رئیس‌جمهور ایران اعلام کرد که این کشور آماده است برای اثبات اینکه به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نیست، سایت‌های هسته‌ای  خود را برای "هرگونه راستی‌آزمایی" باز کند؛ این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مذاکرات برای جلوگیری از اقدام نظامی آمریکا ادامه دارد.

مسعود پزشکیان روز چهارشنبه در مراسم چهل‌وهفتمین سالگرد انقلاب اسلامی این وعده را به‌طور علنی مطرح کرد، اما مشخص نیست که آیا این سخنان به معنای تغییر ملموس در سیاست فعلی ایران که تنها اجازه بازرسی‌های محدود از برخی سایت‌ها را می‌دهد است یا نه.

پزشکیان در این مراسم گفت: «ما بارها اعلام کرده‌ایم که به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم. ما برای هر نوع راستی‌آزمایی آماده‌ایم.» این اظهارات در شرایطی بیان شد که آمریکا همچنان در حال تقویت حضور دریایی خود در نزدیکی ایران است و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دیدار کرده و از او خواسته است ایران را وادار کند نه‌تنها غنی‌سازی اورانیوم بلکه برنامه موشک‌های بالستیک پیشرفته خود را نیز کنار بگذارد.

ترامپ پس از این دیدار در شبکه اجتماعی "تروث سوشال" نوشت که "دیدار بسیار خوبی" بوده است. او افزود: «به نتیجه قطعی‌ای نرسیدیم، جز اینکه تأکید کردم مذاکرات با ایران ادامه یابد تا ببینیم آیا می‌توان به توافقی دست یافت یا نه. اگر چنین شود، این گزینه ترجیحی من خواهد بود.» او هشدار داد که در صورت عدم دستیابی به توافق، "باید دید نتیجه چه خواهد شد". ترامپ همچنین اشاره کرد: «دفعه قبل ایران تصمیم گرفت توافق نکند و با عملیات "چکش نیمه‌شب" هدف قرار گرفت و این برایشان خوب پیش نرفت.»

گروسی: جلوگیری ایران از ورود بازرسان به مراکز اتمی یک موضع سیاسی است

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با اشاره به سخنان اخیر مسعود پزشکیان درباره پذیرش «راستی‌آزمایی» برنامه هسته‌ای، اعلام کرد حکومت ایران می‌کوشد تا از این طریق مانع حملات جدید به مواضع خود شود.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه در مصاحبه‌ای گفت بازرسان آژانس ماه‌هاست در انتظار دسترسی به سه سایت مهم غنی‌سازی ایران  هستند که اسرائیل و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ آن‌ها را بمباران کردند. به گفته او، تغییر موضع ایران در میانه این مذاکرات حساس می‌تواند نشان دهد که "ایران مایل به شفافیت است و چیزی برای پنهان کردن ندارد، بدین ترتیب هرگونه توجیه برای حملات جدید دست‌کم قابل تردید خواهد بود."

گروسی توضیح داد ایران ورود بازرسان  به این سایت‌های زیرزمینی  که دو مورد آن‌ها با بزرگ‌ترین سلاح‌های متعارف جهان هدف قرار گرفتند  را تا زمان تدوین "اقدامات یا پروتکل‌های مشخص" مسدود کرده است. او گفت: «این‌ها در اصل دلایل یا توجیهاتی برای یک موضع سیاسی هستند.» به گفته او، جز تدابیر ایمنی فیزیکی منطقی برای ورود به تونل‌های بمباران‌شده، اقدام اضافی دیگری لازم نیست.

با جلوگیری از دسترسی بازرسان، ایران توانسته ارزیابی کامل میزان خسارات واردشده به برنامه‌های غنی‌سازی خود در نطنز، فردو و اصفهان طی جنگ ۱۲روزه ژوئن گذشته را محدود کند. تهران اعلام کرده است ۴۰۰ کیلوگرم  اورانیوم با غنای اندکی بیش از ۶۰ درصد که یک گام با سطح ۹۰ درصد مورد نیاز برای سلاح هسته‌ای فاصله دارد،  همچنان زیر آوار باقی مانده است. کشورهای غربی درباره سرنوشت این ذخایر ابراز نگرانی کرده‌اند.

گروسی: اورانیوم غنی‌شده هنوز در تاسیسات زیرزمینی است

گروسی گفت آژانس "اطمینان قوی دارد" که این مواد هنوز در همان تأسیسات زیرزمینی قرار دارند، هرچند تأکید کرد که نمی‌تواند صددرصد مطمئن باشد. او هشدار داد که تحلیل اطلاعات جایگزین بازرسی فیزیکی نمی‌شود و خودِ وجود این ذخیره خطر اشاعه‌ای جدی دارد. به گفته او، این میزان مواد برای تولید "چند، شاید تا حدود یک دوجین" سلاح هسته‌ای کافی است، حتی اگر زیر آوار پنهان شده باشد.

گزارش‌هایی منتشر شده مبنی بر اینکه انتقال این ذخایر به یک کشور ثالث می‌تواند بخشی از توافقی برای جلوگیری از حمله احتمالی ترامپ باشد. رئیس جمهور آمریکا یک ناوگروه هواپیمابر، جنگنده‌ها و سامانه‌های پدافندی را به منطقه اعزام کرده و هشدار داده زمان ایران "رو به پایان است."

اسرائیل سال گذشته تنها ۴۸ ساعت پیش از برگزاری دور ششم مذاکرات هسته‌ای میان آمریکا و ایران، جنگ را آغاز کرد. این اقدام همچنین مانع از بازرسی برنامه‌ریزی‌شده یک سایت جدید زیرزمینی در اصفهان شد. گروسی گفت: «درست پیش از جنگ، ایران یک تأسیسات زیرزمینی جدید در اصفهان اعلام کرد و ما بلافاصله درخواست دسترسی دادیم. دسترسی پذیرفته شد و قرار بود ۱۳ ژوئن از آن بازدید کنیم»،  همان روزی که اسرائیل حملات را آغاز کرد.

تا کنون بازرسان آژانس نتوانسته‌اند از آن سایت بازدید کنند و از هدف، اندازه یا میزان پیشرفت آن اطلاعی ندارند. گروسی گفت: «آن محل وجود دارد، اما ممکن است فقط یک سالن خالی باشد یا مقدماتی برای نصب سانتریفیوژها در آن انجام شده باشد. حتی نمی‌دانیم تجهیزاتی در داخل آن هست یا نه؛ نباید گمانه‌زنی کنیم.»

کشورهای عضو معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT)  موظف‌اند در صورت ارتباط سایت‌ها با برنامه هسته‌ای، آن‌ها را برای بازرسی در دسترس قرار دهند. اسرائیل درباره برنامه تسلیحات هسته‌ای خود سیاست ابهام راهبردی دارد و برآورد می‌شود از دهه ۱۹۶۰ تاکنون نزدیک به ۱۰۰ سلاح هسته‌ای تولید کرده باشد. این کشور سایت‌های خود را برای بازرسی مستقل باز نکرده است. اسرائیل معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌‌ای را امضا نکرده است.

گروسی در پایان گفت: «پایبندی برای ما یعنی دادن دسترسی کامل برای بازرسی.» او افزود ایران می‌تواند اورانیوم غنی‌سازی کند، «اما مابه‌ازای آن در چارچوب NPT این است که به ما دسترسی بدهد تا بتوانیم تا آخرین گرم بررسی کنیم که مواد مهر و موم شده و به سمت اهداف دیگر منحرف نشده‌اند.»