آلمان: بخشی از پرونده‌های ویزای ایرانیان به ایروان منتقل شد
۱۴۰۵ خرداد ۱, جمعه
تعطیلی طولانی سفارت آلمان در ایران، به‌ویژه پس از جنگ و تشدید شرایط امنیتی، باعث شده روند مصاحبه‌های ویزا برای بسیاری از متقاضیان عملا متوقف شود. برخی از آن‌ها از دی‌ماه ۱۴۰۴ در صف انتظار هستند و هنوز نمی‌دانند آیا باید منتظر بمانند، به کشور ثالث بروند یا از ابتدا مسیر تازه‌ای را شروع کنند؟
در این میان، دانشجویان، متقاضیان دوره‌های آموزشی و نیروهای متخصص ایرانی می‌گویند، ماه‌هاست میان پاسخ‌های مبهم، ایمیل‌های خودکار و نبود اطلاع‌رسانی روشن گرفتار شده‌اند؛ وضعیتی که برای بسیاری از آن‌ها فقط یک تاخیر اداری نیست، بلکه می‌تواند به معنای از دست رفتن پذیرش دانشگاهی، قرارداد کاری، اعتبار مدرک زبان و پس‌انداز چند ساله باشد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
پاسخ وزارت خارجه آلمان به دویچه وله
دویچه وله برای روشن شدن وضعیت متقاضیان، در تماس با وزارت خارجه آلمان درباره احتمال ازسرگیری روند صدور ویزا، معرفی کشور ثالث و ارائه راه‌حل موقت برای متقاضیان ایرانی پرسش‌هایی را مطرح کرد.
این وزارتخانه اکنون در پاسخ به دویچه وله اعلام کرده است که "در مواردی" امکان بررسی درخواست ویزای شهروندان ایرانی در نمایندگی‌های آلمان در کشور همسایه فراهم شده است.
بر اساس این پاسخ، روند بررسی پرونده برخی متقاضیان، به‌ویژه دانشجویان و نیروهای متخصصی که پیش از آغاز درگیری‌های نظامی درخواست خود را در تهران ثبت کرده بودند، در هفته‌های اخیر از سر گرفته شده است.
به گفته وزارت خارجه آلمان، پس از تکمیل روند بررسی، سفارت این کشور در ایروان، پایتخت ارمنستان می‌تواند ویزای ورود این افراد را صادر کند و متقاضیان واجد شرایط، به‌صورت جداگانه از سوی سفارت آلمان در تهران یا اداره فدرال امور خارجی برای دریافت وقت تماس خواهند گرفت.
در پاسخ وزارت خارجه آلمان همچنین آمده است که برلین هنوز در حال بررسی این موضوع است که آیا درخواست‌های اولیه سایر گروه‌های ویزایی نیز می‌تواند در سفارتخانه‌های آلمان در کشورهای همسایه ایران بررسی شود یا خیر.
به گفته این وزارتخانه، در صورت اجرایی شدن این روند، متقاضیان از سوی شرکت تی‌ال‌اس (TLScontact)، کارگزاری سفارت آلمان به‌صورت جداگانه مطلع خواهند شد.
با این حال، بسیاری از متقاضیان می‌گویند، هنوز هیچ تماس یا زمان‌بندی مشخصی دریافت نکرده‌اند و همچنان در وضعیت نامعلوم به سر می‌برند.
صف انتظار بی‌پایان
کوثر که او خواسته در گزارش از او نام برده شود، از دوم فوریه در فهرست انتظار وقت مصاحبه سفارت آلمان قرار دارد. او می‌گوید، در این مدت هیچ اطلاع روشنی درباره بازگشایی سفارت، انتخاب کشور ثالث یا ادامه روند درخواست ویزا دریافت نکرده است.
بیشتر بخوانید:بلاتکلیفی متقاضیان ایرانی ویزای آلمان پس از جنگ
به گفته کوثر مدارک زبان بسیاری از متقاضیان در حال منقضی شدن است و دانشگاه‌ها هم دیگر حاضر نیستند شروع ترم را برای آن‌ها به تعویق بیندازند. او می‌گوید در مراجعه‌های مکرر به کارگزاری سفارت آلمان (TLS) در تهران، فقط یک پاسخ شنیده‌اند: «صبور باشید، هیچ چیز مشخص نیست.»
او می‌گوید، تجمع‌های اعتراضی متعددی مقابل سفارت آلمان در تهران برگزار شده، اما متقاضیان هنوز پاسخی نگرفته‌اند. تصاویر یکی از این تجمع‌ها نیز در اختیار دویچه وله قرار گرفته است.
سحر هم از ۲۴ ژانویه ۲۰۲۶ وارد صف نوبت‌دهی مصاحبه شده بود. آن زمان سه پذیرش از دانشگاه‌های آلمان برای ترم تابستان داشت و فکر می‌کرد تا آوریل حتما ویزا خواهد گرفت.
او حتی به محل کارش اعلام کرده بود که از ۲۰ مارس دیگر قراردادش را تمدید نمی‌کند، چون تصور می‌کرد در بهار امسال در آلمان خواهد بود. اما تعطیلی سفارت باعث شد دو پذیرش دانشگاهی خود را از دست بدهد.
برای حفظ پذیرش سوم، او حدود ۴۰۰ یورو هزینه ثبت‌نام پرداخت کرده است؛ پولی که با نرخ امروز، برایش رقم سنگینی بوده است. با این حال هنوز نمی‌داند به همان ترم هم خواهد رسید یا نه.
سحر می‌گوید، تقریبا هر روز به سفارت آلمان، وزارت خارجه آلمان، وزارت کشور آلمان، نمایندگان حزب سبز و رسانه‌ها ایمیل زده، اما تنها پاسخ‌هایی که دریافت کرده، پیام‌های خودکار بوده است.
تجمع مقابل سفارت آلمان در تهران
در میانه این بلاتکلیفی، گروهی از متقاضیان ویزای تحصیلی و دوره‌های کارآموزی روز پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت (۱۴ مه) مقابل سفارت آلمان در تهران تجمع کردند؛ تجمعی که به گفته شرکت‌کنندگان، با هدف رساندن صدای متقاضیانی برگزار شد که ماه‌هاست در انتظار پاسخ و تعیین تکلیف پرونده‌هایشان مانده‌اند.
تصاویر و ویدیوهای رسیده به دویچه وله نشان می‌دهد که برخی از تجمع‌کنندگان برگه‌های پذیرش دانشگاه، مدارک زبان و پرینت ایمیل‌های صف انتظار تی‌ال‌اس را در دست داشتند. آن‌ها خواستار شفافیت بیشتر، ازسرگیری روند مصاحبه‌ها و معرفی راه‌حل جایگزین مانند انتقال پرونده‌ها به سفارتخانه‌های آلمان در کشورهای همسایه بودند.
برخی شرکت‌کنندگان در این تجمع می‌گفتند مشکل اصلی فقط توقف روند ویزا نیست، بلکه "بی‌خبری مطلق" و نبود پاسخ روشن از سوی سفارت و وزارت خارجه آلمان است؛ وضعیتی که به گفته آن‌ها باعث شده زندگی، کار و آینده تحصیلی‌شان برای ماه‌ها در حالت تعلیق بماند.
هزینه‌هایی که هر روز سنگین‌تر می‌شود
پارسا، متقاضی پذیرش از دانشگاه دورتموند، از ۲۸ ژانویه سال جاری میلادی منتظر وقت سفارت است. او می‌گوید، پذیرشش فقط برای یک ترم معتبر بوده و اگر ثبت‌نام نمی‌کرد، آن را از دست می‌داد. به همین دلیل مجبور شده ۳۲۰ یورو برای نگه داشتن پذیرش پرداخت کند؛ در حالی که احتمال دارد اصلا به کلاس‌ها نرسد.
او می‌گوید، مدرک آیلتسش منقضی شده و ماه‌هاست بیکار مانده، چون کارفرمایان در ایران حاضر نیستند با کسی همکاری کنند که ممکن است چند ماه دیگر از کشور خارج شود.
به گفته پارسا، افزایش نرخ یورو هم بخشی از پولی را که برای هزینه سفر و شروع زندگی در آلمان کنار گذاشته بود، عملا بی‌ارزش‌تر کرده است.
این فشار مالی در روایت بسیاری از متقاضیان تکرار می‌شود؛ هزینه آزمون زبان، هزینه بررسی درخواست پذیرش دانشگاه، ترجمه و تایید مدارک، رزرو خوابگاه، تمدید پذیرش، خرید ارز و در برخی موارد سفر به کشور ثالث.
رها (نام مستعار یکی دیگر از متقاضیان) می‌گوید پذیرش دانشگاهی‌اش در یکی از روزهایی صادر شد که ایران در "خاموشی دیجیتال" بود و او حتی به ایمیل و سایت دانشگاه دسترسی نداشت. او ناچار شد از دوستی در خارج از کشور بخواهد وضعیت پذیرشش را بررسی کند.
او در ۲۶ ژانویه وارد صف ویزای تحصیلی شد، اما می‌گوید از ۱۵ ژانویه به بعد مصاحبه‌ها معلق شده بود. به گفته او، از آن زمان تاکنون سفارت آلمان هیچ زمان‌بندی مشخصی برای ازسرگیری مصاحبه‌ها اعلام نکرده است.
رها چهار سال زبان آلمانی خوانده و می‌گوید، هزینه و زمان زیادی برای این مسیر گذاشته است. اما حالا می‌ترسد پذیرشش را دوباره از دست بدهد و مدرک زبانش هم منقضی شود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
او می‌گوید، برخی متقاضیان برای گرفتن اقامت شش‌ماهه به ارمنستان یا ترکیه رفته‌اند تا شاید بتوانند از سفارت آلمان در آن کشورها اقدام کنند، اما خودش توان مالی چنین کاری را ندارد.
به گفته او، همین بن‌بست باعث شده حس "رهاشدگی" در میان متقاضیان ایرانی شدیدتر شود؛ مخصوصا وقتی می‌بینند برخی کشورهای اروپایی برای شهروندان ایرانی مسیرهای جایگزین در کشورهای ثالث فراهم کرده‌اند، اما درباره آلمان هنوز تصمیم روشنی اعلام نشده است.
دوره‌های آموزشی و قراردادهایی که از دست می‌روند
این وضعیت فقط دانشجویان را تحت تاثیر قرار نداده است. سمانه تزوم، متقاضی دوره کارآموزی در آلمان نیز به دویچه وله فارسی می‌گوید، حدود دو سال از زندگی و انرژی خود را برای مسیر مهاجرت قانونی از طریق آموزش حرفه‌ای صرف کرده است.
او برای شرکت در آزمون زبان به ترکیه سفر کرده و با وجود هزینه سنگین سفر، اقامت و امتحان، موفق به قبولی شده است. پس از آن مدارکش را آماده و معتبر کرده و امیدوار بوده بتواند در سپتامبر وارد آلمان شود.
سمانه می‌گوید، ابتدا کارفرمایی برای دوره کارآموزی مورد نظرش پیدا کرده بود، اما با تعطیلی سفارت پس از جنگ، آن فرصت را از دست داد. بعد از آن دوباره از ابتدا درخواست فرستاد و توانست کارفرمای جدیدی در رشته مربی مهدکودک در ایالت بادن وورتمبرگ پیدا کند.
او اکنون پیش‌تاییدیه، قرارداد دوره کارآموزی و مدارک لازم را دارد، اما می‌گوید اعتبار مدرک زبانش رو به پایان است و اگر روند ویزا روشن نشود، باید دوباره برای آزمون به ترکیه برود و دوباره هزینه سنگینی بپردازد.
سمانه همچنین می‌گوید، یک اتاق در آلمان اجاره کرده که باید از سپتامبر هزینه آن را بپردازد، در حالی که هنوز وارد آلمان نشده و درآمد یورویی ندارد.
او می‌گوید محدودیت اینترنت در ایران هم فشار مضاعفی ایجاد کرده است. متقاضیان برای پیگیری اخبار سفارت و ارتباط با یکدیگر، ناچار شده‌اند هزینه‌های زیادی برای دسترسی به اینترنت بپردازند.
در وب‌سایت سفارت آلمان در تهران نیز همچنان از محدود بودن خدمات و نبود امکان ارائه خدمات عادی کنسولی و ویزا سخن گفته می‌شود.
در پایان، مسئله این متقاضیان تنها مهاجرت نیست. بسیاری از آن‌ها می‌گویند، سال‌ها زبان خوانده‌اند، پول جمع کرده‌اند، پذیرش گرفته‌اند، کارفرما پیدا کرده‌اند و مسیر قانونی را انتخاب کرده‌اند.
علیرغم پاسخ جدید وزارت خارجه آلمان، بسیاری از متقاضیان می‌گویند، هنوز هیچ زمان مشخصی برای پرونده‌هایشان اعلام نشده و همچنان نمی‌دانند باید منتظر بمانند یا مسیر دیگری را انتخاب کنند.