برناردو برتولوچی شانزدهم مارس ۱۹۴۱ در شهر پارما در ایتالیا در خانواده‌ای متوسط و روشنفکر متولد شد.

برتولوچی با "دنباله‌رو" در سال ۱۹۷۰ نخستین موفقیت بزرگ خود را به دست آورد. تصاویر این درام سیاسی در مکان‌های تاریخی ایتالیا و فرانسه با زحمت زیاد ضبط شدند. موضوع این فیلم درباره پروفسوری است در دوره فاشیست‌ها که نقش او را ژان-لویی ترنتینیان بازی می‌کند.

برناردو برتولوچی در سال ۱۹۷۲ به شهرت جهانی رسید. "آخرین تانگو در پاریس" مورد ستایش فراوان قرار گرفت. این فیلم در عین حال به دلیل صحنه‌های سکس مارلون براندو و ماریا اشنایدر که در آن زمان هنوز هنرپیشه‌ای ناشناخته بود، انتقادبرانگیز شد. کارگردان و بازیگران به حبس تهدید شدند و فیلم در ابتدا مجوز پخش در سینماهای ایتالیا را نداشت.

جنجال‌ها و تلاش‌ها برای سانسور کردن برخی صحنه‌ها عطش تماشاگران برای دیدن این فیلم را چند برابر کرد. آخرین تانگو در پاریس سال‌ها در آمریکا رکورددار فروش بین فیلم‌های اروپایی بود. این فیلم در دهه ۱۹۷۰ میلادی نامزد دریافت چندین جایزه شد.

برناردو برتولوچی در سال ۱۹۷۶ با دوگانه "۱۹۰۰" نیم قرن تاریخ ایتالیا را روی پرده سینما به تصویر کشید. در این فیلم هشت میلیونی ستاره‌هایی چون برت لنکستر، ژرار دوپاردیو، دونالد ساترلند و رابرت دنیرو ایفای نقش کردند.

در سال ۱۹۷۹ فیلم "ماه" (La Luna) با به تصویرکشیدن رابطه جنسی یک خواننده زن اپرا با پسرش جنجال تازه‌ای به پا کرد. تصاویر این فیلم از جمله در رم، پارما و نیویورک ضبط شدند. نقش‌های اصلی را هم بازیگران آمریکایی بازی کردند.

برتولوچی در آغاز دهه ۱۹۸۰ از ایتالیا و سیستم سیاسی آن بسیار سرخورده شده بود. این مسئله او را به سوی ویژگی‌های فرهنگ‌های غیر غربی سوق داد. به این ترتیب در سال ۱۹۸۷ موفق‌ترین اثر او در عرصه جهانی آفریده شد. این فیلم درباره زندگی پویی، آخرین امپراتور چین است. برتولوچی نخستین کارگردان غربی بود که اجازه یافت در "شهر ممنوعه" در چین فیلمبرداری کند. این فیلم در سال ۱۹۸۷ نه جایزه اسکار دریافت کرد.

فیلم بعدی برتولوچی به نام "آسمان سرپناه" او را به مراکش و صحرای بزرگ آفریقا برد. در این فیلم ستارگانی چون دبرا وینگر و جان مالکوویچ بازی می‌کردند. این فیلم درباره زندگی زوجی است که از جامعه غربی می‌گریزد و در برخورد با دنیایی غریب و در صحرای بزرگ آفریقا هویت خود را از دست می‌دهد.

سومین اثر "غریب" برتولوچی "بودای کوچک" نام دارد که در سال ۱۹۹۳ تولید شد. کارگردان در این فیلم به آیین بودایی و تناسخ پرداخته است.

در پی موفقیت گیشه‌ای "رؤیاپردازان" در سال ۲۰۰۳ بار دیگر برتولوچی در کانون توجه قرار گرفت. رابطه سه‌نفره سه جوان در پاریس سال ۱۹۶۸ موضوع این فیلم است.

برتولوچی پس از "رؤیاپردازان" تقریبا به مدت ۱۰ سال نتوانست فیلمی را به پایان برساند. تازه در سال ۲۰۱۲ بود که بار دیگر فیلمی از او به عنوان کارگردان به نمایش درآمد - برای نخستین بار در جشنواره فیلم کن.

برتولوچی در طول عمر کاری خود چندین جایزه دریافت کرد. افزون بر دو اسکار و دو جایزه گلدن‌گلوب، در سال ۲۰۰۷ به خاطر یک عمر فعالیت هنری‌اش شیر طلایی جشنواره فیلم ونیز را دریافت کرد. در توضیح جایزه او آمده بود: "مشهورترین کارگردان حال حاضر ایتالیا و یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین کارگردان‌ها در تاریخ سینما".

برناردو برتولوچی در سال ۲۰۱۱ هم به خاطر یک عمر فعالیت هنری‌اش نخل افتخاری جشنواره کن را دریافت کرد.

بهمن قبادی، فیلمساز کرد ایرانی، در پاییز سال ۲۰۰۵ در رم با برتولوچی دیدار و مصاحبه کرد. کارگردان ایتالیایی پس از آشنایی با قبادی اعلام کرد قصد دارد از این کارگردان جوان به عنوان دستیار استفاده کند. برتولوچی همچنین در فوریه سال ۲۰۱۱ در مراسم "شبی در حمایت از سینمای ایران" شرکت جست. این مراسم را سینماگران ایتالیایی در اعتراض به محکومیت جعفر پناهی و محمد رسول‌اف به زندان، در رم و تورین برگزار کردند.

در سال ۲۰۰۸ در پیاده‌روی مشاهیر هالیوود ستاره‌ای برای برناردو برتولوچی در نظر گرفته شد. این ستاره اما تازه در سال ۲۰۱۳ به صورت رسمی جاگذاری شد.

برناردو برتولوچی به این ترتیب و با خلق آثاری ماندگار رد پای خود را در تاریخ سینمای ایتالیا و جهانِ پس از جنگ جهانی دوم بر جا گذاشت. او نماد توان و تأثیر سینمای ایتالیاست.

روز ۱۶ مارس ۲۰۱۵ مصادف است با تولد ۷۵ سالگی کارگردانی که علیرغم ساختن آثار نه چندان زیاد، نام خود را در عالم فیلم و سینما جاودانی کرده: برناردو برتولوچی. "آخرین تانگو در پاریس" و "آخرین امپراتور" از آثاری به‌یادماندنی هستند که ذهن کمتر فیلم‌دوستی با نام آنها ناآشناست. اسکار، نخل طلایی کن، شیر طلایی ونیز و جایزه فیلم اروپا از جمله افتخاراتی است که در کارنامه این سینماگر ایتالیایی به چشم می‌خورند.

برتولوچی عاشق داستان‌های پیچیده است و از هیچ تابوشکنی‌ای نیز ابا ندارد. آثار او معمولا شاعرانه و با عظمت هستند. یکی از موفق‌ترین آثار او فیلم "آخرین امپراطور" است که در سال ۱۹۸۷ به سینما‌های جهان راه یافت. این فیلم ۱۶۰ دقیقه‌ای زندگی "پو یی" آخرین امپراتور چین را روایت می‌کند که در سن سه سالگی بر تخت سلطنت تکیه زد.

فیلم "آخرین امپراتور" مجموعا ۴۸ جایزه بین‌المللی را کسب کرد. این فیلم در شصتمین دوره‌ی اهدای جوایز اسکار موفق شد، ۹ جایزه را از آن خود کند، از جمله جایزه اسکار بهترین فیلم. برتولوچی نیز جایزه اسکار بهترین کارگردانی و بهترین فیلمنا‌مه اقتباسی را برای این فیلم به دست آورد.

برتولوچی عشق به سینما و ادبیات را بیش از همه مدیون سه مرد است؛ پدر او یکی از منتقدان معروف فیلم و ادبیات بود. همسایه‌ی وی، "پیر پائولو پازولینی" که از هنرمندان برجسته ایتالیا محسوب می‌شود و همچنین ژان لوک گدار، کارگردان صاحب نام فرانسوی دو شخصیت دیگر هستند که برتولوچی از همان کودکی تحت تاثیر آنان قرار داشت. تصویر (از چپ): پدر برتولوچی، پازولینی و گدار در دیداری در سال ۱۹۶۹.

فیلم "آخرین تانگو در پاریس" (محصول ۱۹۷۲) با بازی درخشان مارلون براندو، اثری بود که برتولوچی را به شهرت جهانی رساند. این فیلم که در مورد تنهایی نسل‌هاست در سینماهای آمریکا فروش چشمگیری داشت. "آخرین تانگو در پاریس" اما در ایتالیا برای برتولوچی و براندو مسئله‌ساز شد و هر دوی آنها به خاطر نقش داشتن در "تصاویر قبیح" به دو ماه حبس تعلیقی محکوم شدند.

در فیلم عظیم و پنج ساعته‌ی "۱۹۰۰" نیم قرن تاریخ ایتالیا حکایت می‌شود. در این فیلم حماسی که در سال ۱۹۷۶ اکران شد، بازیگرانی چون رابرت د نیرو، برت لنکستر و دونالد ساترلند نقش‌آفرینی کرده‌اند. "۱۹۰۰" که در امیلیا – رومانیا، سرزمین پدری برتولوچی تهیه شده، زندگی دو مرد در تلاطم‌های سیاسی ایتالیا در نیمه نخست قرن بیستم میلادی را روایت می‌کند.

در دهه هشتاد و نود میلادی بود که برتولوچی از سینماگری نخبه‌گرا به کارگردانی موفق و جهانی بدل شد. او گرایش‌های مارکسیستی داشت و نسبت به آیین بودایی نیز علاقمند و شیفته بود. سرخوردگی او از نظام سیاسی ایتالیا سبب شد که در فرهنگ‌های دیگر نیز به گشت و گذار بپردازد. فیلم "آخرین امپراتور" نیز یکی از نتایج این جستجوگری‌ها بود. این اثر نخستین فیلم غربی محسوب می‌شود که در "شهر ممنوعه" فیلمبرداری شده است.

در آن دوران بود که برتولوچی فیلم "آسمان سرپناه" را ساخت. این اثر که در سال ۱۹۹۰ به پرده‌ی سینماهای جهان راه یافت، در مراکش و صحرای آفریقا فیلمبرداری شده است. دبرا وینگر و جان ملکوویچ در این فیلم فراز و نشیب‌های رابطه‌ی عاشقانه یک زوج را به تصویر کشیده‌اند. این فیلم اقتباسی است از رمان معروف پاول بولز.

یکی از آثار دیدنی برتولوچی "بودای کوچک" است که در سال ۱۹۹۸ به نمایش درآمد. او با ساختن این فیلم قصد داشت کودکان در سنین مختلف را مخاطب قرار دهد. این نخستین فیلم برتولوچی محسوب می‌شود که سوژه‌ی آن، درگیری‌های سیاسی، روابط بین دو جنس و مسائل روانشاختی نیست. او بعد از "بودای کوچک" نیز چند فیلم ساخت، اما نتوانست موفقیت‌های پیشین را تکرار کند.

برتولوچی برای ۱۷ فیلمی که ساخته، جوایز بیشماری کسب کرده است. نام او زینت‌بخش یکی از ستارگان بولوار معروف شهرت در هالیوود است. برتولوچی در سال ۲۰۰۳ در پی سانحه‌ای مصدوم شد و از آن زمان ناگزیر است، بخشی از زندگی خود را روی ویلچیر سپری کند.