دادگاه دتمولد در آلمان راینهولد هانینگ، نگهبان سابق اردوگاه مرگ آشویتس را گناهکار شناخت. متهم ۹۴ ساله در قتل دست کم ۱۷۰هزار نفر همدستی کرده است.
راینهولد هانینگ ، نگهبان سابق اردوگاه آشویتس در میان وکلاعکس: picture alliance/AP Photo/B. Thissen
تبلیغات
دادگاه شهر دتمولد در ایالت نوردراین وستفالن آلمان راینهولد هانینگ، نگهبان پیشین اردوگاه مرگ آشویتس را به ۵ سال زندان محکوم کرد.
خانم آنکه گرودا، قاضی این پرونده هنگام قرائت حکم به متهم ۹۴ ساله گفت: «شما نزدیک به دو سال و نیم در آشویتس بودید و در کشتار جمعی شرکت کردهاید.» او افزود، هانینگ آگاه بود که در آشویتس در حقیقت انسانهای بیگناه را در اتاقهای گاز به قتل میرسانند.
دادستانی برای متهم درخواست ۶ سال حبس کرد، ولی وکلای هانینگ خواستار تبرئه او شدند.
راینهولد هانینگ در زمانی که در آشویتس کار میکرد ۲۳ سال داشت و عضو "اساس" (گردان ضربتی حزب نازی) بود. در اردوگاه آشویتس، واقع در لهستان کنونی، در زمان جنگ جهانی دوم بیش از یک میلیون نفر کشته شدند که بیشتر آنها یهودی بودند.
تغییر قوانین جزایی آلمان
در سالهای گذشته قوانین جزایی آلمان به این صورت اصلاح شده که تنها نفس حضور در اردوگاه آشویتس کافی است تا شخص محکوم شناخته شود. این اصلاح بر پایه این ایده استوار است که تمامی اعضای "اساس" حاضر در این اردوگاه به نحوی به حرکت ماشین کشتار آدمیان کمک کردهاند. برای محکوم شناختن این افراد دیگر به اثبات این که آنها به طور مستقیم کسی را کشتهاند نیاز نیست.
با وجود این وکلای مدافع درخواست کردند که هانینگ تبرئه شود. یوهانس سالمن، وکیل مدافع او در جلسه دادگاه گفت، هانینگ هرگز کسی را نکشته، کتک نزده یا در این رابطه کمکی نکرده است. او افزود، هانینگ در سیستمی جنایتکار وارد خدمت شد که دستورات آن را باید بی چون و چرا اجرا میکرد.
سالمن گفت که موکلش در آن زمان کارگری ساده بوده که حتی مدرسه را تمام نکرده بود و به عنوان مردی جوان نمیتوانست پیامدهای اعمال خود را تشخیص دهد. او اینک از رفتار خود پشیمان است.
راینهولد هانینگ هنگام صدور رأی دادگاه دفاعی از خود نکرد. اما پیشاز این او در یکی از جلسات دادگاه گفته بود که پشیمان است: «من میخواهم به شما بگویم، عمیقا پشیمانم که به سازمانی جنایتکار تعلق داشتم که مسئول کشتن بسیاری از انسانهای بیگناه، نابودی بسیاری از خانوادهها، فلاکت، شکنجه و رنج قربانیان و بستگان آنهاست.»
مهرهای در "ماشین بیرحمانه کشتار"
کنگره جهانی یهود از حکمی که برای عضو سابق گروه "اساس" صادر شد استقبال کرد. رونالد لاودر، رئیس این سازمان در نیویورک گفت: «او به مجازاتی که سزاوارش بود رسید.»
لاودر گفت، هانینگ قسمتی از "ماشین بیرحمانه کشتار" بود. او با تأخیر اما عادلانه محاکمه شد.
کنگره جهانی یهود سازمانی است که یهودیانی که خارج از اسرائيل زندگی میکنند را از نظر سیاسی نمایندگی میکند.
هانینگ دومین عضو سابق "اساس" است که به اتهام همدستی در کشتار انسانها در اردوگاه آشویتس محاکمه میشود. در ژوئیه ۲۰۱۵ در دادگاهی در لونبرگ مردی محاکمه شد که در آشویتس به عنوان حسابدار کار میکرد.
اسکار گرونینگ به دلیل همدستی در قتل ۳۰۰ هزار نفر به ۴ سال حبس محکوم شد. حکم او هنوز به مورد اجرا گذاشته نشده و به دلیل فرجامخواهی دیوان عالی آلمان باید رأی نهایی را صادر کند.
روایتهای سینمایی از هولوکاست و اردوگاههای مرگ
پرداختن به موضوع هولوکاست در قالب فیلم و آثار سینمایی کار دشواری است و این خطر وجود دارد که حاصل کار ابعاد این فاجعه را آنطور که باید و شاید روایت نکند. مروری بر روایتهای سینمایی از هولوکاست و اردوگاههای مرگ.
عکس: Imago/Zuma Press
برنده بحثبرانگیز اسکار
"پسر شائول" به کارگردانی لاسلو نمش که جوایز متعددی از جمله جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسیزبان را کسب کرده، تازهترین اثر سینمایی درباره هولوکاست است. با اکران این فیلم مجاری بار دیگر بحث درگرفته که چگونه باید به موضوع هولوکوست پرداخت و جنایتهایی که در اردوگاه مرگ یهودیان روی داده، به تصویر کشید. فیلم دو روز از زندگی شائول، زندانی مجارستانی در اردوگاه آشویتس را روایت میکند.
عکس: Imago/Zuma Press
"فهرست شیندلر"
فیلم "فهرست شیندلر"، ساخته استیون اسپیلبرگ که در سال ۱۹۹۳ اکران شد، از جمله فیلمهای موفق و پرفروشی است که درباره هولوکاست ساخته شده. این فیلم که جوایز زیادی از جمله جایزه اسکار بهترین فیلم و کارگردانی را به دست آورده، توانست نسل جوان را با سرنوشت یهودیان در دوران نازیها و فاجعه هولوکاست آشنا کند. فهرست شینلدر بر پایه زندگی واقعی اسکار شیندلر، صنعتگر آلمانی است که جان صدها یهودی را نجات داد.
عکس: picture alliance/United Archives
"شوآ"
هشت سال پیش از اکران فیلم "فهرست شیندلر" مستندی به نام "شوآ" به نمایش درآمد. کارگردانی این مستند ۲ قسمتی را کلود لنزمان (تصویر) برعهده داشت. او در این مستند میکوشد که فاجعه هولوکاست را از زبان خود قربانیان روایت کند و بیننده را با محلهای این جنایت آشنا سازد. فیلم "شوآ" نیز جوایز زیادی از جمله در جشنواره فیلم برلین دریافت کرد.
عکس: picture-alliance/dpa/S.Hoppe
"شب و مه"
آلن رنه، فیلمساز فرانسوی یکی از نخستین کارگردانی است که تماشاگران سینما را با پدیده فاجعهآمیز هولوکاست و اردوگاههای مرگ یهودیان آشنا کرد. فیلم "شب و مه" به کارگردانی او ده سال پس از سقوط رژیم نازی ساخته شد. این مستند ۳۲ دقیقهای، زمینهای متروک اردوگاههایی چون آشویتس را به تصویر میکشد و در حین آن، زندگی زندانیان و اسیران داخل اردوگاه را توصیف میکند.
عکس: absolut Medien GmbH
"شر رادیکال"
برخی از علاقمندان سینما فیلمهای مستند را تنها قالب مناسب و مشروع برای پرداختن به موضوع هولوکاست میدانند. اشتفان روزیتسکی، کارگردان اتریشی در سال ۲۰۱۳ مستندی تحت عنوان "شر رادیکال" ساخت. او در این مستند ۹۶ دقیقهای این پرسش را مطرح میکند که "شر رادیکال" در دوران ناسیونال سوسیالیسم چگونه در ذهن انسانها شکل گرفته و چگونه باید در قالب فیلم و آثار سینمایی به این پدیده پرداخت.
عکس: W-film/Benedict Neuenfels
"برهنه در میان گرگها"
فیلم "برهنه در میان گرگها" که بر اساس رمانی به همین نام، نوشته برونو آپیتس ساخته شده، یکی از نخستین آثار سینمایی در آلمان شرقی سابق است که به موضوع هولوکاست و جنبش مقاومت ضدفاشیستی میپردازد. "برهنه در میان گرگها" در سال ۱۹۶۳ به نمایش درآمد و کارگردانی آن را فرانک بایر برعهده داشت. پرداختن به مقاومتهای ضدفاشیستی در آن زمان همخوان و هممسیر با ایدئولوژی آلمان شرقی بود.
عکس: Bundesarchiv/Bild 183-A0816-0001-001
روایتی از یک زندگی آلمانی
در آلمان غربی نیز در دهههای گذشته فیلمهایی درباره هولوکاست ساخته شد. فیلم "روایتی از یک زندگی آلمانی" (محصول ۱۹۷۷) به زندگی رودولف هُس (Rudolf Höß) میپردازد که افسر اساس بود فرمانده اردوگاه کار و مرگ آشویتس. کارگردانی این فیلم قوی را تئودور کوتولا برعهده داشت.
عکس: picture-alliance/KPA
"دربان شبانه"
لیلیانا کاوانی، کارگردان ایتالیایی در سال ۱۹۷۴ با فیلم "دربان شبانه" دوستداران سینما را شوکه کرد. او در این فیلم رابطه آزارگری – آزارخواهی جنسی میان یک بازمانده اردوگاه مرگ با یک افسر پیشین اساس نازی را به تصویر میکشد. ترکیب اردوگاه مرگ و سکس نه تنها سردرگمی و واکنش غریب تماشاگران را به دنبال داشت، بلکه با مخالف نهادهای دولتی روبرو شد و اکران آن مدتی ممنوع بود.
عکس: picture-alliance/Mary Evans Picture Library/AVCO Embassy/Ronald Grant Arch
"یعقوب کذاب"
فرانک بایر حدود یک دهه پس از ساختن فیلم "برهنه در میان گرگها" بار دیگر سراغ موضوع هولکاست رفت و فیلم "یعقوب کذاب" را بر اساس رمان یورک بکر ساخت. این فیلم با استقبال درخور توجه تماشاگران و منتقدان روبرو شد و افزون بر کسب جایزه خرس نقرهای برلیناله نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان بود.
عکس: ullstein bild - KPA
"هولوکاست"
بیشترین سروصدا در دهه هفتاد میلادی را نه آثار سینمایی که سریالی چهار قسمتی به نام "هولوکاست" به پا کرد. این مجموعه آمریکایی در سال ۱۹۷۸ ساخته و در تلویزیون آلمان نیز پخش شد. "هولوکاست" بحثهای گوناگونی را در آلمان درباره جنایتهای نازیها به دنبال داشت، به ویژه آنکه بسیاری از صحنههای آن رویدادهای اردوگاههای کار و مرگ یهودیان در دوران نازیها را روایت میکند.
عکس: Bertz + Fischer Verlag
"انتخاب سوفی"
مریل استریپ، ستاره هالیوود که در مجموعه تلویزیونی "هولوکاست" بازیگری کرده بود، در سال ۱۹۸۲ بار دیگر در اثری در این باره حضور یافت. استریپ در فیلم "انتخاب سوفی" نقش زنی جوان و زیبا را بازی میکند که از اردوگاه نازیها جان سالم بدر برده ولی دو فرزندش را از دست داده است. این ستاره هالیوود به خاطر درخشش در این فیلم جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول زن را به دست آورد.
عکس: picture-alliance/United Archives/IFTN
"اروپا اروپا"
"اروپا اروپا" که آنییژکا هولند، فیلمساز لهستانی آن را کارگردانی کرده، فیلمی در ژانر درام جنگی است. در این فیلم صحنههایی از وضعیت و سرنوشت یهودیان در اردگاههای کار اجباری و مرگ در دوران نازی دیده نمیشود. در حالیکه این فیلم در کشورهای انگلیسیزبان با استقبال روبرو شد، منتقدان فیلم در آلمان بر این باور بودند که "اروپا اروپا" با رویکردی بیش از اندازه سرگرمکننده با موضوع هولوکاست برخورد میکند.
عکس: picture-alliance/kpa
"زندگی زیبا است"
فیلم "زندگی زیبا است"، ساخته روبرتو بنینی از معدود تلاشهای فیلمسازان برای پرداختن به موضوع هولوکاست در قالب طنز و کمدی بوده است. این فیلم که جوایز پریشماری از جمله جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسیزبان را به دست آورد، بیست و ششمین فیلم برتر تاریخ سینما در فهرست معتبر سایت IMDb شناخته شده است.
عکس: picture-alliance/dpa
"پیانیست"
فیلم "پیانیست" (محصول ۲۰۰۲)به کارگردانی رومن پولانسکی بر اساس داستان واقعی زندگی پیانیست یهودی، ولادیسلاو اشپیلمان در دوران جنگ جهانی دوم در لهستان و اشغال این کشور توسط رژیم نازی، ساخته شده است. این فیلم جایزه نخل طلایی جشنواره کن و همچنین سه جایزه اسکار به دست آورد، از جمله جایزه اسکار بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول مرد برای آدرین برودی (تصویر).
عکس: imago stock&people
"بیسرنوشت"
فیلم "بیسرنوشت" (محصول ۲۰۰۵)، نمونهای ناموفق و منفی از پرداختن به رویدادهای اردوگاههای مرگ است. این فیلم مجاری زندگی نوجوان ۱۴ سالهای در مجارستان جنگ جهانی دوم را روایت میکند که پس از اینکه به یک اردوگاه کار اجباری فرستاده میشود، دچار تحول میشود. به اعتقاد منتقدان تصاویر گاه رومانتیک این فیلم تماشاگر را گیج و سردرگم میکند.