Вакцинација: Кога Романија е во нешто подобра од Германија
Лавиниа Браниште
20 март 2021
Додека во Германија кампањата за вакцинирање се одвива бавно, во Романија термин може да добијат и млади лица без претходни заболувања. За да примат вакцина некои дури одат и во непознати села.
Фотографија: Adi Bulboacă
Реклама
Намирниците беа кнап во Романија во 80-тите години. Со оглед на тоа дека сум родена во 1983, сѐ уште се сеќавам на бончињата за храна на кои стоеја запишани количините и на долгите редици пред продавниците каде што се подигаа. Мислам дека и по политичкиот пресврт во 1989 зборот „редица” на романски всушност и натаму означува хаотична група луѓе што се туркаат.
Луѓето не си чекаа уредно да им дојде редот, еден зад друг, туку во гужва. Тоа и денес ни е во крвта, исто како и очајната потреба да се складираат што е можно повеќе резерви храна. Таа особено доаѓа до израз пред празници, кога продавниците не работат. Ние дури имаме и новинари кои во живо известуваат од таквите гужви, за времето на чекање и за содржината во количките. Зборуваат за „Романците” како да сме ние некој посебно чуден вид.
Вакцини- адути на човештвото против Ковид-19
Глобалната кампања за вакцинација против Ковид-19 зема сѐ поголем замав. Во различни земји, создадени се или на повидок се вакцини, кои сега се главно оружје на човештвото во справувањето со пандемијата.
Фотографија: Francis Dean/Dean Pictures/imago images
Бионтек/Фајзер: почеток на иРНК-револуцијата
Првата вакцина против Ковид-19, одобрена за употреба во САД и во ЕУ, беше вакцината на германските научници со турски корени Угур Шахин и неговата сопруга Озлем Туречи. Нивната фирма Бионтек од Мајнц влезе во сојуз со американскиот гигант Фајзер. Медиумите почнаа да зборуваат за „револуција“ во фармацевтската индустрија, откако е создадена првата иРНК вакцина.
Фотографија: Francis Dean/Dean Pictures/imago images
Модерна: родум од универзитетот Харвард
Американската компанија за биотехнологија Модерна е специјализирана и за РНК технологии, кои се сметаат за нов чекор во медицината. Нејзиното седиште се наоѓа во Кембриџ, Масачусетс, во близина на универзитетот Харвард, чии научници ја основаа компанијата во 2010 година. Вакцината на Модерна, создадена со финансиска поддршка од властите, беше втората корона-вакцина регистрирана во САД и во ЕУ.
Фотографија: Matthew Healey/AFP/Getty Images
АстраЗенека: „Оксфордската вакцина“
Научниците од Универзитетот Оксфорд во соработка со британско-шведската компанија АстраЗенека вршеа клинички испитувања и производство на нивната вакцина. Таа во голема мерка се користи во Велика Британија, ги исполнува условите во ЕУ и активно се користи во земјите во развој, бидејќи „вакцината од Оксфорд“ има многу ниска цена. Така, таа се произведува во Индија за локалниот пазар и за извоз.
Фотографија: Channi Anand/AP/picture alliance
Спутник V: првата одобрена вакцина во светот
Во август 2020, Русија објави дека прва во светот регистрирала вакцина против коронавирусот наречена Спутник V. Масовната вакцинација на руското население официјално започна во јануари 2021. Оваа векторска вакцина, изработена од научниците од Московскиот центар Гамалеја, се промовира на странските пазари од страна на Рускиот фонд за директни инвестиции.
Фотографија: Aizar Raldes/AFP/Getty Images
Џонсон и Џонсон: доволна е една доза
Американска корпорација Џонсон и Џонсон е еден од шесте производители на корона-вакцини со кои ЕУ склучи прелиминарни договори за снабдување. Од нејзината векторска вакцина потребна е само една доза, а не две како останатите и се чува во конвенционални фрижидери. За ЕУ оваа вакцина, која доби дозвола за употреба на 11.03. ќе ја произведува белгиската сестринска фирма на Џонсон и Џонсон - Јансен.
Фотографија: Johnson/AP/picture alliance
Синовак: тивкиот конкурент од Кина
Без многу врева и детални извештаи за клиничките испитувања, Кина разви најмалку три вакцини. Една од нив, создадена од деактивиран коронавирус, Синовак Биотек ја тестираше во неколку азиски земји, вклучувајќи ја и Индонезија, која потоа веднаш ја нарача. Да им даде пример на своите сонародници, претседателот на Индонезија, Џоко Видодо, прв се вакцинираше.
Фотографија: Laily Rachev/Biro Pers Sekretariat Presiden
Синофарм: Првата кинеска вакцина
Станува за вакцина со „деактивиран“ вирус која државната компанија ја разви во соработка со Институтот за вирологија од Вухан. Овој вид на вакцини се користи веќе со децении, со добри резултати во пракса. Вакцината која веќе се користи во Србија и во Унгарија, беше првата која доби одобрение за употреба од кинеските власти.
Американската фармацевтска компанија Новавакс објави дека нејзината вакцина е 96 процентно ефикасна против оригиналниот вирус и 86 проценти против британскиот сој. Тоа произлегува од студијата што Новавакс ја спроведуваше во Велика Британија. Вакцината може да биде одобрена за употреба во САД уште во мај, доколку властите утврдат дека податоците од Велика Британија се доволни, соопшти компанијата.
Фотографија: Justin Tallis/AFP/ Getty Images
КјурВак: Печатач за вакцини на Тесла
Втората германска иРНК вакцина, која се очекува да биде регистрирана до лето, ќе биде произведена и извезена на глобално ниво од компанијата КјурВак од Тибинген, во партнерство со концернот Баер. Но, ќе биде можно таа да се направи директно во клиниките ширум светот. Елон Маск (втор од лево) демонстрираше мобилен печатач на вакцини создаден од германската сестринска фирма Тесла Громан.
Фотографија: picture-alliance/dpa/T. Schwarz
Санофи: два неуспеха и помош за Европска унија
Француската компанија Санофи е еден од најголемите светски производители на вакцини. Но, овојпат тоа не и' успеа - двапати: ни заедничкиот развој со британската ГлаксоСмитКлајн, ниту обидот за создавање иРНК вакцина досега не дадоа резултати. За да помогне во обезбедувањето на вакцини за земјите од ЕУ, нејзината фабрика во Франкфурт на Мајна ќе произведе 125 милиони дози од вакцината на Фајзер.
Фотографија: C. Stoll/Sanofi
10 фотографии1 | 10
Уметноста да се чека во редица во време на пандемија
Ние Романците многу добро знаеме што значи гужва. Пред еден месец морав да се туткам меѓу луѓе за да го сменам понудувачот на електрична енергија. Два часа чекав на студот заедно со десетици други лица кои веќе немаа трпение и се развикуваа по стражарот бидејќи ја држеше вратата затворена и пушташе само по едно лице да влезе внатре. Држење потребно растојание заради корона надвор беше мисловна именка, така што јас некако стоев настрана од гужвата со лицето свртена кон улицата во смешна и арогантна поза, како мачка кога нема желба да се занимава со некого и му ја врти главата.
Стоењето во гужва на скалите кои водат некаде е нешто сосем посебно. Телесно е непријатно, но барем знаеш дека наскоро си стасал до целта и веќе ги чувствуваш вибрациите од просторијата. Речиси си успеал! Но, кога оној ден конечно стасав до вратата, стражарот ми рече дека никој веќе бе смее да влезе бидејќи речиси е истечено работното време. Наместо тоа препорача да се обидеме преку интернет да си ја завршиме работата, доколку знаеме како.
Почнав да се жалам, да му мавтам пред нос со документите, да му објаснувам колку е важно за мене да влезам бидејќи мора да го преземам договорот од мојот починат дедо. Веројатно се сожали и ме пушти, па ја затвори вратата зад мене. Си помислив дека сигурно би била способна да преживеам и со чекањето во ред во 1989: барем ми текнуваат добри приказни. Дедо ми инаку е починат веќе 15 години. Бидејќи никој го нема прашано за здравје сето ова време сметките и понатаму стигнуваа на негово име.
„Вакцината е единствено решение за излез од Ковид-кризата“
15:47
This browser does not support the video element.
Нови авантури во непознати села
Во Романија по првите две за приоритетни групи сега почна третата фаза од кампањата за вакцинација против корона – сега на ред е широката популација. Уште рано изутрина си го пишав името во листата за чекање која ме потсети на листите кои до неодамна ги имаше во општините кога требаше да вадиме лични карти и пасоши. Таму уште во раните часови имаше гужви, некогаш уште пред пет часот наутро, а првиот кој ќе дојдеше до оградата ги пишуваше имињата на луѓето кои стоеја зад него. Заради многу краткото работно време гужвите беа невозможни, а уредна редица никогаш не можеше да се воспостави. Некои луѓе уште од вечерта ќе фатеа место за да се погрижат за листите, човек можеше да ги потплати за да му го пишат името погоре во листата.
Денеска доста бевме активни во групата на Ватсап во која со моите пријателки си разговараме на разни теми. Платформата за закажување за вакцини утрово требаше да биде активирана, но пробно беше пуштена и претходната вечер во краток временски интервал. Многумина успеаја тоа кратко време да го искористат за да си закажат термин. Дента кога беше пуштена пак, на почетокот падна, потоа малку проработе и повторно падна и не функционираше.
Кога се разбудив и се обидов да се пријавам, во мојот град веќе немаше слободни термини па се пријавив на листата на чекање. Моите пријателки од Букурешт станале в зори, во шест, за да пробаат да фатат термин. На две од нив им успеало: во домот на културата во село Олтени, оддалечено 110 километри од главниот град, или два часа возење. И М. сакаше да им се приклучи, но поради бавниот интернет не успеала да најде слободно место во Олтени. Ми предложи да одиме да се вакцинираме во малиот град Фореи – единственото место во мојот округ во кое се уште има слободни термини. И покрај тоа што радо сакам да ја видам М. овој пат морав да го одбијам нејзиниот медицински излет.
Пандемија: Животот свртен на глава
Пред нешто повеќе од една година мистериозен нов коронавирус започна да се шири низ светот. Денес, бројот на заразени во пандемијата е над 100 милиони, а секојдневието на луѓето ширум планетата е драматично променето.
Фотографија: Flaming Lips/Warner Music/REUTERS
Колективно физичко дистанцирање
Сингапур има многу ниски стапки на инфекции со коронавирусот од октомври досега. Набљудувачите ја фалат оваа град-држава во југоисточна Азија за одржување на вирусот под контрола со внимателно следење на нејзините граѓани, делумно со апликацијата за задолжително следење. Падот на инфекциите значи дека локалното население може да посетува кино на отворено - под услов да се одржува физичка дистанца.
Фотографија: Edgar Su/REUTERS
Во Јужна Африка се шири страв
Јужна Африка е најтешко погодената африканска земја од пандемијата на коронавирусот. Овој пациент во болница во близина на Кејп Таун е еден од 1,4 милиони граѓани кои се заразени со Ковид-19. Новата варијанта на коронавирусот, позната како B.1.351 или 501Y.V2, само го зголеми стравот. Исто како и новата варијанта на британскиот вирус, се смета дека оваа јужноафриканска мутација е многу позаразна.
Фотографија: Rodger Bosch/AFP/Getty Images
„Социјално дистанцирање на сонце“
Со зголемените летни температури, многу Австралијци се во можност да уживаат во освежително пливање во океанот. Поставени се знаци за да ги потсетат посетителите на плажите да држат дистанца додека уживаат во сонцето, во обид да се спречи нов пораст на инфекции. Австралија забележа значително намалување на бројот нови случаи од септември наваму.
Фотографија: Bai Xuefei/Xinhua/imago images
Болка поради оние кои починаа
Келвија Андреа Гонкалвес (16) плаче на гробот на нејзината мајка во бразилскиот град Манаус - Андреа дос Реис Брасао почина на само 39-годишна возраст. Таа е една од безбројните жртви од Ковид-19 во градот кој остана без неопходниот кислород. Многу луѓе го обвинуваат екстремно десничарскиот претседател Жаир Болсонаро за мрачната состојба во земјата. Во Бразил од вирусот починаа над 221.000 лица.
Фотографија: Bruno Kelly/REUTERS
Што е сигурно е сигурно?
Во Хонг Конг, властите оградија цели населби без предупредување како одговор на ненадејниот пораст на инфекциите. Градот, посебен административен регион на Кина, наметна слични драконски мерки за спречување на епидемијата на вирусот како оние кои беа во сила во Кина. До неодамна, стапките на инфекции тука беа многу ниски.
Фотографија: Tyrone Siu/REUTERS
Танцување во сопствен меур
Американскиот рок-бенд The Flaming Lips смисли начин како да организира концерти со физичка дистанца: на неодамнешниот концерт во Оклахома Сити, бендот ја замоли публиката да влезе во пластични меури кои се надувуваат. На овој начин, тие можеа да се танцуваат додека безбедно се изолирани во сопствени меури. Публиката дури можеше да го држи на раце и фронтменот Вејн Којн кој се стркала од сцената.
Фотографија: Flaming Lips/Warner Music/REUTERS
Цркви претворени во центри за вакцинација
Многу цркви во моментов се затворени поради пандемијата, па местата за богослужба се претвораат во центри за итна вакцинација- како тука во катедралата Лихфилд, во близината на Бирмингем, Англија. За разлика од земјите во ЕУ кои во моментов се соочуваат со недостиг на вакцини против Ковид-19, Велика Британија редовно се снабдува со дози.
Фотографија: Carl Recine/REUTERS
Светло на крајот од тунелот
Ејми Езат подготвува торта во форма на вакцина која треба да се дистрибуира меѓу пациентите со Ковид-19 кои се лекуваат во болницата во Каиро. Египет се бори да ја активира својата кампања за имунизација низ целата земја. Сепак, на многумина можноста да се вакцинираат против коронавирусот им дава огромно чувство на надеж.
Фотографија: Hanaa Habib/REUTERS
8 фотографии1 | 8
Во однос на вакцинацијата сме подобри од многу други европски земји
Фореи е 65 километри оддалечен од мојот град Бржила. Во нашата земја во која дистанцата се мери во време, бидејќи патиштата се многу лоши, тоа значи еден час возење во бавен и валкан воз. На М. ќе и бидат потреби три часа за да стаса од Букурешт во Фореи, поради што мора да тргне во пет наутро за да не го пропушти терминот за вакцинација.
Ќе беше веројатно интересно по вакцинацијата заедно да испиеме кафе од некој автомат на железничката станица во Фореи. Сигурно долги години би ја раскажувале оваа забавна приказна – под услов од пандемијата да се извлечеме психички здрави. Но, се плашам дека немам енергија да станам среде ноќ за да се осигурам дека нема да пропуштам нешто што треба да го фатам во одреден момент. Можеби сепак не би била толку спосбна за преживување во светот на чекањето во гужви.
Денешната гужва личи на онаа пред оградата на властите што издаваа лични карти, или пак на гужвата пред продавниците за храна во комунистичко време, кога ќе се расчуе дека стасале портокали.
Остатокот од денот го поминав со моите пријателки во нашата група на „Ватсап“, каде споделувавме линкови, мислења и шеги. Во нашиот микро свет, вакцинацијата сега ни е голема тема и зборуваме за нерамномерната распределба на вакцините како и други различни проблеми поврзани со кампањата за вакцинација, или пак се забавуваме со теми за млади од Букурешт, кои се среќаваат во пензионерски клуб во малиот град Фетеши за вакцинација. И за медицинскиот туризам кој сега започнува. Не теши помислата дека вакцинацијата во Романија заостанува, но сепак во целина сме многу подобри од многу други европски земји. Инаку ние Романците сме навикнати да сме последни во сѐ.
Бегство од зачмаеноста на пандемијата
Коронавирусот ја доведе глобалната индустрија за патувања во ќорсокак. И покрај ограничувањата, некои патници повторно ги пакуваат куферите и се упатуваат кон региони кои ветуваат безбедност и одмор од Ковид.
Фотографија: Nikolai Okhitin/Zoonar/picture alliance
Исланд
Островот во Северен Атлантик со своите водопади, вулкани и глечери е подготвен за туристите. Љубителите на природата и авантуристите можат да патуваат таму во согласност со прописите за коронавирусот. Исланд е една од ретките земји во Европа која дозволува влез за вакцинирани лица и лица кои се опоравиле од од Ковид-19, без потреба од тестирање и карантин.
Фотографија: picture-alliance/dpa/S. Trumpf
Ла Палма, Шпанија
Канарскиот остров Ла Палма е речиси без заболени со коронавирусот. Туристите кои патуваат од Германија теоретски можат да влезат со негативен ПЦР тест, но во моментов нема многу летови за Ла Палма, бидејќи е дел од Шпанија, која е земја со висок ризик. Хотелиерите и агентите за изнајмување недвижности се надеваат дека состојбата ќе се подобри од март.
Ограничувањата за патување во Занзибар беа укинати уште во јуни 2020 година. Патниците од повеќето земји можат да влезат без ПЦР-тест, формулар за влез или карантин. На островот, кој ѝ припаѓа на Танзанија, нема ограничувања, рестораните се отворени, а се одржуваат забави и концерти. На крајот на март, Луфтханза за првпат планира да понуди директни летови до островот на задоволствата.
Фотографија: picture alliance / blickwinkel/M
Руанда
Туристите ја посетуваат Руанда за да видат планински горили. При влегување мора да се покаже негативен ПЦР-тест и да се направи дополнителен тест локално. По седум дена во карантин на туристите им е дозволено да одат на сафари и да ги видат горилите под строги хигиенски услови. Мерките на претпазливост се покажаа ефикасни. Германија никогаш ја нема ставено Руанда на листата на ризични области.
Фотографија: Felipe Dana/AP Photo/picture alliance
Сејшели
Архипелагот крај источниот брег на Африка мами со белите песочни плажи, тиркизно синото море и со бујните палми. Од јануари, секој може да влезе во земјата ако има сертификат за вакцинација против Ковид-19 и со негативен ПЦР- тест направен во рок од 72 часа. Нема потреба од карантин. Одморот може да започне веднаш. Сепак, бидејќи Сејшели се ризична област, повратниците мора да одат во карантин.
Островската земја во Индискиот Океан бележи зголемување на стапката на инфекции од декември и се смета за ризична област. Според правилата од јули 2020, туристите можат да влезат со негативен тест, но нивниот престој останува ограничен на однапред резервирано одморалиште. Со оглед на луксузните објекти во хотелските комплекси, туристите се прилично подготвени да ги прифатат овие ограничувања.
Фотографија: Sergi Reboredo/picture alliance
Тајланд
Ниските стапки на инфекција значат дека патувањето во Тајланд не е забрането тукусамо не се препорачува. По пристигнувањето и на сопствен трошок, патниците мора да поминат строг карантин во траење од 14 дена во објект за изолација (обично хотел) кој е одобрен од владата и да направат неколку тестови за Ковид-19. Само тогаш тие можат слободно да се движат во земјата.
Работа на вашиот лаптоп пред да скокнете во базен, или обратно? Ако не можете да престанете да работите, можете да „работите од дома“ во далечните земји. Туристичките агенции во неколку земји, како на холандскиот карипски остров Аруба (на сликата) ја препознаа можноста и нудат опции за работа и одмор за туристите. И тука, се разбира, мора да се внимава на актуелните корона-рестрикции.
Дубаи до декември, се сметаше за место без Ковид-19, но од 24 јануар се смета за област со висок ризик. Емиратот донесе влијателни инфлуенсери и познати личности во земјата, а туристите ги следеа, откако сликите на безгрижни забави крај базен го обиколија целиот свет. Сега баровите и пабовите се затворени, ограничувањата се применуваат во трговските центри и во рестораните.
Фотографија: Udo Bernhart/dpa/picture alliance
Туристички крстосувања
Индустријата за туристичко крстосување ги врбува муштериите со тоа што нуди најголема можна безбедност. Ова значи пониски стапки на посетеност на пловните објекти, физичка дистанца на бродот, задолжително носење маски, дневни проверки на температурата, контролирани екскурзии на брегот... Но, оваа релаксација доаѓа со ограничувања, бидејќи коронавирусот исто така знае како да патува.
Фотографија: Jens Büttner/picture-alliance/dpa
10 фотографии1 | 10
Трескавичната турканица е секогаш добар знак
Се прашуваме, што е поентата со овие гужви (во крајна линија разбирливи се по една година страв и исчекување). Нашиот заклучок гласи: Ние Романците сакаме да бидеме во центарот на случувањата, а хектична гужва секогаш е знак за високиот квалитет на робата. Ако луѓето се "тепаат" за неа, робата не може да е лоша.
По една година, во која сме затворени и ставаме парфем само за состаноци на платформата зум, колку да ни се сторат пореални (а и за да си го тестираме чувството за мирис – тој архаичен осет, кој ни стана особено важен во време на корона-пандемијата) за некои од нас сега започнува малата авантура на патот до вакцината: со навигација до место за кое никогаш не сме чуле. Симболот за нашата победа ќе биде мал фластер на раката. И потоа почнува долгиот пат на враќање во нашиот стар живот.
Романската писателка Лавиниа Браниште живее и работи во Букурешт. Нејзиниот прв роман „Интериор Зеро“ (во превод „Нула кома нешто“) во 2016 година беше прогласен за роман на годината.