"کابوس جمهوری اسلامی:شورش داخلی همزمان با جنگ علیه اسرائیل"
۱۴۰۳ شهریور ۹, جمعه
علی فتحاللهنژاد، کارشناس موسسه بروکینگز (مرکز مطالعات خاورمیانه) در مصاحبه اختصاصی با هفتهنامه اشپیگل آلمان درباره "احتمال حمله ایران به اسرائیل"، "ماموریت پزشکیان" و "احیای برجام" صحبت کرده است.
تصویر از آرشیوعکس: Morteza Nikoubazl/NurPhoto/picture alliance
تبلیغات
علی فتحاللهنژاد، کارشناس موسسه بروکینگز (مرکز مطالعات خاورمیانه) در دوحه، در مصاحبه با نشریه اشپیگل آلمان به وضعیت پیچیده و پرتنش ایران و اسرائیل پرداخته و میگوید پس از کشتهشدن اسماعیل هنیه، رهبر سیاسی حماس در تهران، جمهوری اسلامی در مقابل یک دوراهی قرار گرفته است: از یک سو باید برای حفظ وجهه خود، به ویژه در مقابل متحدانش در "محور مقاومت"، واکنش نشان دهد و از سوی دیگر میداند که از نظر نظامی در برابر اسرائیل ضعیفتر است.
به گفته فتحاللهنژاد رژیم ایران نگران خطر تشدید تنش و تبدیل آن به یک جنگ گسترده و تمامعیار است که ممکن است پای ایالات متحده را نیز به میان بکشد.
چرا ایران از مواجهه مستقیم با اسرائیل خودداری میکند؟
این کارشناس در ادامه مصاحبه خود تاکید کرده است که رهبری ایران بیشتر بر حفظ قدرت خود متمرکز است و از سناریویی که در آن جنگ با اسرائیل میتواند منجر به ناآرامیهای داخلی شود، اجتناب میکند.
او میگوید کابوس بزرگ رژیم این است که در حال جنگ با اسرائیل و شاید ایالات متحده باشد و همزمان شورشی در داخل کشور رخ دهد. به گفته او، این میتواند سیستم را نابود کند، بهویژه اگر شکافهایی در دستگاه امنیتی ایجاد شود.
به باور فتحاللهنژاد این واقعیت که اسرائیل توانسته به راحتی حریم هوایی ایران را نقض کند و احتمالا به مرکز قدرت ایران نفوذ کند، باعث افزایش احتیاط تهران شده است.
علی فتحالله نژاد، کارشناس ایران در موسسه بروکینگز (مرکز مطالعات خاورمیانه) عکس: DW
کارشناس موسسه بروکینگز در ادامه توضیحات خود به این موضوع هم اشاره میکند که حمایت عمومی در ایران برای یک جنگ گسترده و تمامعیار به ویژه با توجه به مشکلات اقتصادی و شکاف بین رژیم و جامعه، وجود ندارد.
به گفته فتحاللهنژاد اکثر ایرانیها "ماجراجوییهای رژیم در منطقه" را رد میکنند. علاوه بر آن خزانه دولت خالی است و حتی پرداخت حقوق کارمندان دولت نیز تضمین شده نیست.
فتحاللهنژاد درباره مسعود پزشکیان که در غرب بیشتر به عنوان "رئیسجمهور میانهرو" توصیف شده، میگوید که او به شدت به رژیم وفادار است و ماموریت اصلی او تثبیت وضعیت اقتصادی از طریق مذاکرات با غرب و کاهش تحریمها است.
تبلیغات
آیا میتوان برجام را دوباره احیا کرد؟
کارشناس مرکز مطالعات خاورمیانه در پاسخ به پرسش اشپیگل درباره احیای برجام میگوید: «نوعی تفاهم قابل تصور است که در آن ایرانیها برنامه هستهای خود را متوقف کنند و در مقابل ایالات متحده پولهای ایران را آزاد کند.»
او معتقد است پزشکیان در سیاست خارجی به دنبال "تعامل سازنده" با غرب است، همانطور که رئیسجمهور سابق حسن روحانی هم این رویکرد را داشت.
این کارشناس اما در ادامه توصیحات خود اضافه میکند که تجربه نشان داده پولهایی که از غرب وارد ایران میشود، برای اهداف داخلی و منطقهای حاکمان استفاده شده است نه برای مردم.
آیا انتقامگیری ایران علیه اسرائیل منتفی است؟
پس از کشته شدن اسماعیل هنیه در ایران، علی خامنهای وعده انتقام داده اما با گذشت چندین هفته جمهوری اسلامی اقدامی در این جهت نکرده است. هفته نامه اشپیگل میپرسد آیا انتقامگیری ایران علیه اسرائیل منتفی شده است؟
فتحالله نژاد در پاسخ میگوید ایران به نحوی انتقام "ترور اسماعیل هنیه" را خواهد گرفت، اما نه با یک حمله بزرگ که ممکن است به یک جنگ گسترده منجر شود بلکه با روشهایی که از گذشته نیز شناخته شده بوده است، مانند حملات غیرمستقیم از طریق متحدان خود یعنی حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن یا شبهنظامیان طرفدار ایران در عراق و سوریه.
کارشناس موسسه بروکینگز (مرکز مطالعات خاورمیانه) همچنین گفته است حملات به تاسیسات اسرائیلی یا یهودی در خارج از اسرائیل نیز قابل تصور است.
جنگ پنهان ایران و اسرائیل به روایت تصویر
درحالی که اعراب به روابط خصمانه خود با اسرائیل بر سر مناقشه فلسطین پایان میدهند، شعلههای آتش جنگ "پنهانی" ایران و اسرائیل هر روز از گوشهای سر میکشد. گوشههایی از جنگ پنهان ایران و اسرائیل در این گزارش تصویری:
عکس: Reuters/WANA/N. Tabatabaee
جنگ پنهان
درحالی که کارگاههای پرچم سازی در جمهوری اسلامی ایران در حال تولید پرچمهای اسرائیل برای آتش زدن و لگدمال کردن در تظاهراتها هستند، کشورهای عربی بیش از پیش به روابط خصمانه خود با اسرائیل بر سر مناقشه فلسطین پایان میدهند.
عکس: Reuters/WANA/N. Tabatabaee
حملههای مکرر به تاسیسات نطنز
یک روز پس از "روز ملی فناوری هستهای" و راهاندازی دوباره تاسیسات نطنز، به سیستم برقرسانی این تاسیسات حمله شد. علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی هستهای ایران از آن به عنوان "تروریسم هستهای" یاد کرد. وقوع انفجاری در ۱۲ تیرماه سال گذشته نیز منجر به از کار افتادن مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته نطنز شد. در آن هنگام نیز رسانههای غربی مسئولیت آن حمله را برعهده اسرائیل دانسته بودند.
عکس: picture-alliance/Tampa Bay Times
جنگ دریایی
خبرگزاریها روز هفتم آوریل از حمله به کشتی "ایران ساویز" متعلق به سپاه پاسداران در دریای سرخ خبر دادند. نیویورک تایمز، مسئولیت این حمله را متوجه اسرائیل دانسته و نوشته است که این حمله در واکنش به حمله به کشتیهای تجاری به نام لوری و هلیوس رِی اسرائیلی صورت گرفته است. همچنین روزنامه "وال استریت ژورنال" از حملات اسرائیل به حداقل ۱۲ کشتی ایرانی ظرف دو سال گذشته در دریای سرخ خبر داده است.
عکس: Planet Labs Inc/AP/picture alliance
ترور فخری زاده از راه دور
محسن فخریزاده معاون وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران و سردار سپاه بود که پیش از ورود به برنامه اتمی ایران، به همراه حسن تهرانی مقدم به کره شمالی سفر کرد و برنامه موشکسازی ایران را پایهگذاری کرد. فخریزاده در ۷ آذر ۱۳۹۹ در شهر آبسرد پس از انفجار یک خودرو بوسیله شلیک یک تیربار که از راه دور کنترل میشد کشته شد. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل پیشتر گفته بود "نام او را بخاطر بسپارید".
عکس: IRIB NEWS AGENCY/AFP
تهدید به نابودی اسرائیل
تقریبا تمامی مقامهای جمهوری اسلامی هر روز اسرائیل را به نابودی تهدید میکنند. از محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور سابق که خواستار "محو اسرائیل از صفحه روزگار" شده بود گرفته تا آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی که پیشبینی کرده "اسرائیل ۲۵ سال آینده را نخواهد دید". این جمله او در تونلهای زیر زمینی تولید موشک (عکس) هم نصب شدهاند.
عکس: MIZAN
حمله به محور تهران- جنوب لبنان
اسرائیل جمهوری اسلامی را به ایجاد خط انتقال تجهیزات نظامی از طریق عراق و سوریه به حزبالله در جنوب لبنان متهم میکند و دائما بر حملات خود به "مواضع حزبالله و نیروهای متحد جمهوری اسلامی" در این مناطق میافزاید.
عکس: picture-alliance/AP Photo/Sana
حمله به نیروهای وابسته به ایران
خبرگزاریها روز چهارشنبه ۲۴ دیماه، خبر دادند که در حمله هوایی شبانه در سوریه که احتمالا از سوی اسرائیل انجام شده ۵۷ تن از جمله ۳۱ شبهنظامی نزدیک به جمهوری اسلامی ایران کشته شدهاند. در این حملات، نیروهای سپاه پاسداران، حزبالله عراق و تیپ فاطمیون کشته شدهاند. این چهارمین حمله منتسب به اسرائیل در کمتر از سه هفته بوده است.
عکس: Mizan
انتقال آرشیو هستهای ایران به اسرائیل
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل از عملیات مخفیانه دستگاه امنتیی این کشور برای سرقت آرشیو سری اسناد هستهای بایگانی شده ایران خبر داد. او گفت موساد در عملیاتی محرمانه به ۵۵ هزار صفحه و ۵۵ هزار فایل دیجیتال که در قالب ۱۸۳ سیدی بوده دست پیدا کرده است. عملیات شش ساعته ماموران موساد در تهران نشان میدهد که اسرائیل اطلاعات دقیقی از داخل ایران دارد.
عکس: Reuters/A. Cohen
پهپاد ایرانی در اسرائیل
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در جریان سخنرانی خود در کنفرانس امنیتی مونیخ با نشان دادن بخشی از شیئی -که به گفته او قسمتی از لاشه پهپاد سرنگون شده ایران در آسمان اسرائیل بود- گفت در صورت لزوم مستقیما علیه ایران و نه "نمایندگان" این کشور اقدام خواهد کرد. او در کنفرانس سال ۲۰۱۸ از جواد ظریف، وزیر خارجه ایران خواست تا این پیام تلآویو را به تهران منتقل کند: «قدرت اسرائیل را آزمایش نکنید.»
عکس: picture-alliance/dpa/MSC 2018/L. Preiss
پهپاد اسرائیلی در نطنز
روز یکشنبه دوم شهریور۱۳۹۳ (۲۴ اوت ۲۰۱۴) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیهای خبر داد یک هواپیمای بدون سرنشین رادارگریز اسرائیلی را که قصد نفوذ به "حریم منطقه هستهای نطنز" داشته سرنگون کرده است.
عکس: mashreghnews
ارسال سلاح به نوار غزه
نیروی دریایی اسرائیل در ۱۴ اسفند ۱۳۹۲ از توقف یک کشتی باری با نام "کلوس سی" که با پرچم پاناما حرکت میکرد خبر داد. ارتش اسرائیل گفت که "این کشتی حاوی موشک و مهمات از سوی ایران برای شبهنظامیان فلسطینی در نوار غزه" بوده است. سخنگوی ارتش اسرائیل، گفت که این راکتها «که در سوریه ساخته شده از سوریه با هواپیما به ایران برده شده و از آنجا به عراق و بعد به سوی سودان فرستاده شدهاند.»
عکس: Kate Shuttleworth
هشدار در مجمع عمومی سازمان ملل
بنیامین نتانیاهو در سال ۲۰۱۲ با نشان دادن این تصویر نسبت به ساخت بمب اتمی توسط جمهوری اسلامی ایران هشدار داد. او بارها هشدار خود را در مجامع بینالمللی تکرار کرده است. نتانیاهو در سال سال ۲۰۱۸ نیز با نشان دادن نقشه و عکس، به محلی در تورقوز آباد کهریزک در جنوب غربی تهران اشاره کرد و گفت که ایران یک انبار مخفی مواد و تجهیزات هستهای در این مکان دارد.
عکس: Getty Images
نقش اسرائیل در کشته شدن "پدر برنامه موشکی"
خودش گفته بود: «روی قبرم بنویسید اینجا مدفن کسی است که میخواست اسرائیل را نابود کند». سپاه پاسداران نقش اسرائیل را تکذیب کرد و کشته شدن حسن تهرانی مقدم را یک "حادثه کاری" نامید. محمد تهرانی مقدم، برادر او در گفتگو با هفتهنامه رمز عبور در اردیبهشت ۱۳۹۵ گفت " یک اتفاق نبود، بلکه یک حادثه از پیش برنامهریزی و تعیین شده و تروریستی بود". روایت سریال امنیتی گاندو هم "دخالت مجاهدین و موساد" است.
عکس: Fars
بمبگذاری در بانکوک، ۲۰۱۲
تایلند، ایران را به بمبگذاری برای ترور دیپلماتهای اسرائیلی در سال ۲۰۱۲ در بانکوک متهم کرد. سعید مرادی (چپ)، محمد خزایی (وسط) و مسعود صداقتزاده (راست که در مالزی دستگیر شد) به دست داشتن در عملیات تروریستی متهم و به حبس ابد محکوم شدند. سعید مرادی بر اثر انفجار بمب دو پای خود را از دست داد. این سه نفر بعدا در قبال آزادی کایلی مور گیلبرت، پژوهشگر استرالیایی-بریتانیایی به ایران تحویل داده شدند.
عکس: AP/Spokesman Office of National Thai Police
ترور شخصیتهای هستهای
طی سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰ طی عملیاتهایی که با چسباندن بمب مغناطیسی به خودروها صورت میگرفت، شخصیتها و دانشمندان دخیل در برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران ترور شدند. طی این عملیاتها مجید شهریاری، مصطفی احمدی روشن، مسعود علیمحمدی و داریوش رضایی، رضا قشقایی فرد کشته شدند. فریدون عباسی جان سالم بدر برد.
عکس: FARS/ Borhannews
دستگیری افرادی که ربطی به ترورها نداشتند
وزارت اطلاعات ایران در سال ۱۳۹۱ اعلام کرد که یک تیم تروریستی را شناسایی و دستگیر کرده است. ۱۲ نفر از دستگیرشدگان نیز در مستند تلویزیونی به ترورها زیر نظر اسرائیل "اعتراف" کردند. در سال ۱۳۹۸ مشخص شد که دستگیرشدگان ربطی به ترورها نداشتهاند، بلکه زیر شکنجه مجبور به پذیرش اعتراف شدهاند و به جز مجید جمالی فشی که اعدام شد، بقیه آزاد شدند.
عکس: Shahr.ir
حمله سایبری با استاکسنت
حمله سایبری با بدافزار استاکس نت به تاسیسات غنی سازی اورانیوم ایران. روزنامه نیویورک تایمز در تاریخ ۱۶ ژانویه ۲۰۱۱، در مقالهای مدعی شد که «اسرائیل استاکسنت را در مرکز اتمی دیمونا و بر روی سانتریفیوژهای مشابهای که ایران از آنها در تاسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز استفاده میکند، با موفقیت آزمایش کردهبود».
عکس: MEHR
انفجار مرکز همیاری یهودیان در آرژانتین
در انفجار تروریستی ۲۷ تیر ۱۳۷۳ ( ۱۸ ژوئیه )۱۹۹۴ در مرکز یهودیان بوئنوسآیرس (آمیا) ۸۵ نفر کشته و بیش از ۲۰۰ نفر نیز زخمی شدند. دولت آرژانتین تاکنون سه بار جمهوری اسلامی ایران را به دست داشتن در این انفجار متهم کرده و مدعی است که دستور و نقشه ضربه در تهران کشیده و مسئولیت اجرای طرح عملیات به ستاد ویژه عملیات حزبالله لبنان که به گروه شبه نظامی حزبالله لبنان وابستهاست، سپرده شد.