در فصل جاری فوتبال باشگاهی در جهان، ۲۴۲ فوتبالیست ایرانی در ۳۴ کشور خارجی و نیز ۹۸۴ فوتبالیست آلمانی در ۵۶ لیگ برونمرزی فعال هستند. از لیگ فوتبال تایوان گرفته تا لیگ عمان و لیگ برتر انگلیس.
عکس: Olga Maltseva/AFP/Getty Images
تبلیغات
آمار لژیونرهای فوتبال ایرانی و آلمانی که در فصل جاری، خارج از کشور خود در لیگ کشورهای متفاوت جهان فعال هستند، بسیار بالاتر از حد تصور برای فوتبالدوستان به نظر میآید. ۲۴۲ فوتبالیست ایرانیتبار در لیگهای متفاوت ۳۴ کشور جهان پا به توپ هستند. ۹۸۴ فوتبالیستآلمانیتبار نیز در فهرست بازیکنان ثبت شده در ۵۶ کشور قرار گرفتهاند.
طبیعی است که اکثر این تعداد از فوتبالیستهای لژیونر، برای خیلی از طرفداران فوتبال آلمان و ایران هنوز ناشناختههستند. به عنوان مثال ابراهیم فرحناک ۲۲ ساله، مدافع میانی تیم "ها.اس.ث." هانوفر در لیگ دسته چهار آلمان است. احمد جعفری، هافبک وسط ۳۰ ساله تیم "فا.اف.ب. هُمبرگ" نیز در دسته ۴ فوتبال آلمان فعال است.
آشناترین فوتبالیست فعلی ایرانیتبار در فوتبال آلمان، دانیل داوری است. این دروازهبان که با تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل به عنوان سنگربان ذخیره حضور داشت، در حال حاضر در سن ۳۲ سالگی دروازهبان تیم "ار.و." اسن است. این تیم پُرطرفدار که در سال ۱۹۵۵ میلادی قهرمان فوتبال آلمان شد نیز در لیگ دسته ۴ رقابت میکند.
گفتنی است که در لیگهای پایینتر و آماتور فوتبال آلمان، مجموعا ۱۲۰ لژیونر ایرانی دیگر نیز در فصل جاری به میدان میروند. اما در بوندسلیگای ۱ و ۲ آلمان سالهاست که دیگر هیچ بازیکن ایرانی حضور ندارد.
شاید خیلیها نیز نام سعیدرضا رحمانستایش را در بین لژیونرهای ایران تا کنون نشنیده باشند. این فوتبالیست ۲۵ ساله و نسبتا ناشناخته ایرانیتبار، هافبک دفاعی تیم "اینترتایوان" در لیگ دسته ۲ کشور تایوان است. در لیگ فوتبال گرجستان نیز ۲ لژیونر ایرانی توپ میزنند: فرشاد قاسمی ۲۷ ساله مدافع راست تیم "سُخومی" است و شعیب امیری ۳۳ ساله نیز در همین پُست عضو تیم "آلگتی" است.
گرانقیمت ترین لژیونر ایرانی در فصل جاری، سردار آزمون است. "ارزش بازار" این مهاجم تیم ملی فوتبال ایران که با تیم "زنیت سانکت پترسبورگ" تا ماه دسامبر ۲۰۲۰ سال در لیگ قهرمانان باشگاههای اروپا حضور داشت، بالغ بر ۲۰ میلیون یورو تخمین زده میشود. مهدی طارمی، مهاجم تیم پرتغالی "اف.ث. پورتو" نیز با "قیمت" ۱۰ میلیون یورو، فعلا در رده دوم در میان گرانترین لژیونرهای ایرانی قرار گرفته است.
شایان ذکر است که سایر لژیونرهای مطرح و ملی پوش و همچنین بقیه فوتبالیستهای نسبتا ناشناخته ایرانیتبار در لیگهای کشورهای خارجی، در صحنه فوتبال باشگاهی اتریش، قطر، فیلیپین، تایلند، هلند، انگلستان، آذربایجان، سوئیس، تاجیکستان، عراق، عمان، بلژیک، ترکیه، ایالات متحده آمریکا، یونان، کروآسی، دانمارک، کانادا، چین، بنگلادش، نروژ، مالزی، ایرلند شمالی، مولداوی، سوئد، فنلاند و فرانسه فعال هستند.
تیمو ورنر (سمت راست) در پیراهن تیم چلسیعکس: Mike Hewitt/Getty Images/AFP
نزدیک به هزار فوتبالیست لژیونر آلمانی در لیگهای خارجی
تعداد فوتبالیستهای آلمانیتبار که در خارج از کشور آلمان در لیگهای حرفهای، نیمه حرفهای و آماتور در مستطیل سبز خودنمایی میکنند، بالغ بر ۹۸۴ تن است. گرانترین آنها فعلا کای هاورتس (۸۱ میلیون یورو) است که در کنار تیمو ورنر (۷۰ میلیون یورو) در تیم چلسی لندن در لیگ برتر انگلیس حضور دارد.
در میان فوتبالیستهای آلمانی ناشناخته که لقب لژیونر را به خود اختصاص دادهاند، میتوان از "عارف علوی" نام برد که با پیراهن تیم الغروبه در لیگ کشور عمان به میدان میرود. همچنین بعید به نظر میرسد که هوادارن فوتبال آلمان، "کریستوفر ماندیآنگو" و "وزل لیمای" را بشناسند. این دو بازیکن با حضور در تیمهای "ولازنیا" و "کوکزی" در لیگ کشور آلبانی، برای خود درآمدزایی میکنند.
این آمار و ارقام حاکی از توسعه فرایند جهانی شدن فوتبال است؛ نه تنها در لیگهای حرفهای، بلکه همچنین در سایر لیگهای فوتبال آماتور در سراسر جهان، حتی در کشورهایی که از سابقه ریشهدار در عرصه فوتبال برخوردار نیستند.
لژیونرهای ایرانی در تاریخ بوندسلیگای آلمان
از زمان تأسیس بوندسلیگا تا کنون شمار زیادی از ملیپوشان ایرانی یا ایرانیتبار در لیگهای دسته اول و دوم آلمان فعالیت داشتهاند، از چهرههایی قدیمی چون حمید علیدوستی گرفته تا ستارگانی چون علی دایی و مهدی مهدویکیا.
عکس: picture-alliance/dpa
این گالری عکس مهمترین بازیکنان ایرانی و ایرانیتبار در تاریخ بوندسلیگا را دربرمیگیرد که در لیگهای دسته اول و دوم آلمان فعالیت داشتهاند. ترتیب عکسها الفبایی است. شمار بازیها و گلهایی که در ارتباط با هر بازیکن ذکر شدهاند، تنها بازیهای رسمی او در رقابتهای بوندسلیگا را شامل میشود و نه حضور او در رقابتهایی دیگر. تصویر: مهدویکیا، هاشمیان و خطیبی (از چپ) در پیراهن هامبورگ در سال ۱۹۹۹.
عکس: Getty Images/Bongarts/F. Peters
رضا احدی در کنار حمید علیدوستی از نخستین ملیپوشان ایرانی است که فصلی از فعالیت حرفهای خود را در آلمان گذاراندهاند. احدی که از بازیکنان پرسابقه تیم استقلال محسوب میشد، در سال ۱۹۸۶ به باشگاه روت وایس اسن پیوست. این تصویر نشاندهنده گلی است که او در پیراهن روت وایس اسن به ثمر رساند. احدی پس از بازگشت از آلمان بار دیگر در پیراهن استقلال به میدان رفت. او در سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۶) در سن ۵۳ سالگی درگذشت.
کریم باقری پس از فعالیت در تیمهای تراکتورسازی تبریز، کشاورز تهران و پرسپولیس در تابستان ۱۹۹۷ به همراه علی دایی به تیم آرمینیا بیلفلد پیوست. باقری با این تیم حضور در لیگهای دسته اول و دوم را تجربه کرد و در اولین فصل خود در پیراهن بیلفلد ۱۸ بار به میدان رفت. او در سال ۲۰۰۰ به همکاری خود با این تیم پایان داد و به ایران بازگشت.
مهدی پاشازاده، بازیکن سابق استقلال حضور چندان موفقی در لورکوزن نداشت و پس از مدتی کوتاه به صورت قرضی در خدمت تیم دسته دومی فورتونا کلن بود. او در بین سالهای ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ در بوندسلیگای ۱ و ۲ آلمان فعالیت داشت. او پس از آن به ایران بازگشت و بار دیگر به باشگاه پیشین خود، استقلال پیوست. پاشازاده در سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ نیز در لیگ اتریش در باشگاههای مختلف توپ زد، از جمله در باشگاه راپید وین.
سرژیک تیموریان که برادر بزرگتر آندرانیک تیموریان، ملیپوش سابق ایران است، پس از فعالیتی طولانی در باشگاه استقلال در سال ۱۹۹۸ به باشگاه دسته دومی ماینتس پیوست و تا سال ۲۰۰۰ در خدمت این تیم بود، اما در مجموع بازیهای رسمی زیادی برای ماینتس انجام نداد.
احسان حاج صفی از آخرین لژیونرهای ایرانی در بوندسلیگای آلمان محسوب میشود. او در سال ۲۰۱۵ به خدمت باشگاه اف اس فاو فرانکفورت درآمد و یک فصل در لیگ دسته دوم فعالیت داشت. او پس از سقوط این تیم به لیگ دسته سوم، به همکاریاش با اف اس فاو فرانکفورت خاتمه داد و به باشگاه پیشین خود، سپاهان بازگشت.
رسول خطیبی در سال ۱۹۹۹ به همراه وحید هاشمیان و مهدی مهدویکیا به تیم هامبورگ پیوست، اما بر خلاف این دو بازیکنان نتوانست در بوندسلیگای آلمان ماندگار شود. او پس از یک فصل و انجام بازیهایی کم در پیراهن این تیم به ایران بازگشت تا به فعالیت حرفهای خود ادامه دهد.
دانیل داوری که پدرش ایرانی و مادرش لهستانیآلمانی است، در شهر گیسن در آلمان به دنیا آمده است. او در سال ۲۰۱۳ به همراه آینتراخت برانشوایگ به بوندسلیگا ۱ صعود کرد. داوری پس از یک سال تجربه در تیم گراسهوپر زوریخ در لیگ سوئیس به آلمان بازگشت. او پس از بازگشت از سوئیس در خدمت تیمهای دسته دومی آرمینیا بیلفلد و دویسبورگ بود و در حال حاضر دروازهبان تیم روت وایس اوبرهاوزن در لیگ منطقه غرب آلمان است.
علی دایی از ملیپوشان ایرانی است که حضوری چند ساله را در بوندسلیگای آلمان تجربه کردهاند. او در سال ۱۹۹۷ به همراه کریم باقری راهی بوندسلیگا شد و پس از یک سال فعالیت در پیراهن آرمینیا بیلفلد به تیم صاحبنام بایرن مونیخ پیوست. ایستگاه بعدی او در بوندسلیگا تیم هرتا برلین است که دایی در سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ در خدمت آن بود. کسب قهرمانی بوندسلیگا با بایرن مونیخ در سال ۱۹۹۹ از افتخارات بزرگ دایی است.
سیروس دینمحمدی
سیروس دینمحمدی، ملیپوش سابق ایران در سال ۱۹۹۹ از تیم استقلال به تیم دسته دومی ماینتس پیوست. او در یک فصل در خدمت این باشگاه بود و مجموعا ۳۲ بار در پیراهن این تیم به میدان رفت؛ ۲۸ بار در رقابتهای بوندسلیگا و ۴ بار نیز در چارچوب پیکارهای جام حذفی آلمان. او در سال ۲۰۰۰ بوندسلیگا را ترک گفت و به باشگاه پیشین خود استقلال بازگشت.
اشکان دژاگه متولد تهران و بزرگشده برلین است. دژاگه که تجربه حضور در تیم ملی جوانان آلمان را دارد، در سال ۲۰۱۲ تصمیم گرفت که برای ایران به میدان رود. دژاگه به ویژه در بین سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۱۲ یکی از بازیکنان مهم تیم ولفسبورگ محسوب میشد. کسب عنوان قهرمانی بوندسلیگا در سال ۲۰۰۹ به همراه ولفسبورگ از افتخارات مهمی است که در کارنامه داژاگه به ثبت رسیده است.
فریدون زندی
فریدون زندی که پدرش ایرانی و مادرش آلمانی است، در شهر اِمدن در آلمان به دنیا آمده است. او در سال ۲۰۰۰ به تیم دسته اولی فرایبورگ پیوست و در سال ۲۰۰۲ پس از سقوط این تیم به لیگ دسته دوم تصمیم گرفت که همکاری با تیم دسته دومی لوبک را تجربه کند. زندی در بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ در خدمت تیم دسته اولی کایزرزلاترن بود و به ویژه در نخستین فصلاش با این تیم یکی از مهرههای مهم محسوب میشد.
امیر شاپورزاده متولد تهران و بزرگشده در آلمان است. او با تیمهای هانزا روستوک و اف اس فاو فرانکفورت حضور در لیگهای دسته اول و دوم آلمان را تجربه کرده است.
خداداد عزیزی در کنار علی دایی و کریم باقری از ملیپوشان ایرانی بود که در سال ۱۹۹۷ راهی آلمان شد. او در بین سالهای ۱۹۹۷ و ۲۰۰۰ بازیهای متعددی در پیراهن تیم اف ث کلن انجام داد و یکی از چهرههای محبوب این تیم محسوب میشد. او در سال ۱۹۹۸ علیرغم سقوط اف ث کلن به لیگ دسته دوم به این تیم وفادار ماند و تواست به همراه کلن بار دیگر به بوندسلیگای ۱ صعود کند.
حمید علیدوستی نیز مانند رضا احدی از نخستین لژیونرهای ایرانی در لیگ فوتبال آلمان محسوب میشود. او در بین سالهای ۱۹۸۶ و ۱۹۸۷ در خدمت تیم دسته دومی اف اس فاو زالمرور بود. علیدوستی پیش از آمدن به آلمان سالهای زیادی در خدمت باشگاه هما بود.
علی کریمی حضور در بوندسلیگا را در دو دوره مختلف تجربه کرد. او در بین سالهای ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ در خدمت باشگاه صاحبنام بایرن مونیخ بود. کسب عنوان قهرمانی بوندسلیگا و جام حذفی آلمان در سال ۲۰۰۶ از افتخاراتی است که در کارنامه کریمی به ثبت رسیده است. او در سال ۲۰۱۱ نیز دوباره راهی بوندسلیگای شد و برای چند ماه در خدمت باشگاه دسته اولی شالکه بود. کریمی در سال ۲۰۱۱ با شالکه قهرمان جام حذفی آلمان شد.
مهدی مهدویکیا، ملیپوش ایران از چهرههای پردوام در بوندسلیگای آلمان محسوب میشود. مهمترین ایستگاه او در بوندسلیگا تیم هامبورگ بود که نزدیک به هشت سال مهدویکیا را در خدمت خود داشت. او در سال ۲۰۰۳ حتی به عنوان محبوبترین بازیکن هامبورگ انتخاب شد. مهدویکیا در سال ۲۰۰۷ از هامبورگ به تیم آینتراخت فرانکفورت پیوست و در سال ۲۰۱۰ آلمان را ترک گفت تا در ایران به فعالیت حرفهای خود ادامه دهد.
علیرضا منصوریان در سال ۲۰۰۰ به تیم دسته دومی اف ث سن پاولی ملحق شد. او در سال ۲۰۰۱ به همراه این تیم موفق شد به بوندسلیگای ۱ صعود کند.
علی موسوی پس از بازی در تیمهای پاس تهران و استقلال در سال ۱۹۹۹ راهی آلمان شد و در لیگ دسته دوم آلمان ۲۴ بازی برای فورتونا کلن انجام داد. او سپس به خدمت تیم دسته اولی بایر لورکوزن درآمد، اما نتوانست انتظارات را برآورده کند و در سال ۲۰۰۰ به ایران بازگشت تا به فعالیت حرفهای خود ادامه دهد.
محرم نویدکیا
محرم نویدکیا که از ستارگان باشگاه سپاهان محسوب میشد، در سال ۲۰۰۴ به باشگاه بوخوم پیوست. او با این تیم حضور در بوندسلیگای ۱ و ۲ را تجربه کرد. نویدکیا پس از انجام بازیهایی موفق دچار مصدومیت شد و این مسئله سبب شد که او نتواند در درازمدت به جایگاهی پایدار دست یابد. او در سال ۲۰۰۶ به ایران بازگشت و دوباره به خدمت باشگاه سپاهان درآمد.
وحید هاشمیان نیز در کنار مهدی مهدویکیا از ستارگان پردوام ایرانی در بوندسلیگای آلمان به شمار میرود. او حضور در تیمهای گوناگونی را تجربه کرده است. درخشش او در تیم بوخوم سبب شد که باشگاه صاحبنام بایرن مونیخ او را در سال ۲۰۰۴ به خدمت خود درآورد. کسب قهرمانی بوندسلیگا و جام حذفی آلمان در سال ۲۰۰۵ از جمله افتخاراتی است که در کارنامه هاشمیان به ثبت رسیده است.
داریوش یزدانی
داریوش یزدانی تنها مدتی کوتاه در سال ۱۹۹۸ در خدمت باشگاه بایرلورکوزن بود، اما نتوانست جایی برای خود در این تیم باز کند. یزدانی در بازیهای دوستانه به میدان رفت، اما هیچ دیداری رسمی در بوندسلیگا برای لورکوزن انجام نداد. او در سال ۱۹۹۹ به ایران بازگشت و به تیم استقلال پیوست.