزاد رحمانی، رئیس انجمن علمی جراحان عمومی ایران در گفتوگو با خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، خدمات نامناسب و طولانی شدن مراحل رسیدگی به بیماران در بیماستانهای دولتی از دلایل پرداخت "زیرمیزی" به پزشکان است.
به گفته او"دفترچه بیمه ناکارآمد" موجب شده است تا بیماران با فروش "ماشین و فرش زیر پایشان" هزینه درمان در بخش خصوصی را تامین کنند.
بیشتر بخوانید: وزیر بهداشت: تحریمها مانع ورود آمبولانس به کشور است
رئیس انجمن جراحان ایران از سرانه پایین درمان در ایران نیز انتقاد کرد و آنرا شرمآور خواند. به گفته رحمانی در حالی که سرانه درمان در کشور ترکیه ۹ هزار دلار و در کشور کانادا ۱۳ هزار دلار است، این مبلغ در ایران تنها ۴ دلار در نظر گرفته شده است.
بهزاد رحمانی معتقد است که سرانه درمان در طول ۳۰ سال گذشته باید افزایش مییافت که به آن بیتوجهی شده و در حال حاضر حداقل سرانه برای هر ایرانی در سال باید به ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان (در حدود ۴۰۰ دلار) افزایش یابد.