Специјалното јавно обвинителство денеска обзнани четири нови истраги во кои повеќе правни и физички лица се осомничени за финансиски криминал. Медиумите не се цел на истраги.
Фотографија: DW/P. Stojanovski
Реклама
Во четирите истраги на СЈО опфатени се државни и локални функционери и физички лица - сопственици на маркетинг агенции кои наводно затаиле данок во износ од повеќе стотици илјади евра или ја злоупотребиле службената положба и овластување.
Во јавноста најмногу внимание предизвикаа предметите под име „Тотал“ и „Тифани“. Во двата случаи се работи за фирми чии сопственици преку лажно давање податоци одбегнувале плаќање данок. Во случајот „Тотал“, СЈО проценува дека правното лице со исто име кое се занимавало со маркетинг, затаило данок во износ од 120 илјади евра, а физичкото лице-сопственик на фирмата, вкупно околу 63 илјади евра. Во случајот „Тифани“, по слично сценарио, сопственичката на фирмата „Смарт центар“ е осомничена дека затаила данок во севкупен износ од над 50 илјади евра.
Двајцата сопственици се осомничени дека прикривањето на данокот го вршеле преку лажно пријавување на производи за лична употреба во правното лице. На тој начин, пријавувани биле душеци за спиење, луксузен мебел за домаќинство, скапи часовници и гардероба.
Обвинителката Ленче Ристеска потенцираше дека СЈО не води истрага против ниту еден медиум во државата и ги отфрли обвинувањата дека преку некои истраги се врши притисок врз слободата на медиумите. Таа не открива што работеле фирмите опфатени во случаите „Тотал“ и „Тифани“ и дали добивале средства од државни институции.
„Табла“ и „Триста“
Сите истраги на македонското СЈО
Таргет, Титаник, Тортура, ТНТ, Транспортер, Тврдина, Трезор, Топлик, Тендери, Тарифа и Тенк се 11-те случаи кои досега ги отвори СЈО. Осомничени или обвинети се многу актуелни и поранешни државни и локални функционери.
Фотографија: DW/P. Stojanovski
Катица Јанева
Катица Јанева беше избрана за Специјален Јавен обвинител на 15 септември 2015 година од страна на Советот на јавните обвинители, а нејзиниот тим се комплетираше со уште 12 обвинители на 4 ноември лани. Нејзиниот избор беше дел од Договорот од Пржино за што согласност дадоа сите лидери на политички партии и големо мнозинство пратеници во Собранието.
Фотографија: DW/P. Stojanovski
Од шионажа до злосторничко здружување
Заклучно со март годинава, во првиот шестмесечен период од работењето, СЈО отворило вкупно 30 предмети против 80 лица. Кривичните дела кои им се ставаат на товар на осомничените и обвинетите се движат од Повреда на избирачко право, Злоупотреба на службена положба до Насилство, Шпионажа и Злосторничко здружување.
Фотографија: MIA
Обработка на прислушуваните материјали
Во септември годинава, СЈО го претстави и вториот шестмесечен извештај за својата работа. Во меѓувреме, ова обвинителство брои 74 вработени. Во тој период, обвинителите преслушале и обработиле 55.240 аудио фајлови, односно 12 проценти од вкупно добиените прислушкувани материјали.
Фотографија: picture-alliance/dpa/C. Charisius
Насилство и фалсификат
Паралелно со поднесениот втор Извештај за својата работа, СЈО ги обелодени и првите две обвиненија. Во првиот предмет, обвинети се седум лица - службеници на УБК кои го уништиле доказниот материјал за неовластеното прислушување. Во вториот, обвинети се 14 лица кои го поттикнувале или извршиле насилство при протестите пред општина Центар во јуни 2013 година. Меѓу нив е и експремиерот Груевски.
Фотографија: Getty Images/AFP/R. Atanasovski
Меѓународна поддршка
СЈО во меѓувреме добива отворена поддршка од претставниците на меѓународната заедница. Шефот на германската дипломатија Франк-Валтер Штајнмајер на 1 септември годинава порача дека е важно „СЈО да може непречено да продолжи со својата работа за разјаснување на обвинувањата за злоупотреба на моќта, за повторно да се засили довербата на македонското население во демократските институции на земјата“.
Фотографија: Reuters/I. Kalnins
Титаник- број 1.
Во февруари 2016, СЈО го обзнани својот прв случај, за изборни измами за кои постои сомнеж дека ги извршувала група која ја предводеле ексминистерката Јанкулоска, ексминистерот за транспорт Јанакиески и секретарот на Владата, Божиновски. Осомничени се за криминализација на изборниот процес со незаконско издавање лични карти и вметнување во избирачкиот список на лица, како и насилство, поткуп...
Фотографија: Petr Stojanovski
ТНТ- Како се уриваше Космос
Во април 2016 година беше отворен случајот за незаконското уривање на комлексот „Космос“ на бизнисменот Фијат Цаноски. Иако првично не беа опфатени во истражната постапка, поради аболицијата од претседателот Ѓорге Иванов, осомничени во случајот „ТНТ“ се и експремиерот Груевски, ексминистерот за транспорт и врски, Миле Јанакиески, и актуелниот градоначалник на општина Гази Баба, Тони Трајковски.
Фотографија: Petr Stojanovski
Транспортер- Битола како Токио
Случајот во април 2016, обвинителката Фатиме Фетаи го најави како „веројатно најскапиот превоз за ученици во светот“, кој го плаќал градот Битола. Градоначалникот на Битола Владимир Талески и претседателот на комисијата за јавни набавки на општината, според СЈО, нанеле штета на буџетот од околу 360.000 евра. На Талески му беше одреден и домашен притвор, но во меѓувреме е пуштен на слобода.
Фотографија: DW/Z.Purkovic
Тврдина- уништување на доказите
Во предметот Тврдина кој на јавноста и беше претставен во март 2016 година, осомничени се двајца началници на УБК и ексминистерката за внатрешни работи Гордана Јанкулоска. Тие во 2015 година противзаконски уништиле системи за следење на комуникации, при што е нанесена штета на државата во висина од околу 10 милиони евра. Истите системи претходно биле користени за незаконско следење и прислушкување
Фотографија: MIA
Тортура- изживувањето врз Љубе Бошкоски
На 28 март 2016, СЈО објави дека започнува нова истрага под името „Тортура“, која се однесува на апсењето на лидерот на партијата Обединети за Македонија и поранешен министер за внатрешни работи Љубе Бошковски. Поднесени се кривични пријави против седум лица, меѓу нив шестмина припадници на полициската единица Алфи, а како првоосомничен е тогашниот директор на УБК Сашо Мијалков.
Фотографија: DW/P. Stojanov
Трезор- Финзи и УБК
„Трезор“ е кодното име на последниот предмет на СЈО, и прв што се однесува на економски криминал, а произлегува од незаконското следење на комуникациите. Како што рече обвинителката Фатиме Фетаи, предметот се однесува на груба злоупотреба на средствата од буџетот на Република Македонија од страна на три раководни лица во УБК и едно раководно лице во Министерството за внатрешни работи.
Фотографија: picture-alliance/dpa
„Топлик“ и „Тендери“
Во предметот „Топлик“ се осомничени шест лица, кои преку злоупотреба на службената должност и кршење Законот за јавни набавки сториле кривични дела со кои го оштетиле буџетот во висина од 1 милион и 44.000 евра. Во „Тендери“ првоосомничено е раководно лице од Министерството за култура, поради фаворизирање на компанијата „Бетон - Штип“ при изградбата на Музејот на македонската борба.
Фотографија: DW/P. Stojanovski
„Таргет“- масовно прислушување
СЈО соопшти дека илјадници луѓе биле незаконски следени во периодот од 2008 до 2015 година од страна на Управата за безбедност и контраразузнавање. Вкупно десет лица, дел од кои поранешни високи функционери се осомничени дека го организирале и го координарале незаконското прислушување. Незаконски била следена комуникација на најмалку 4.286 телефонски броеви без судски наредби
Фотографија: picture-alliance/dpa/J. Pape
„Тенк“ и „Тарифа“
СЈО сомничи седум лица дека ја злоупотребиле службената положба во случајот „Тарифа“ кој се однесува на постапка за јавна набавка на софтвер за потребите на АД ЕЛЕМ. Истрага е отворена и против две лица кои учествувале во набавката на службениот „Мерцедес“ на екс-премиерот Никола Груевски кој државниот буџет го чинеше 572 илјади евра.
Фотографија: picture-alliance/dpa/J.-P. Strobel
14 фотографии1 | 14
Во предметот „Табла“ за злоупотреба на службената должност осомничен е директорот на основното училиште „Реџо Ружит Зајази“ од село Зајас кој, наводно, во 2006 година, без постапка за јавна набавка на фирма од Кичево ѝ овозможил противправна имотна корист од 200 илјади евра.
Во последниот случај наречен „Триста“, за злоупотреба на службената положба е осомничен помошник министер во Министерството за внатрешни работи кој, одобрувајќи јавна набавка на 300 службени возила, го оштетил државниот буџет за околу 450 илјади евра.
На почетокот на денешната прес-конференција обвинителката Катица Јанева рече дека најавените случаи се почеток на посеопфатна истрага со која ќе се покаже дека во периодот од 2008 до 2015 година, Управата за јавни приходи и Министерството за финансии не само што не ги извршувале законските должности, туку дозволиле поединци и други министерства да работат спротивно на законите овозможувајќи им на физички и правни лица да се стекнат со противправна материјална корист.
„Ова е почеток на овие истраги кои ќе се прошируваат на нови лица“, рече Јанева.
За ниту еден од осомничените опфатени со денеска објавените случаи не е побаран притвор, а поголемиот дел од делата кои им се ставаат на товар се произлезени од досега необјавени прислушувани телефонски разговори.