1. پرش به گزارش
  2. پرش به منوی اصلی
  3. پرش به دیگر صفحات دویچه وله

وودی آلن، سینماگری برای تمام فصول

AA۱۳۹۱ تیر ۲۶, دوشنبه

زمانی او را یک کمدین می شناختند، اما وودی آلن در طول چهار دهه فیلمسازی ۴۲ فیلم ساخته که از ژانرهای گوناگون‌اند. سینماهای اروپا یک مستند دوساعته را درباره کار و زندگی این فیلمساز نشان می‌دهند.

Frankreich USA Woody Allen zum 75. Geburtstagعکس: AP

وودی آلن یکی از برجسته‌ترین و کوشاترین سینماگران امریکاست. در دهه‌های گذشته کمتر فیلمسازی با پی‌گیری و کوشایی او فیلم ساخته است. حضور او گاه کمرنگ یا نامشهود بوده، اما هرگز قطع نشده است. به زودی ۴۲مین فیلم او به نام "به رم با عشق" در اروپا به روی پرده می‌آید. این درحالی است که او کار روی فیلم بعدی را شروع کرده و قصد دارد پس از چند سال فیلم‌سازی در اروپا، به میهن خود برگردد. داستان فیلم بعدی  او در نیویورک و سان فرانسیسکو می‌گذرد.

در کنار اسکارلت جوهانسون، هنرپیشه فیلم "امتیاز نهایی"، در جشنواره فیلم کن سال ۲۰۰۵عکس: AP

فیلم مستند دوساعته درباره‌ی زندگی و کار وودی آلن، بر پایه‌ی گفت‌وگوی طولانی رابرت واید، منتقد و مستندساز امریکایی، با او ساخته شده است. هرچند زندگی هنری وودی آلن برای همه شناخته شده است، باز هم در فیلم نکات تازه فراوانی هست که بی‌گمان برای علاقه‌مندان به سینمای مدرن جالب خواهد بود.


اولین موفقیت در شانزده سالگی


وودی آلن، در اول دسامبر ۱۹۳۵ در خانواده‌ای یهودی در بروکلین (نیویورک) به دنیا آمد. خیلی زود استعداد او در شوخ‌طبعی و طنزگویی آشکار شد. هنوز کودک بود که اولین طنزهای خود را برای نشر به روزنامه‌ها فرستاد. اولین نوشته‌های او در روزنامه نیویورکر منتشر شد. گفته می‌شود که او با نشر نوشته‌های طنزآمیز در ۱۶ سالگی بیشتر از پدر و مادر خود درآمد داشت.


چندی بعد که به شهرت رسید، مثل بیشتر طنزنویسان تصمیم گرفت کارهای خنده‌دار خود را در شوهای زنده روی صحنه تئاتر اجرا کند، اما به زودی متوجه شد که مردم تنها به قیافه‌ی بامزه‌ی او می‌خندند و نه به جک‌هایی که برایشان تعریف می‌کند! از آن پس تصمیم گرفت قطعات طنز خود را به دیگران بدهد و خود به دنبال رسانه‌ای باشد که بتواند هنر بازیگری او را نشان دهد.

با هنرپیشگان فیلم "رویای کاساندرا" در جشنواره فیلم ونیز سال ۲۰۰۷عکس: AP


به سوی سینما


هنگامی که وودی آلن از نیمه‌ی دهه ۱۹۶۰ به سینما روی آورد، آشکار بود که رسانه‌ی دلخواه خود را یافته است. او در چند زمینه‌ی گوناگون استعداد داشت: هم سناریو می‌نوشت و هم کارگردانی می‌کرد. نمک و مزه‌ی فیلم‌هایش وقتی بود که نقش اصلی فیلم را خود ایفا می‌کرد.


وودی آلن با نخستین فیلم‌های کوچک و کم‌خرج خود، به عنوان چهره‌ی جوان و پرکار سینمای کمدی نامی شد. او در طول ده سال از ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۵ فیلم‌هایی ساخت که می‌توان آنها را کمدی سبک دانست که جز خنداندن تماشاگر هدفی نداشتند. در میان نخستین کارهای او به ویژه سه فیلم قابل توجه هستند: "پول رو بردار فرار کن!" (۱۹۶۹)، "دوباره سعی کن، سام!" (محصول ۱۹۷۱ به کارگردانی هربرت راس) و فیلم "هر آنچه همیشه دوست داشتید درباره‌ی سکس بدانید اما جرأت نمی‌کردید که بپرسید!" (۱۹۷۲)

هنگام نواختن کلارینت در مراسم گشایش کنسرت گروه جاز نیو اورلئان در ۳۰ ژوییه ۲۰۰۴ در اشتوتگارتعکس: AP


اما وودی آلن، اهل فرهنگ و مطالعه بود. او حتی در کمدی‌های اولیه به دنبال ایده‌هایی عمیق و تأمل‌انگیز می‌گشت.  انتقاد اجتماعی و سیاسی، اشاره به فیلم‌های معروف کلاسیک، از دانش سینمایی وسیع و اشتغالات ذهنی او حکایت داشت.

همکاران وودی آلن و منتقدانی که با او آشنایی بیشتری داشتند، می‌دانستند که او دیر یا زود به جای کمدی‌های سبک، به طنز عمیق و گزنده روی خواهد آورد.


کار اصلی وودی آلن که دستخط او در سینما شناخته می‌شود، در اواخر دهه ۱۹۷۰ شکل گرفت، به ویژه با کارگردانی سه فیلم درباره شهر محبوبش نیویورک. این سه فیلم عبارتند از: آنی هال (۱۹۷۷)، زندگی درونی (۱۹۷۸) و منهتن (۱۹۷۹).

میا فارو، هنرپیشه معروف آمریکایی، در دهه ۱۹۸۰ شریک زندگی وودی آلن بودعکس: AP

با این فیلم‌ها او او دامنه‌ی سینمای خود را گسترش داد و توانست به سینمای دلخواه خود بپردازد. در این فیلم‌ها که داستان مشخص و سرراستی ندارند، ماجراهای تلخ و شیرین از زندگی واقعی به هم آمیخته‌اند. بخش‌هایی از تجارب شخصی او، دلبستگی او به شهر زادگاهش نیویورک و همچنین گوشه‌هایی از زندگی خصوصی او، برای نمونه پیوند عاطفی او با دایان کیتون، هنرپیشه مشهوری که چند سال با او زندگی می‌کرد.


درونمایه‌های زندگی شخصی همیشه از مضمون‌های آشنای سینمای وودی آلن بوده است. برای نمونه در فیلم "شوهران و همسران" (۱۹۹۲) وودی آلن و همسر سابقش میا فارو دو طرف یک دعوای حاد زناشویی هستند. آنها اندکی قبل از این فیلم با نزاعی تلخ از هم جدا شده بودند.

وودی آلن در سال ۱۹۹۷ در ۶۲ سالگی با سون یی پروین ۲۷ ساله، دخترخوانده میا فارو، ازدواج کردعکس: AP


دلبسته به سینمای اروپا


وودی آلن، مانند برخی دیگر از سینماگران مستقل امریکا، همواره ستایشگر سینمای اروپا بوده است. از اواخر دهه‌ی ۱۹۸۰ او کوشید برخی از رگه‌های سینمای اروپا را در آثار خود نشان دهد. او از سینماگران اروپایی، به ویژه به آثار اینگمار برگمن، سینماگر بزرگ سوئدی و فدریکو فلینی، فیلمساز بزرگ ایتالیا، عشق می‌ورزد؛ اما چندین بار گفته است که هرگز نتوانسته فیلمی در سطح فیلم‌های آن استادان بسازد.


در برخی از فیلم‌های وودی آلن ارجاعات و کنایه‌های جالبی به سینمای کلاسیک اروپا دیده می‌شود. آخرین نمونه‌ی آن فیلم "ویکی کریستینا بارسلونا" است که در آن ارجاعاتی به "ژول و ژیم" فیلم معروف فرانسوا تروفو، سینماگر نامی موج نوی فرانسه، دیده می‌شود.

با دخترش مانسی به هنگام ورود به ایتالیا برای معرفی فیلمش "چیزی غیر از این" در جشنواره فیلم ونیز سال ۲۰۰۳عکس: AP


یکی دیگر از جلوه‌های عشق او به سینمای اروپا این بود که فیلم‌های آخر خود را در اروپا و با شرکت برخی از عوامل اروپایی کارگردانی کرد. آخرین فیلم او به نام "نیمه شب در پاریس" یکسره ادای دینی است به هنر مدرن اروپا.


وودی آلن روی هم رفته فیلمسازی موفق به شمار می‌رود، زیرا توانسته پیاپی فیلم بسازد. اما او هرگز فیلمسازی تجارتی نبوده و هیچگاه فیلمی "رکوردشکن" نساخته است. با وجود این، کسی نمی‌تواند ارزش سینمای او را منکر شود. او روی هم ۲۳ بار برای جایزه اسکار نامزد شد و توانست ۴ بار آن را به دست آورد: در سال ۱۹۷۸ برای سناریو و کارگردانی فیلم "آنی هال" دو جایزه گرفت، در سال ۱۹۸۶ برای سناریوی فیلم "هانا و خواهرانش" و در سال ۲۰۱۲ برای فیلمنامه فیلم "نیمه شب در پاریس".


وودی آلن هرگز در مراسم اسکار شرکت نکرده است، و جوایز را همواره دیگران از طرف او دریافت کردند.

پرش از قسمت گزارش روز

گزارش روز

پرش از قسمت تازه‌ترین گزارش‌های دویچه وله